“Tình hình xung quanh eo biển Hormuz ban đầu là vấn đề về nguyên liệu thô, sau đó đã biến thành cú sốc nguồn cung phân bón”, Faris Derrij, Giám đốc điều hành của OCP Nutricrops, công ty mẹ của OCP Group - nhà xuất khẩu phosphat lớn nhất thế giới cho biết.
Trước khi xung đột Trung Đông bùng nổ vào cuối tháng 2, khoảng 50% lượng lưu huỳnh thương mại của thế giới đi qua eo biển Hormuz.
Phốt pho là một trong ba dưỡng chất đa lượng thiết yếu giúp cây trồng canh tác phát triển và tồn tại, bên cạnh nitơ và kali.
Thị trường phân bón phốt pho vốn đã khan hiếm ngay cả trước khi chiến sự nổ ra, do nhu cầu lưu huỳnh tăng mạnh từ các ngành công nghiệp khác, chẳng hạn như xử lý kim loại cho pin.
“Tình hình nguồn cung phân bón phốt pho đang rất ảm đạm… Mọi nguồn cung cấp phốt phát chính đều đang chịu áp lực”, Chris Lawson, Phó chủ tịch phụ trách thông tin thị trường và định giá tại công ty tư vấn CRU nhận định.
Mosaic - một trong những nhà sản xuất phân bón lớn nhất thế giới - đã giảm sản lượng phốt phát tại Brazil và Mỹ sau khi chi phí lưu huỳnh tăng cao ảnh hưởng đến lợi nhuận của công ty.
Để đối phó với tình trạng nguồn cung thắt chặt, Trung Quốc cũng đã tạm dừng xuất khẩu các loại phân bón phốt pho quan trọng cho đến ít nhất là tháng 8.
Các nhà nhập khẩu đang chạy đua để đảm bảo nguồn cung trước khi tình hình xấu đi. Ấn Độ gần đây đã mở thầu 1,6 triệu tấn phân bón phốt pho. Trong đó bao gồm 1,3 triệu tấn phân bón DAP (diammonium phosphate), loại phân phốt pho được sử dụng phổ biến nhất trên thế giới, đây cũng là mức khối lượng kỷ lục cho một gói thầu duy nhất.
Các nhà sản xuất phân bón của Ả Rập Xê Út như Ma’aden và Sabic đã cố gắng duy trì xuất khẩu bằng cách vận chuyển hàng hóa bằng xe tải khắp quốc gia đến các cảng Biển Đỏ. Tuy nhiên, theo CRU, lượng hàng xuất khẩu từ nước này đã giảm khoảng một nửa do sự gián đoạn xung quanh eo biển Hormuz.
“Đơn giản là không có lưu huỳnh”, Christian Wendel, Chủ tịch của công ty kinh doanh phân bón Hexagon Group cho biết.
Giá lưu huỳnh đã tăng vọt lên tới 850-900 USD/tấn, với một số giá giao hàng gần 1.000 USD/tấn, trong khi một năm trước đó chỉ giao dịch ở mức từ 150 - 180 USD/tấn.
 |
Giá phân bón phốt phát DAP tăng mạnh |
“Ngay cả khi có thể đảm bảo nguồn cung lưu huỳnh, thì hiệu quả kinh tế đối với các nhà sản xuất phốt phát vẫn không khả thi khi giá lưu huỳnh nhập khẩu rất cao… Hiện tại ở Trung Quốc, biên lợi nhuận phốt phát đang âm chỉ riêng từ các nguyên liệu đầu vào đó, thậm chí còn chưa bao gồm chi phí xử lý”, Willis Thomas, người đứng đầu bộ phận phân bón tại CRU cho biết.
Sự gián đoạn đối với ngành công nghiệp phân bón ban đầu tập trung vào các sản phẩm nitơ được sử dụng phổ biến, chẳng hạn như ure và amoniac. Khoảng 30% lượng amoniac được vận chuyển qua eo biển Hormuz trước khi xung đột xảy ra.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng ngay cả khi eo biển Hormuz được mở cửa trở lại bình thường, thị trường phốt phát có thể mất nhiều thời gian hơn để phục hồi vì chúng tập trung nhiều về mặt địa lý và phụ thuộc rất nhiều vào dòng chảy lưu huỳnh từ vùng Vịnh. Maroc và Tây Sahara nắm giữ phần lớn trữ lượng quặng phốt phát của thế giới, loại quặng này được xử lý bằng axit sulfuric để sản xuất phân bón.
Tình trạng thiếu hụt đang thúc đẩy việc sản xuất các loại phân bón cần ít lưu huỳnh và amoniac hơn, chẳng hạn như phân bón TSP (Triple Superphosphate).
OCP cho biết đã mở rộng sản xuất TSP trong vài năm trước như một phần của chiến lược rộng hơn nhằm thúc đẩy các hỗn hợp phân bón được tùy chỉnh nhiều hơn. Họ cũng đang nghiên cứu các nguồn lưu huỳnh thay thế bao gồm pyrit và pyrrhotit, là các sản phẩm phụ được tạo ra trong quá trình tinh chế kim loại.
Chris Vlachopoulos, biên tập viên tại nhóm nghiên cứu hàng hóa ICIS cảnh báo thị trường phân bón đang chia làm hai, với các quốc gia giàu có vẫn có thể đảm bảo nguồn cung trong khi các quốc gia nghèo hơn có nguy cơ bị loại khỏi thị trường do giá cả tăng cao.
Ông cho biết, nông dân, đặc biệt là ở các vùng nông nghiệp nghèo hơn thuộc khu vực cận Sahara và Đông Nam Á đã trì hoãn việc mua hoặc giảm lượng phân lân bón cho cây trồng do giá cả tăng cao. Tuy nhiên, điều này lại dẫn đến nguy cơ năng suất thấp hơn. Theo đó, hậu quả có thể cản trở mùa màng và ảnh hưởng đến sản lượng lương thực ngay từ năm sau.
“Chúng tôi tin rằng… ngay từ năm sau, chúng ta sẽ thấy sản lượng cây trồng giảm”, ông cho biết.
