Khả năng Mỹ có thể hành động quân sự đối với Iran chỉ là diễn biến địa chính trị mới nhất trong năm 2026 khiến giới đầu tư lo ngại, sau sự kiện bắt giữ Mỹ tiến hành chiến dịch bắt ngờ và bắt giữ Tổng thống Venezuela vào ngày 3/1.
Marc Ostwald, nhà kinh tế trưởng và chiến lược gia toàn cầu tại công ty môi giới đa tài sản ADM Investor Services cho biết các nhà đầu tư đang chuẩn bị cho những biến động giá tiếp theo. Giá dầu thô Brent đang giao dịch quanh 63 USD/thùng trong khi giá dầu WTI ở mức 59 USD/thùng.
Căng thẳng địa chính trị hỗ trợ giá dầu
“Thị trường dầu hiện đang chịu tác động bởi hai yếu tố đối lập. Một mặt, nguồn cung vượt nhu cầu khiến giá dầu có xu hướng bị bán khống…Mặt khác, nguy cơ gián đoạn nguồn cung do căng thẳng địa chính trị tại Iran và Venezuela khiến thị trường dễ bị ‘short squeeze’ (tức giá tăng đột ngột do lượng bán khống quá lớn), đặc biệt trong bối cảnh Mỹ dọa áp thuế 25% lên bất kỳ quốc gia nào giao dịch với Iran”, ông cho biết.
Tuy nhiên, ông cho rằng lo ngại về các động thái can thiệp quân sự tiếp theo của Mỹ đang lấn át những vấn đề này, vì giới đầu tư lo ngại điều này có thể ảnh hưởng đến tuyến đường vận chuyển quan trọng dọc theo eo biển Hormuz, hoặc dẫn đến sự trả đũa của Iran đối với các quốc gia vùng Vịnh.
“Chừng nào những yếu tố đó còn tồn tại, thị trường sẽ còn nhiều biến động”, nhà kinh tế Marc Ostwald cho biết.
Ed Bell, trưởng nhóm nghiên cứu tại ngân hàng Emirates NBD nhận định rằng mặc dù thị trường đang theo dõi sát sao tình hình, nhưng thực tế hầu như không có gì thay đổi.
“Tóm lại, thị trường sẽ theo dõi xem: Liệu có sự thay đổi nào về sản lượng tại các nhà sản xuất quan trọng ở vùng Vịnh không? Câu trả lời là không. Liệu có sự thay đổi nào về nguồn cung dầu hoặc khí đốt tự nhiên từ vùng Vịnh ra thị trường quốc tế không? Câu trả lời cũng là không”, ông nói.
Ông cho biết triển vọng có thể thay đổi nếu căng thẳng địa chính trị leo thang xung quanh Iran – thành viên OPEC sản xuất khoảng 3 triệu thùng dầu mỗi ngày.
“Chúng tôi không nhận thấy có dấu hiệu nào cho thấy bất kỳ điều gì trong số đó đã bị gián đoạn trong vài tuần qua…Nhưng rõ ràng đó là một lượng dầu mỏ đáng kể có thể gặp rủi ro nếu có bất kỳ sự leo thang nào nữa hoặc sự trầm trọng thêm của một sự kiện quân sự”, ông Ed Bell cho biết thêm.
Nhận định về việc giá dầu giảm mạnh hôm 15/1, ông Bell cho biết phản ứng này tương tự như nhiều sự kiện địa chính trị khác trong những năm gần đây, khi so sánh các động thái này với những gì diễn ra sau khi Mỹ tham gia cùng Israel ném bom các cơ sở hạt nhân của Iran vào tháng 6/2025.
“Giá dầu đã tăng rất nhanh và mạnh, nhưng khi rõ ràng là tình hình cơ bản không thay đổi, giá đã giảm khá nhanh - vì vậy chúng ta hiện đang chứng kiến điều đó gói gọn trong một khung thời gian rất ngắn khoảng 48 giờ…Vì tình hình không có gì thay đổi đáng kể, và chúng ta thấy những lời lẽ mềm mỏng hơn từ phía Tổng thống Trump, nên thị trường đang phản ứng tương ứng”, ông Ed Bell cho biết.
Paul Jackson, chiến lược gia thị trường toàn cầu khu vực EMEA tại Invesco dự đoán giá dầu sẽ được hỗ trợ trong năm nay nhờ nền kinh tế toàn cầu đang tăng tốc.
“Tuy nhiên, giá dầu gần đây đã bị đẩy theo hai hướng ngược nhau bởi hai sự kiện địa chính trị…Những diễn biến địa chính trị rất khó dự đoán và có thể nhanh chóng thay đổi”, ông đề cập đến hy vọng Venezuela sẽ tái gia nhập nguồn cung dầu toàn cầu sau khi Mỹ tiếp quản, và sau đó là tình hình ở Iran.
Ông cho biết tình hình ở Iran “có thể có tác động tức thời lớn hơn, do đó tạo ra xu hướng tăng giá trong dự báo. Nếu có điều gì đó, thì điều này càng củng cố niềm tin của chúng tôi rằng giá dầu sẽ tăng trong năm nay dựa trên sự tăng tốc kinh tế toàn cầu”.
Tác động tới OPEC
Tamas Varga, nhà phân tích của công ty môi giới dầu mỏ PVM cho rằng các sự kiện địa chính trị sẽ hỗ trợ giá ở một mức độ nào đó, nhưng những rủi ro này phải được cân bằng với thị trường được dự đoán là dư cung.
“Địa chính trị ngăn cản giá dầu giảm mạnh, và tình trạng dư cung được nhận thấy đang cản trở giá tăng mạnh…Kịch bản cơ si73 là đợt tăng giá gần đây từ mức dưới 60 USD/thùng tuần trước sẽ không kéo dài, trừ khi sản lượng và xuất khẩu dầu của Iran bị ảnh hưởng đáng kể bởi một cuộc tấn công quân sự có thể xảy ra từ phía Mỹ (nhưng điều này khó xảy ra). Chúng tôi dự báo giá dầu Brent sẽ giảm xuống khoảng 55 USD/thùng, trừ khi Venezuela có thể tăng sản lượng đáng kể”, ông cho biết.
Nhưng nhà phân tích Tamas Varga cho rằng việc Venezuela tăng sản lượng đáng kể là điều “không thể xảy ra”.
Tổng thống Trump đã tập trung vào việc đưa sản lượng dầu của nước này dưới sự kiểm soát của các tập đoàn dầu mỏ của Mỹ.
“Điều thú vị cần suy ngẫm là OPEC hay Ả Rập Xê Út sẽ phản ứng như thế nào trước việc Mỹ thâu tóm ngành dầu mỏ của một quốc gia thành viên…Nếu ngành công nghiệp dầu mỏ Venezuela hồi sinh, ai sẽ đặt ra hạn ngạch? OPEC sẽ quản lý ảnh hưởng ngày càng giảm của họ đối với nguồn cung như thế nào? OPEC sẽ trả đũa bằng cách tăng sản lượng hay cắt giảm một lần nữa?”, nhà phân tích Tamas Varga cho biết.
