Lượng nhập khẩu ure từ các nền kinh tế vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz đã giảm 85% so với mức trước xung đột, do hoạt động giao thông qua tuyến đường thủy này do gần như bị tê liệt. Tuy nhiên, tổng lượng ure nhập khẩu chỉ giảm 6% do các nhà cung cấp thay thế đã tăng lượng hàng xuất khẩu hơn 25%.
Theo Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC), Ai Cập và Nigeria đã tăng xuất khẩu ure lần lượt là 98% và 81% trong giai đoạn này. Dữ liệu cũng cho thấy Mỹ và Nga đã gia tăng thị phần tại các thị trường trọng điểm, trong khi Trung Quốc cũng đẩy mạnh xuất khẩu.
Pamela Coke-Hamilton, Giám đốc điều hành của ITC cho biết: "Các nhà cung cấp mới đã xuất hiện và chuỗi cung ứng cũng có sự điều chỉnh nhất định. Tuy nhiên, điều này đi kèm với cái giá phải trả. Đối với nhiều nước đang phát triển, thách thức giờ đây không còn là tìm kiếm nguồn cung mà là khả năng chi trả cho chúng".
Trước khi xung đột nổ ra, khoảng 1/3 lượng phân bón chứa nitơ (như ure và amoniac) được giao dịch toàn cầu đã đi qua eo biển Hormuz. Tuyến đường này cũng là nơi vận chuyển gần một nửa lượng lưu huỳnh được giao dịch trên toàn cầu, nguyên liệu cần thiết để chế biến đá phốt phát thành phân bón.
Willis Thomas, Trưởng bộ phận phân bón tại công ty tư vấn CRU nhận định: "Cách nhanh nhất và chắc chắn nhất dẫn đến khủng hoảng lương thực là thiếu hụt nitơ...đây là dưỡng chất quan trọng nhất mà chúng ta cung cấp cho cây trồng".
Dữ liệu của ITC cũng cho thấy chi phí nhập khẩu ure trung bình trong quý II/2026 đã tăng 70% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá amoniac và lưu huỳnh cũng tăng vọt.
Theo CRU, giá ure tham chiếu tại Ấn Độ đã đạt đỉnh gần 950 USD/tấn vào tháng 5, nhưng sau đó đã giảm hơn 50% xuống còn khoảng 400 USD/tấn. Trong khi đó, các nhà sản xuất phân bón tại Ai Cập và Nigeria đã đẩy mạnh xuất khẩu và đang trở thành nguồn cung ngày càng quan trọng đối với thị trường phân bón toàn cầu.
Bên cạnh đó, ông Thomas cho biết Trung Quốc cũng ghi nhận sự tăng trưởng mạnh về năng lực xuất khẩu, tương tự như Ai Cập và Nigeria.
Tuy nhiên, phân tích của ITC cho thấy tác động của tình hình này rất không đồng đều, đồng thời cảnh báo rằng giá phân bón leo thang vẫn có thể gây áp lực lên thị trường lương thực quốc tế.
Điển hình là Brazil đã phải đối mặt với mức tăng chi phí nhập khẩu ure và lưu huỳnh lần lượt là 56% và 176%, trong khi khối lượng nhập khẩu giảm hơn 1/3. Các quốc gia châu Phi cũng đặc biệt dễ bị tổn thương trước cuộc khủng hoảng này. Trước khi xung đột nổ ra, Nam Phi, Kenya và Mozambique đều nhập khẩu hơn 70% lượng ure từ các nhà cung cấp tại khu vực eo biển Hormuz.
Phân tích của ITC cảnh báo rằng sự tập trung nguồn cung như vậy khiến các nền kinh tế này đặc biệt có nguy cơ chịu ảnh hưởng nếu chuỗi cung ứng từ các đối tác truyền thống bị gián đoạn, dẫn đến chi phí gia tăng.
Mặc dù thương mại toàn cầu đã giúp ngăn chặn một cuộc khủng hoảng lương thực nghiêm trọng trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài, chi phí phân bón cao vẫn sẽ là một vấn đề nan giải. Hơn nữa, khả năng duy trì các nguồn cung thay thế sẽ là phép thử quan trọng đối với sức chống chịu của thị trường lương thực toàn cầu nếu xung đột kéo dài.
"Giá phốt phát vẫn duy trì ở mức cao một cách dai dẳng…Chúng ta có thể cắt giảm lượng phốt phát sử dụng trong một hoặc hai năm, nhưng về lâu dài, điều đó chắc chắn sẽ làm sụt giảm năng suất cây trồng”, ông Thomas nhận định.