Doanh nghiệp cần chủ động công bố thông tin, thay vì chỉ thực hiện công bố định kỳ theo quy định.
Khoảng trống thông tin và cú sốc niềm tin
Nửa cuối tháng 12/2025, trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn sôi động, dòng tiền lan tỏa mạnh và phần lớn cổ phiếu cùng hưởng lợi từ xu hướng tăng, diễn biến tại cổ phiếu DGC của Công ty cổ phần Tập đoàn Hóa chất Đức Giang lại đi ngược hoàn toàn.
Không có thông tin tiêu cực nào được công bố, nhưng ngay từ đầu phiên 16/12, cổ phiếu này bất ngờ giảm sàn, bất chấp diễn biến tích cực chung của thị trường. Thanh khoản trong phiên tăng vọt lên 18,6 triệu cổ phiếu, tương đương 1.600 tỷ đồng.
Điều khiến nhiều nhà đầu tư bất ngờ không chỉ nằm ở biên độ giảm, mà còn ở cách thức giảm giá. Dòng tiền rút ra dứt khoát, lực cầu gần như biến mất, tâm lý hoảng loạn lan rộng khiến cổ phiếu rơi vào tình trạng “trắng bên mua”, với hàng chục triệu cổ phiếu bị chất bán ở mức giá sàn.
Sau 3 phiên giảm sàn và một phiên giảm giá, vốn hóa thị trường của DGC đã “bốc hơi” gần 8.600 tỷ đồng. Khối ngoại cũng ghi nhận xu hướng bán ròng mạnh, với khoảng 11,6 triệu cổ phiếu bị bán ròng chỉ trong 4 phiên giao dịch.
Trong cơ cấu cổ đông của DGC, nhà đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 17%, với sự hiện diện của nhiều quỹ lớn như VNM ETF, Fubon FTSE Vietnam ETF hay nhóm quỹ Dragon Capital.
Theo quy định tại Điều 12 Thông tư 96/2020/TT-BTC của Bộ Tài chính, doanh nghiệp chỉ bắt buộc giải trình khi cổ phiếu tăng trần hoặc giảm sàn 5 phiên liên tiếp. Việc DGC không giảm sàn ở phiên thứ tư đồng nghĩa doanh nghiệp không rơi vào diện phải giải trình bắt buộc tại thời điểm đó.
Tuy nhiên, diễn biến giá cổ phiếu lại đặt ra một nghịch lý lớn. DGC là doanh nghiệp có bức tranh tài chính được đánh giá ổn định: Lợi nhuận sau 9 tháng năm 2025 đạt hơn 2.500 tỷ đồng, hoàn thành trên 80% kế hoạch năm; lượng tiền mặt và tiền gửi lên tới hơn 13.000 tỷ đồng; kế hoạch chi trả cổ tức tiền mặt 30% vẫn được duy trì; dự án bất động sản tại Hà Nội được nhắc đến như một tài sản dài hạn. Dẫu vậy, chỉ trong vài phiên giao dịch, hàng nghìn tỷ đồng vốn hóa đã bị cuốn trôi.
Chính sự im lặng của doanh nghiệp trong bối cảnh đó đã tạo ra khoảng trống thông tin - yếu tố được nhiều nhà đầu tư nhìn nhận là rủi ro lớn nhất.
Khi không có thông tin chính thức, thị trường buộc phải tự lấp đầy bằng các đồn đoán, từ khả năng thay đổi chính sách thuế xuất khẩu phốt pho cho tới những rủi ro pháp lý chưa được kiểm chứng. Đúng hay sai chưa thể xác định, nhưng với những nhà đầu tư đang mắc kẹt trong các phiên giảm sàn liên tiếp, mỗi lời đồn đều tác động trực tiếp tới tâm lý và niềm tin.
Thực tế, Thông tư 96 cũng quy định, doanh nghiệp đại chúng phải công bố thông tin trong vòng 24 giờ đối với các sự kiện có ảnh hưởng lớn tới hoạt động sản xuất - kinh doanh, quản trị công ty hoặc giá cổ phiếu, đồng thời có trách nhiệm xác nhận hoặc đính chính các thông tin gây ảnh hưởng đến thị trường.
Tuy nhiên, trong các phiên biến động mạnh nửa cuối tháng 12/2025, không có bất kỳ thông tin chính thức nào được công bố từ phía DGC.
Câu chuyện của DGC, vì vậy, không chỉ là câu chuyện của một mã cổ phiếu giảm sâu, mà còn là ví dụ điển hình cho vai trò của minh bạch thông tin và quản trị công ty trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới.
Chuẩn quản trị ASEAN và thách thức của doanh nghiệp Việt
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động tích cực về thanh khoản, quy mô và vai trò trong huy động vốn trung - dài hạn cho nền kinh tế. Theo lộ trình hiện tại, Việt Nam có thể được FTSE Russell đưa vào danh sách thị trường mới nổi vào tháng 9/2026, sau khi đáp ứng các tiêu chí về pháp lý, hạ tầng giao dịch và quản trị doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu của nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức, ngày càng cao hơn. Minh bạch thông tin, năng lực quản trị, chất lượng hội đồng quản trị và định hướng phát triển bền vững đang trở thành những tiêu chí then chốt, bên cạnh các chỉ số tài chính truyền thống.
Để trở thành “tài sản đầu tư” ASEAN, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào kết quả kinh doanh, mà phải đáp ứng chuẩn mực cao về minh bạch và quản trị.
Theo bà Nguyễn Hoài Thu, Phó tổng giám đốc phụ trách đầu tư của VinaCapital, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua giai đoạn phát triển rất ấn tượng.
Sau thời gian đi ngang quanh vùng 1.200 - 1.300 điểm, từ tháng 5/2025, khi các vấn đề liên quan đến thuế quan bớt căng thẳng, thị trường đã tăng mạnh lên trên 1.600 điểm và giao dịch đầy hưng phấn trong vùng 1.800 - 1.900 điểm vào thời điểm cuối năm 2025, đầu năm 2026.
Diễn biến này phản ánh tiềm năng dài hạn của thị trường, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực và tiến trình nâng hạng ngày càng rõ nét.
Dữ liệu cho thấy, dòng vốn ngoại đã có dấu hiệu quay trở lại khi các vướng mắc dần được tháo gỡ và kỳ vọng nâng hạng trở nên rõ ràng hơn. Theo bà Thu, nâng hạng không phải là đích đến cuối cùng, mà là một bước tất yếu sau nhiều nỗ lực cải cách của các cơ quan quản lý, đặc biệt là Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
Trong tiến trình đó, Thẻ điểm Quản trị công ty ASEAN (ACGS) được xem là một trong những thước đo quan trọng. ACGS là sáng kiến của Diễn đàn Thị trường vốn ASEAN, với sự hỗ trợ của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), được triển khai từ năm 2011 và chính thức đánh giá từ năm 2013 tại 6 quốc gia, trong đó có Việt Nam. Bộ tiêu chí này bám sát các nguyên tắc quản trị G20/OECD 2023 và các chuẩn mực quốc tế về quản trị công ty.
Mục tiêu của ACGS là nâng cao tiêu chuẩn quản trị của doanh nghiệp niêm yết trong khu vực, hướng tới xây dựng nhóm doanh nghiệp được công nhận là “Tài sản đáng đầu tư của ASEAN” (ASEAN Asset) - những doanh nghiệp được nhà đầu tư lựa chọn không chỉ vì lợi nhuận hay thanh khoản, mà còn bởi mức độ minh bạch và hiệu quả quản trị đạt chuẩn cao nhất.
Tuy nhiên, trong kỳ đánh giá gần nhất, Việt Nam không có doanh nghiệp nào nằm trong danh sách ASEAN Asset. Ngay cả những cái tên từng được nhắc tới trước đây cũng vắng bóng. Theo ông Phan Lê Thành Long, Tổng giám đốc Viện Thành viên Hội đồng quản trị Việt Nam (VIOD), Việt Nam vẫn còn một khoảng cách đáng kể cần lấp đầy trong thời gian tới.
Dữ liệu của VIOD cho thấy, điểm số trung bình của doanh nghiệp ASEAN đạt 65 điểm, trong khi phần lớn doanh nghiệp Việt Nam chỉ đạt khoảng 53,9 điểm. Đáng chú ý, nhóm ASEAN Asset có điểm số lên tới 97,5 điểm. Dù vậy, một tín hiệu tích cực là doanh nghiệp dẫn đầu của Việt Nam hiện đã đạt trên 90 điểm, tiệm cận chuẩn khu vực.
Chia sẻ tại Diễn đàn thường niên lần thứ 8 (AF8) với chủ đề “Hội đồng quản trị bứt phá: Vươn tầm khu vực, định vị niềm tin và danh tiếng trên thị trường vốn”, ông Lê Thành Liêm, Thành viên HĐQT Công ty cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) cho biết, Vinamilk từng có thời điểm nằm trong danh sách doanh nghiệp “đáng tin cậy” của khu vực ASEAN, nhưng sau đó không còn hiện diện trong danh sách này. Trong năm gần nhất, dù điểm số quản trị ở mức khá cao, doanh nghiệp vẫn chưa đạt đủ 70% yêu cầu theo bộ tiêu chí của ASEAN.
Không chỉ riêng Vinamilk, kỳ đánh giá này cũng không ghi nhận thêm doanh nghiệp nào khác của Việt Nam đạt chuẩn quản trị doanh nghiệp ASEAN, dù Việt Nam đã tham gia từ kỳ chấm điểm đầu tiên của ACGS vào năm 2013.
Ông Nguyễn Khắc Hải, Giám đốc Khối phụ trách Luật và Kiểm soát tuân thủ, Công ty Chứng khoán SSI cho rằng, thị trường hiện đang chịu tác động bởi nhiều thách thức.
Thứ nhất là tình trạng bất cân xứng thông tin, cả ở nhóm nhà đầu tư tổ chức lẫn cá nhân.
Thứ hai là bối cảnh tin giả lan tràn, trong khi cơ cấu nhà đầu tư vẫn chủ yếu là nhỏ lẻ.
Thứ ba là các sự cố trên thị trường có thể tác động rất nhanh, như thao túng cổ phiếu, trái phiếu, giao dịch nội bộ hay xung đột lợi ích.
Theo ông Hải, bài học rút ra là doanh nghiệp cần chủ động công bố thông tin, thay vì chỉ thực hiện công bố định kỳ theo quy định; đồng thời phải giải thích đầy đủ bối cảnh để nhà đầu tư có đủ thông tin, từ đó đưa ra quyết định chính xác.
Quản trị không còn là lựa chọn
Theo Quyết định 2014/QĐ-TTg ngày 12/9/2025 của Chính phủ về Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán, bên cạnh các giải pháp kỹ thuật và pháp lý, yêu cầu nâng cao minh bạch và quản trị theo chuẩn OECD được đặt ra một cách rõ ràng.
Trên cơ sở đó, sáng kiến ACGS20 được đưa ra, với mục tiêu hình thành nhóm 20 doanh nghiệp tiên phong về quản trị công ty tại Việt Nam.
Lộ trình ACGS20 thể hiện tham vọng không nhỏ: từ 3 - 5 doanh nghiệp vào năm 2026, tăng lên 10 - 15 doanh nghiệp vào năm 2030, trong đó có 3 - 5 doanh nghiệp lọt Top 50 doanh nghiệp dẫn đầu ASEAN về quản trị, hướng tới đạt chuẩn “ASEAN Asset”.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Hoài Nam, Phó tổng giám đốc Thường trực HDBank cho biết, Ngân hàng đã nhiều năm nằm trong Top 3 doanh nghiệp có điểm quản trị cao theo ACGS và đang nỗ lực để lọt vào nhóm ASEAN Asset. Từ kinh nghiệm thực tiễn, ông Nam nhấn mạnh, quản trị không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà là yếu tố cốt lõi để tạo dựng niềm tin dài hạn với nhà đầu tư.
Đại diện phía nhà đầu tư, bà Nguyễn Hoài Thu chỉ ra 4 nhóm yếu tố quản trị mà các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam cần tiếp tục cải thiện. Thứ nhất là đối xử công bằng với cổ đông, đặc biệt là cổ đông thiểu số - yếu tố then chốt đối với nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài. Thứ hai là năng lực và hiệu quả hoạt động của hội đồng quản trị. Thứ ba là chất lượng công bố thông tin. Cuối cùng là các vấn đề liên quan đến phát triển bền vững và quản trị ESG.
Theo bà Thu, tại các thị trường phát triển, hai doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tương đồng nhưng doanh nghiệp có quản trị tốt hơn sẽ có chi phí vốn thấp hơn, được nhà đầu tư chấp nhận mức định giá cao hơn và tiếp cận nguồn vốn vay với lãi suất thấp hơn. Đây là lợi ích tài chính trực diện của quản trị tốt, chứ không chỉ là yêu cầu mang tính hình thức.
Ở góc độ cơ quan quản lý thị trường, bà Trần Anh Đào, Trưởng ban Kiểm soát HOSE cho rằng, năm 2025 là thời điểm hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi: hạ tầng công nghệ được nâng cấp, khung pháp lý hoàn thiện hơn và cơ hội nâng hạng thị trường sau 25 năm vận hành.
Tuy nhiên, để dòng vốn ngoại dài hạn thực sự chảy vào và ở lại, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào vốn hóa hay thanh khoản, mà phải nâng cấp toàn diện chất lượng quản trị và công bố thông tin.
Nhìn từ câu chuyện của DGC, khoảng trống thông tin trong những thời điểm nhạy cảm hoàn toàn có thể trở thành rủi ro lớn đối với cả nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức.
Trong bối cảnh thị trường hướng tới chuẩn mực mới nổi và mục tiêu hình thành các “tài sản đầu tư” ASEAN, quản trị công ty không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để nâng cao sức hấp dẫn dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam.
