Mặc dù việc đồng đô la Mỹ suy yếu được kỳ vọng sẽ tạo ra bối cảnh thuận lợi hơn cho các nền kinh tế Đông Nam Á, nhưng chi phí năng lượng dai dẳng và lợi suất toàn cầu tăng mạnh lại đang gây ra sự phân hóa rõ rệt giữa các đồng tiền trong khu vực.
Giá dầu đã vượt mốc 100 USD/thùng sau các cuộc tấn công nhắm vào một đường ống dẫn dầu quan trọng của Ả Rập Xê Út – tuyến đường giúp tránh eo biển Hormuz vốn đang bị đóng cửa; đồng thời, các cuộc đàm phán dự kiến giữa các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh và Iran cũng bị hoãn lại.
Làm trầm trọng thêm cú sốc năng lượng, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã vượt mốc 5% vào ngày 15/9 do những lo ngại về lạm phát dai dẳng và nhu cầu vay vốn lớn từ cả khu vực công và tư nhân. Hơn nữa, thị trường còn đang chuẩn bị cho việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tăng lãi suất trong cuộc họp chính sách vào thứ Tư (16/9) nhằm ứng phó với lo ngại lạm phát.
Các nhà phân tích cũng lưu ý rằng mức lợi suất dài hạn cao của Mỹ phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng của nhà đầu tư về tính bền vững tài khóa của nước này. Đây là yếu tố làm phức tạp thêm biến động tỷ giá tại các thị trường mới nổi.
Khi nhu cầu đối với trái phiếu Mỹ giảm và lợi suất tăng, dòng vốn thường có xu hướng đổ vào đồng đô la, dẫn đến tình trạng dòng vốn rút khỏi các tiền tệ của thị trường mới nổi.
"Những giai đoạn khó khăn nhất là khi nhiều cú sốc cùng ập đến một lúc…Đồng đô la Mỹ yếu hơn có thể hỗ trợ các đồng tiền trong khu vực, nhưng sự hỗ trợ đó có thể nhanh chóng bị triệt tiêu nếu giá dầu và lợi suất trái phiếu Mỹ cùng tăng", Christopher Wong, chuyên gia chiến lược ngoại hối tại OCBC nhận định.
Sự phân hóa giữa tiền tệ các quốc gia Đông Nam Á
Theo các nhà phân tích, sự phân hóa ngày càng tăng trong khu vực Đông Nam Á bắt nguồn từ các yếu tố cơ bản như cán cân thanh toán, cán cân thương mại và dòng vốn.
Trong bối cảnh giá dầu ở mức 100 USD/thùng, các đồng tiền có diễn biến tích cực – bao gồm đô la Singapore, ringgit Malaysia và đồng Việt Nam – vẫn giữ được giá trị tương đối tốt so với đồng đô la Mỹ.
Các nhà phân tích của DBS chỉ ra rằng Singapore được hưởng lợi nhờ thặng dư cán cân thanh toán bền vững, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài mạnh mẽ và động lực xuất khẩu được thúc đẩy bởi trí tuệ nhân tạo (AI), song song với các biện pháp thắt chặt tiền tệ chủ động từ Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore (MAS).
Malaysia, với tư cách là quốc gia xuất khẩu ròng dầu khí, đã ghi nhận thặng dư thương mại được củng cố nhờ giá năng lượng tăng cao. Trong khi đó, đồng Việt Nam vẫn giữ được sự ổn định nhờ dòng vốn FDI và dòng vốn từ các quỹ đầu tư thụ động liên tục đổ vào, ngay trước thời điểm FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp vào ngày 21/9.
Các nền kinh tế có diễn biến kém khả quan hơn trong bối cảnh giá dầu tăng vọt – bao gồm Philippines, Thái Lan và Indonesia - đều là những nước nhập khẩu dầu lớn, và đồng nội tệ đang chịu áp lực giảm mạnh.
Philippines và Thái Lan đều ghi nhận tình trạng cán cân vãng lai suy giảm do chi phí nhập khẩu gia tăng. Philippines cũng gặp khó khăn khi dòng vốn đầu tư gián tiếp suy yếu trong bối cảnh những thách thức về quản trị trong nước, trong khi áp lực lớn lên tài khoản vãng lai của Thái Lan mới chỉ được bù đắp một phần nhờ sự quan tâm của các nhà đầu tư FDI sau cuộc bầu cử.
Theo DBS, đồng rupiah của Indonesia dù chịu sức ép từ mức thâm hụt tài khoản vãng lai quý II gia tăng, nhưng đã xuất hiện dấu hiệu ổn định trở lại nhờ dòng vốn chảy vào các công cụ nợ và chứng khoán Rupiah của Ngân hàng trung ương Indonesia (SRBI).
Triển vọng sắp tới
Các chuyên gia theo dõi thị trường nhấn mạnh rằng yếu tố then chốt đối với các nền kinh tế trong khu vực không phải là việc giá dầu có vượt mốc 100 USD/thùng hay không, mà là thời gian duy trì mức giá cao đó kéo dài bao lâu.
"Một đợt tăng giá ngắn hạn là điều có thể kiểm soát được. Tuy nhiên, nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, đặc biệt là khi đi kèm với lợi suất trái phiếu Mỹ tăng và sự mạnh lên trở lại của đồng đô la Mỹ thì tình hình sẽ trở nên khó khăn hơn và có khả năng dẫn đến sự phân hóa rõ rệt hơn giữa các đồng tiền trong khu vực”, chiến lược gia Christopher Wong nhận định.
Bất chấp áp lực tỷ giá, các ngân hàng trung ương trong khu vực có thể sẽ không mặn mà với việc tăng lãi suất.
Các chuyên gia phân tích của DBS dự báo dư địa cho việc thắt chặt chính sách tiền tệ nhằm bảo vệ tỷ giá sẽ bị thu hẹp, đồng thời lưu ý rằng lạm phát trong nước sẽ trở thành trọng tâm chính của các nhà hoạch định chính sách trong những tháng tới.
Ngoài biến động giá hàng hóa toàn cầu, các yếu tố từ phía nguồn cung cũng có thể khiến lạm phát duy trì ở mức cao.
Saktiandi Supaat, Trưởng bộ phận nghiên cứu và chiến lược ngoại hối tại Maybank cảnh báo rằng những gián đoạn do hiện tượng thời tiết El Nino gây ra đối với ngành nông nghiệp, nguồn cung nước và sản xuất điện là những vấn đề cần được theo dõi sát sao.
Để vượt qua những thách thức này, ông cho rằng việc duy trì đầu tư, các phản ứng chính sách đáng tin cậy và quản lý tài khóa lành mạnh sẽ tiếp tục là những tấm đệm quan trọng cho các nền kinh tế Đông Nam Á.
