Thanh khoản thấp khiến dòng tiền ưu tiên những cổ phiếu có triển vọng lợi nhuận rõ nét
Dòng tiền dịch chuyển trong sự phân hóa
Thị trường chứng khoán bước vào tháng 10 với trạng thái thận trọng khi thanh khoản duy trì ở mức thấp, trong khi áp lực bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài và diễn biến khó lường của lãi suất quốc tế tiếp tục tác động đến tâm lý giao dịch.
Dù nền tảng kinh tế trong nước ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, với GDP quý III/2026 tăng 9,95% và tăng trưởng 9 tháng đạt 9,01%, dòng tiền trên thị trường chứng khoán vẫn chưa có dấu hiệu trở lại mạnh mẽ.
Theo thống kê của HOSE, giá trị khớp lệnh bình quân trong tháng 9/2026 đạt 13.295 tỷ đồng/phiên, giảm 6,4% so với tháng 8, thấp hơn 28,1% so với bình quân 5 tháng và thấp hơn 36% so với mức trung vị một năm là 18.800 tỷ đồng/phiên. Bước sang tháng 10, thanh khoản chưa cải thiện đáng kể, với một số phiên chỉ đạt hơn 12.000 tỷ đồng.
Theo ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc Phân tích, Công ty Chứng khoán Agriseco, dòng tiền đón đầu mùa báo cáo tài chính quý III đã xuất hiện từ sớm, thể hiện qua những nhịp tăng của nhóm cổ phiếu gắn với giá hàng hóa như dầu khí, cao su, phân bón, khai khoáng và một số doanh nghiệp bán lẻ trong tháng 8 - 9.
Tuy nhiên, áp lực chốt lời gần đây ở nhóm dầu khí cho thấy nhà đầu tư đang đánh giá lại tương quan giữa mức tăng giá cổ phiếu với triển vọng giá dầu và kết quả kinh doanh thực tế.
Theo ông Khoa, chưa thể khẳng định thị trường đã xuất hiện làn sóng giải ngân đón đầu mùa báo cáo trên diện rộng. Dòng tiền vẫn thận trọng và lựa chọn kỹ lưỡng hơn, thay vì mua đồng loạt theo nhóm ngành.
Những nhóm đáng chú ý gồm ngân hàng có chất lượng tài sản tốt, kiểm soát hiệu quả chi phí dự phòng; cảng biển, dầu khí có triển vọng cải thiện sản lượng và biên lợi nhuận; cùng một số doanh nghiệp hạ tầng, bán lẻ duy trì tăng trưởng ổn định.
Cùng quan điểm, ông Vũ Duy Khánh, Giám đốc Phân tích, Công ty Chứng khoán Smart Invest (AAS) cho rằng, dòng tiền đang tìm kiếm cơ hội tại các nhóm dầu khí, bán lẻ - tiêu dùng, bất động sản khu công nghiệp, xây dựng - vật liệu, cảng biển và vận tải biển. Tuy nhiên, sự quan tâm vẫn tập trung vào những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt và triển vọng lợi nhuận rõ nét.
Mùa công bố kết quả kinh doanh quý III đang đến gần và được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho thị trường, đặc biệt khi mặt bằng định giá đã trở nên hấp dẫn hơn sau nhịp điều chỉnh.
Theo ông Khánh, lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ của khoảng 1.125 doanh nghiệp tăng 36,5% trong quý I và 48,6% trong quý II/2026.
Dựa trên yếu tố mùa vụ giai đoạn 2013 - 2025, AAS ước tính, lợi nhuận quý III của toàn thị trường có thể tăng 22 - 75% so với cùng kỳ, với kịch bản trung tâm khoảng 50%.
Tuy nhiên, đằng sau bức tranh tăng trưởng tích cực là sự phân hóa lớn. Nếu loại trừ nhóm Vingroup, tăng trưởng lợi nhuận quý II chỉ còn 34,6%. Trung vị tăng trưởng lợi nhuận của từng doanh nghiệp đạt 9,2%, trong khi khoảng 40% doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận suy giảm.
Đáng chú ý, tăng trưởng lợi nhuận không đồng nghĩa VN-Index sẽ tăng điểm. Thống kê 58 quý kể từ năm 2012 của AAS cho thấy, tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường gần như không tương quan với biến động chỉ số trong tháng công bố báo cáo tài chính.
Yếu tố mùa vụ cũng chưa thuận lợi khi tháng 10 chỉ tăng điểm trong 47% số năm kể từ năm 2012, với mức biến động bình quân âm 0,9%. Thị trường đều giảm trong tháng 10 của hai năm 2024 và 2025, dù lợi nhuận quý III tăng lần lượt 19% và 32%.
Theo ông Khánh, kết quả kinh doanh quý III nhiều khả năng đóng vai trò củng cố nền tảng định giá hơn là tạo động lực tăng điểm cho toàn thị trường. Cơ hội sẽ tập trung ở những doanh nghiệp có triển vọng lợi nhuận vượt kỳ vọng.
Ông Khoa cũng cho rằng, tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số chưa chắc giúp giá cổ phiếu tăng nếu thông tin tích cực đã được phản ánh từ trước. Điều quan trọng hơn là chất lượng lợi nhuận, khả năng duy trì tăng trưởng trong quý IV và mức độ hấp dẫn của định giá.
Tích lũy có chọn lọc, chờ tín hiệu thanh khoản
Câu chuyện đầu tư tháng 10 nhiều khả năng nằm ở lựa chọn cổ phiếu hơn là đặt cược vào một nhịp tăng đồng loạt.
Trong bối cảnh thanh khoản duy trì ở vùng thấp, các chuyên gia cho rằng, chiến lược đầu tư cần chuyển từ kỳ vọng vào xu hướng chung của VN-Index sang đánh giá triển vọng lợi nhuận, định giá và sức mạnh dòng tiền của từng doanh nghiệp.
Theo ông Vũ Duy Khánh, yếu tố quan trọng nhất là khả năng dự báo chính xác kết quả kinh doanh sắp công bố.
Kiểm định dữ liệu 52 quý giai đoạn 2013 - 2026 cho thấy, chiến lược mua nhóm cổ phiếu có tăng trưởng lợi nhuận quý trước cao nhất không mang lại hiệu quả vượt trội. Ngược lại, nếu dự báo đúng nhóm doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận cao trong quý sắp công bố, danh mục có thể vượt thị trường bình quân 1,4% mỗi tháng, với tỷ lệ thành công 69%.
Trên cơ sở đó, ông Khánh ưu tiên các doanh nghiệp thuộc nhóm bán lẻ, logistics và cảng biển, thực phẩm, cao su có triển vọng lợi nhuận quý III tích cực và đang được dòng tiền hỗ trợ.
Ông Nguyễn Anh Khoa nhấn mạnh, triển vọng tích cực của một ngành không đồng nghĩa mọi cổ phiếu trong ngành đều hấp dẫn. Nhà đầu tư nên ưu tiên doanh nghiệp có lợi nhuận cốt lõi tăng trưởng, tài chính lành mạnh, định giá hợp lý và giá chưa phản ánh quá nhiều kỳ vọng.
Một tín hiệu đáng chú ý là cổ phiếu giữ giá tốt trong các phiên thị trường giảm, sau đó phục hồi cùng thanh khoản cải thiện. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy dòng tiền đang tích lũy. Về chiến lược danh mục, ông Khoa khuyến nghị ưu tiên phòng thủ kết hợp thăm dò có chọn lọc, duy trì tỷ trọng cổ phiếu quanh 50%, hạn chế sử dụng đòn bẩy và giải ngân từng phần khi giá kiểm định vùng hỗ trợ.
Trong khi đó, ông Hoàng Việt Phương, Giám đốc Khối Phân tích, Công ty Chứng khoán VNDIRECT cho rằng, ở giai đoạn này, nhà đầu tư cần tích lũy cổ phiếu thay vì chạy theo chỉ số.
“Trong bối cảnh VN-Index có thể cần thêm thời gian tạo nền, câu chuyện đầu tư tháng 10 nhiều khả năng nằm ở lựa chọn cổ phiếu hơn là đặt cược vào một nhịp tăng đồng loạt”, ông Phương nói. Tháng 10 có thể chưa phải thời điểm dòng tiền quay trở lại mạnh trên diện rộng. Nhưng sự kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế cao, mùa kết quả kinh doanh quý III và định giá đã chiết khấu đang tạo nền tảng để thị trường tìm điểm cân bằng.
Thay vì kỳ vọng một nhịp tăng nhanh của VN-Index, chuyên gia VNDIRECT cho rằng, chiến lược phù hợp trong giai đoạn này là tích lũy từng phần ở các nhịp điều chỉnh, tập trung vào doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng và hạn chế mua đuổi. Nếu vùng 1.700 - 1.730 điểm được bảo toàn và áp lực từ lãi suất quốc tế không gia tăng, cơ hội hình thành một nhịp phục hồi mới trong quý IV sẽ trở nên rõ nét hơn.
Thanh khoản thấp vẫn là rào cản đối với khả năng hình thành một xu hướng tăng bền vững. Tuy nhiên, sự phân hóa đang mở ra cơ hội tích lũy những doanh nghiệp có lợi nhuận thực chất, triển vọng tăng trưởng rõ ràng và khả năng thu hút dòng tiền khi thị trường ổn định trở lại.
