Cuộc xung đột Trung Đông đã làm gián đoạn hoạt động vận chuyển hàng hóa ở eo biển Hormuz. Trong bối cảnh lo ngại thiếu hụt nhiên liệu, Nhật Bản và Hàn Quốc đã đẩy mạnh nhập khẩu than nhiệt lượng cao, khiến giá than chuẩn Newcastle tăng lên vùng đỉnh gần hai năm, vượt mốc 150 USD/tấn.
Bên cạnh đó, sự cố nghiêm trọng tại một mỏ than ở Sơn Tây tháng trước đã buộc nhà chức trách Trung Quốc siết chặt kiểm tra an toàn trên diện rộng, làm gián đoạn hoạt động khai thác và khiến nguồn cung than nội địa trở nên khan hiếm hơn. Điều này có thể thúc đẩy nhu cầu nhập khẩu than trong thời gian tới.
Theo Alexandre Claude, Giám đốc điều hành DBX Commodities, nhập khẩu than nhiệt của Trung Quốc trong tháng 6 dự kiến sẽ tăng 27,6% so với cùng kỳ năm ngoái lên 27,8 triệu tấn để đáp ứng nhu cầu theo mùa cao hơn khi nguồn cung trong nước bị thắt chặt.
Ngoài ra, kế hoạch của Indonesia nhằm tập trung hoạt động xuất khẩu than dưới sự điều phối của doanh nghiệp quốc doanh mới là Danantara đang làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung.
"Các biện pháp siết chặt an toàn ở Sơn Tây, quá trình chuyển đổi sang mô hình Danantara của Indonesia đã làm thắt chặt nguồn cung… Với nhu cầu ổn định trong khi nguồn cung bị hạn chế đẩy giá than tăng lên trong ngắn hạn”, ông Alexandre Claude nhận định.
Theo Scott Dendy, Giám đốc điều hành tại Công ty Tư vấn McCloskey, sản lượng than nhiệt của Indonesia đã giảm 7% trong bốn tháng đầu năm nay so với cùng kỳ năm ngoái. Ông cũng cho biết xuất khẩu của nước ngày có thể giảm khoảng 11% trong năm nay xuống còn 446 triệu tấn nếu sản lượng duy trì ở mức hiện tại.
Những gián đoạn này xuất hiện đúng vào thời điểm các nền kinh tế Đông Nam Á - vốn là những khách hàng lớn của than Indonesia - đang đẩy mạnh mở rộng công suất các nhà máy nhiệt điện than.
Ngoài ra, theo Vasudev Pamnani, giám đốc tại I-Energy Resources, thời tiết nóng hơn đang thúc đẩy việc sử dụng than cao hơn ở Việt Nam và Philippines, trong khi nguồn cung khí đốt khan hiếm hơn ở Thái Lan dự kiến sẽ đẩy nhập khẩu tăng cao trong năm nay.
Hậu quả từ xung đột Trung Đông và hiện tượng El Nino đang hình thành
Theo Công ty Tư vấn Rystad Energy, chỉ riêng hậu quả từ xung đột Trung Đông dự kiến sẽ thúc đẩy tiêu thụ thêm 70 triệu tấn than trên khắp khu vực châu Á Thái Bình Dương vào năm 2026.
Mặc dù nguồn cung LNG dự kiến sẽ tăng sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận về khuôn khổ mở lại eo biển Hormuz, nhưng việc trở lại mức nguồn cung như bình thường sẽ mất vài tuần và việc quay lại mức sản lượng trước xung đột có thể mất nhiều năm.
“Nhu cầu gia tăng này xuất hiện trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu dự kiến sẽ giảm 5,7% xuống còn 985 triệu tấn vào năm 2026”, Bryan Lim, Giám đốc phát triển kinh doanh tại công ty tư vấn Argus cho biết.
Peng Qihua, phó giáo sư tại Trường Khoa học Khí quyển thuộc Đại học Nam Kinh cho biết, điều kiện khô hạn ở miền Bắc Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến sản lượng thủy điện và thời tiết nóng hơn có thể làm tăng nhu cầu sử dụng điều hòa không khí.
Sản lượng thủy điện thấp hơn thường đẩy việc sử dụng than đá lên cao hơn ở Trung Quốc. Ngoài ra, các nhà sản xuất than lớn cũng đang phải đối mặt với các vấn đề ảnh hưởng đến xuất khẩu.
Tại Nga, nước xuất khẩu than lớn thứ ba thế giới, sản lượng đang giảm do khoảng 2/3 các nhà sản xuất đang hoạt động thua lỗ vì đồng rúp mạnh hơn và chi phí vận chuyển tăng cao.
Mặc dù Úc được kỳ vọng sẽ tăng xuất khẩu than trong năm nay để bù đắp phần nào sự thiếu hụt nguồn cung trên thị trường, triển vọng mở rộng sản lượng vẫn bị cản trở bởi chi phí khai thác leo thang và nguồn cung nhiên liệu diesel phục vụ hoạt động mỏ bị thắt chặt.
Ở một diễn biến khác, các nhà nhập khẩu Ấn Độ đang chuyển hướng sang Nam Phi nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn than Indonesia. Tuy nhiên, DBX Commodities cảnh báo rằng những vướng mắc trong khâu logistics, bao gồm tiến độ thông quan tàu và thời điểm giao hàng không ổn định có thể khiến xuất khẩu than của Nam Phi suy yếu trong tháng 6.