Một lượng lớn tiền đang bị “khóa” vào các đợt nộp mua cổ phiếu mới, tạo áp lực lớn lên thanh khoản thị trường chứng khoán
Ở góc nhìn tích cực, đây là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp có nhu cầu mở rộng quy mô, tăng năng lực tài chính để đón chu kỳ tăng trưởng mới. Tuy nhiên, ở góc nhìn dòng tiền thị trường, động thái này cho thấy một thực tế, tiền đang bị hút rất mạnh vào các đợt phát hành và IPO, trong khi thanh khoản toàn thị trường chứng khoán không thực sự dồi dào.
Khác với giai đoạn thị trường tăng trưởng mạnh nhờ dòng tiền mới liên tục đổ vào tài khoản chứng khoán, bối cảnh hiện nay cho thấy dòng tiền có dấu hiệu bị “chia nhỏ” và hút vào các thương vụ phát hành.
Cơ chế đầu tiên rất rõ ràng, cổ đông hiện hữu phải nộp tiền mua cổ phiếu. Ví dụ, Công ty cổ phần Bất động sản Phát Đạt (mã PDR) chào bán gần 200 triệu cổ phiếu, Công ty cổ phần Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh - HSC (mã HCM) phát hành gần 270 triệu cổ phiếu…, nếu cổ đông lớn muốn giữ nguyên tỷ lệ sở hữu thì buộc phải bỏ thêm tiền tham gia.
Thay vì dòng tiền quay vòng trên sàn để tạo thanh khoản giao dịch, một khối lượng lớn tiền đang bị “khóa” vào các đợt nộp mua cổ phiếu mới. Khi thanh khoản thị trường không còn quá dồi dào, đây là áp lực rất lớn. Phiên giao dịch cuối tuần qua, giá trị khớp lệnh buổi sáng trên sàn HOSE chỉ quanh 5.000 tỷ đồng, mức rất thấp nếu so với quy mô vốn hóa hiện tại của thị trường.
Trong khi đó, quy mô các kế hoạch tăng vốn và IPO trong năm cộng dồn có thể lên tới hàng tỷ USD, theo thống kê của Công ty Chứng khoán An Bình.
Điểm đáng chú ý hơn nằm ở cơ chế thứ hai. Trong nhiều đợt phát hành, đặc biệt là phát hành riêng lẻ hoặc phát hành cho cổ đông hiện hữu nhưng bị “ế”, lượng cổ phiếu còn dư thường sẽ được phân phối cho các nhà đầu tư khác. Trên lý thuyết, đây là hoạt động bình thường. Nhưng thực tế thị trường nhiều năm qua cho thấy, bên mua thường là những đối tác thân quen, nhóm nhà đầu tư có quan hệ lợi ích hoặc các cấu trúc tài chính được chuẩn bị từ trước.
Giới đầu tư chia sẻ, phía sau giao dịch phân phối cổ phiếu còn dư này có thể là các cấu trúc cho vay cầm cố cổ phiếu, hỗ trợ tài chính hoặc những thỏa thuận lợi ích phức tạp giữa doanh nghiệp và nhóm nhà đầu tư tham gia phát hành.
Một hiện tượng đáng chú ý ở những doanh nghiệp từng hoặc đang liên quan tới các chủ ngân hàng, trong tháng 5, cổ phiếu THD của Công ty cổ phần ThaiHoldings đã tăng gần gấp 4 lần với hàng loạt phiên tăng trần liên tiếp. Đà tăng này xuất hiện đúng thời điểm ThaiHoldings chuẩn bị tổ chức đại hội cổ đông bất thường, trong đó có nội dung về phương án tăng vốn điều lệ.
Thị trường lập tức liên tưởng tới “kịch bản cũ”. Cuối năm 2020, THD từng tạo nên cơn sốt lớn nhất sàn HNX khi tăng từ vùng 20.000 đồng/cổ phiếu lên hơn 270.000 đồng. Đúng vào giai đoạn đó, doanh nghiệp triển khai kế hoạch phát hành gần 296 triệu cổ phiếu với giá 10.000 đồng/cổ phiếu để huy động gần 3.000 tỷ đồng.
Vào thời điểm chốt quyền, thị giá THD trên sàn vượt 100.000 đồng/cổ phiếu, tức cao gấp khoảng 10 lần giá phát hành. Khoảng chênh lệch khổng lồ này khiến quyền mua trở nên cực kỳ hấp dẫn, thúc đẩy nhà đầu tư mua cổ phiếu mới phát hành thêm. Không chỉ dừng ở tăng vốn, giai đoạn đó Thaiholdings còn đồng thời triển khai các khoản vay hàng trăm tỷ đồng tại hai ngân hàng, sử dụng cổ phiếu và tài sản liên quan trong hệ sinh thái để làm tài sản đảm bảo.
Như vậy, ở một số doanh nghiệp, theo góc nhìn của giới đầu tư lâu năm, tăng vốn có thể liên quan tới cấu trúc tài chính lớn hơn phía sau, còn dòng tiền bị hút vào các giao dịch qua nhiều con đường.
