Theo số liệu hải quan Trung Quốc công bố hôm 20/1, Việt Nam đã xuất khẩu 3,44 tỷ USD sầu riêng sang Trung Quốc trong năm 2025, tăng mạnh so với mức 2,94 tỷ USD của năm trước.
Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Thái Lan sang Trung Quốc - quốc gia cung cấp hàng đầu tại thị trường Trung Quốc - gần như đi ngang trong giai đoạn 2024 - 2025, với tổng giá trị năm 2025 đạt chưa đến 4 tỷ USD.
Các nhà phân tích cho rằng, thành công của Việt Nam đến từ việc hợp tác với chính quyền Trung Quốc để giải quyết các vấn đề kiểm dịch thực vật, đồng thời tận dụng lợi thế về hậu cần nhờ đường biên giới trên bộ với Trung Quốc và cơ sở hạ tầng hiện có.
“Chính phủ 2 nước đã hợp tác giải quyết các vấn đề về kiểm dịch thực vật và các nhà mua hàng Trung Quốc đã đến thăm Việt Nam để hướng dẫn họ cách cải thiện chất lượng… Tôi nghĩ Việt Nam có thể vượt qua Thái Lan về số lượng và có thể cả về chất lượng”, ông Nguyễn Thanh Trung, nhà khoa học chính trị tại Đại học Fulbright Việt Nam cho biết.
Hơn 90% lượng sầu riêng xuất khẩu trên toàn thế giới được đưa vào thị trường Trung Quốc, tại đây loại trái cây có mùi đặc trưng này được ưa chuộng đến mức thường được dùng làm quà tặng trong các dịp trang trọng như đám cưới. Tại Trung Quốc, một quả sầu riêng nặng khoảng 6kg có thể được bán với giá lên tới 200 nhân dân tệ (29 USD).
Cuộc cạnh tranh nhằm đáp ứng cơn khát sầu riêng khổng lồ của Trung Quốc ngày càng gia tăng trên khắp Đông Nam Á trong những năm gần đây. Ngoài Việt Nam và Thái Lan, Campuchia, Lào, Malaysia và Philippines cũng đang xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc, dù với sản lượng khiêm tốn hơn.
Việt Nam được cấp phép xuất khẩu sầu riêng tươi sang Trung Quốc từ năm 2022. Tuy nhiên, đầu năm 2025, Tổng cục Hải quan Trung Quốc phát hiện hàm lượng bất thường của hợp chất hữu cơ “alkaline yellow” và kim loại cadmium trong sầu riêng Việt Nam, khiến cơ quan này siết chặt công tác kiểm tra.
Theo các nhà phân tích, nếu không gặp các vấn đề về an toàn thực phẩm, Việt Nam có lợi thế rõ rệt so với các nhà cung cấp sầu riêng khác cho Trung Quốc. Lợi thế này đến từ mạng lưới ngày càng mở rộng gồm nông dân, thương lái, kho bãi và hệ thống vận chuyển, cùng với đường biên giới dài 1.280km giáp Trung Quốc - yếu tố giúp vấn đề hậu cần nhanh chóng và chi phí thấp hơn, trong khi Thái Lan không có đường biên giới chung với Trung Quốc.
Lim Chin Khee, cố vấn của Durian Academy - viện đào tạo nông dân trồng sầu riêng tại Malaysia cho biết, khoảng cách vận chuyển ngắn hơn từ Việt Nam đến Trung Quốc đã giúp giảm chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng.
Ngay cả với quá trình kiểm tra toàn thực phẩm ngặt hơn, nhu cầu vẫn duy trì ở mức cao vào năm ngoái vì sầu riêng Việt Nam có sự cân bằng tốt giữa giá cả và nguồn cung so với sầu riêng từ Thái Lan và Malaysia.
“Việt Nam đã tạo được đà xuất khẩu đáng kể trước khi các vấn đề kiểm dịch xuất hiện…Trung Quốc đã phê duyệt một số lượng lớn vùng trồng cây và cơ sở đóng gói của Việt Nam trong những năm trước, cho phép xuất khẩu tăng trưởng nhanh chóng. Sự mở rộng đó tiếp tục đóng góp vào tổng giá trị xuất khẩu ngay cả khi việc kiểm tra tạm thời được thắt chặt”, ông Lim Chin Khee nhận định.