Số hóa hoạt động đo lường, đổi mới phương thức quản lý
Sáng 17/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày trước Quốc hội Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.
Dự thảo giữ nguyên phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật Đo lường năm 2011, tập trung sửa những quy định còn bất cập và bổ sung nội dung đáp ứng yêu cầu mới.
Theo Tờ trình, việc sửa đổi nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động đo lường trong bối cảnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số phát triển; góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Một nội dung đáng chú ý là bổ sung chương về chuyển đổi số hoạt động đo lường, hướng tới số hóa thủ tục hành chính, công nhận giá trị pháp lý của hồ sơ, giấy chứng nhận, chứng chỉ điện tử và cho phép thực hiện một số hoạt động đo lường bằng phương thức điện tử.
| |
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân |
Dự thảo cũng quy định trách nhiệm cung cấp, cập nhật dữ liệu liên quan đến hoạt động đo lường để hình thành cơ sở dữ liệu và vận hành nền tảng số.
Theo Chính phủ, dữ liệu được yêu cầu cung cấp phải gắn trực tiếp với hoạt động đo lường mà tổ chức, cá nhân thực hiện; lộ trình và phạm vi cụ thể sẽ do Chính phủ quy định nhằm bảo đảm tính khả thi, không tạo gánh nặng bất hợp lý.
Các định hướng sửa đổi khác gồm đổi mới phương thức quản lý kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm; tăng cường phân cấp, cải cách thủ tục hành chính và phát huy vai trò của doanh nghiệp trong bảo đảm đo lường.
Cơ quan thẩm tra lưu ý chi phí tuân thủ, tính khả thi khi phân cấp
Bà Nguyễn Thanh Hải, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho biết, Uỷ ban cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Đo lường; đánh giá hồ sơ dự án Luật cơ bản đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 2 theo quy trình một kỳ họp.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về công bố năng lực của tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm; làm rõ nội dung tối thiểu phải công bố và hậu quả pháp lý khi tổ chức không đáp ứng năng lực đã công bố, cũng như giá trị của các kết quả đo lường đã phát hành.
Về chuyển đổi số, Ủy ban đề nghị phân loại nghĩa vụ theo từng nhóm đối tượng.
Theo đó, chỉ nên bắt buộc gắn mã quản lý đối với phương tiện đo nhóm 2 và chuẩn đo lường liên quan; nghĩa vụ kết nối dữ liệu tự động trước mắt tập trung vào tổ chức được chỉ định và đơn vị cung cấp dịch vụ thiết yếu quy mô lớn.
| |
Bà Nguyễn Thanh Hải, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội |
Với doanh nghiệp thông thường, việc cung cấp dữ liệu cần đơn giản, miễn phí; đồng thời phải đánh giá chi phí tuân thủ, bảo đảm an toàn dữ liệu và có cơ chế xử lý trường hợp nền tảng gặp sự cố.
Đối với phân cấp kiểm tra nhà nước về đo lường, cơ quan thẩm tra cho rằng chưa có đủ cơ sở đánh giá tính khả thi do mô hình chính quyền địa phương hai cấp mới được triển khai hơn một năm, trong khi chưa có đánh giá đầy đủ về nhân lực chuyên môn, nguồn lực tài chính và điều kiện kỹ thuật.
"Vì vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ các điều kiện thực hiện trước khi Quốc hội xem xét", bà Hải nói.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị hoàn thiện cơ chế quản lý theo rủi ro, bảo đảm tiêu chí đánh giá công khai, có thể kiểm chứng và tổ chức, cá nhân được quyền kiến nghị đối với kết quả đánh giá liên quan trực tiếp đến mình; đồng thời làm rõ nguyên tắc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng khi xảy ra gian lận đo lường.
Về quản lý phương tiện đo, các ý kiến tại phiên thẩm tra đề nghị xem xét chu kỳ kiểm định theo vòng đời, mức độ rủi ro và độ tin cậy của thiết bị, thay vì áp dụng cứng nhắc một chu kỳ cho mọi loại phương tiện đo.
Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm cần dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro, đồng thời bảo đảm yêu cầu chính xác đối với các phương tiện đo có ảnh hưởng lớn đến người tiêu dùng.
Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý cần có lộ trình phù hợp khi số hóa hoạt động đo lường; làm rõ trách nhiệm cung cấp, khai thác và bảo mật dữ liệu, tránh chồng chéo thủ tục hoặc phát sinh chi phí không cần thiết cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, việc phân cấp kiểm tra cần gắn với năng lực thực tế của từng cấp, bảo đảm quản lý thống nhất và khả thi. Các quy định sửa đổi cũng cần đồng bộ với pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và dữ liệu.
Trưa cùng ngày, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại tổ đối với dự án luật này.