Cà phê, rau quả là ngôi sao sáng
Nối tiếp đà tăng trưởng của năm 2024, ngành nông nghiệp Việt Nam tiếp tục bứt phá trong năm 2025, bất chấp những thách thức đến từ xung đột địa chính trị, biến động thị trường và biến đổi khí hậu. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng, GDP toàn ngành đạt trên 3,9%, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70 tỷ USD, vượt xa mục tiêu 65 tỷ USD đề ra từ đầu năm.
“Nhìn lại năm 2025, có thể nói đây là một năm khó khăn, nhiều biến động nhưng cũng cho thấy sự nỗ lực, quyết tâm, quyết liệt, hiệu quả của toàn ngành. Điều này được thể hiện rõ khi bối cảnh kinh tế thế giới bất ổn, xung đột địa chính trị kéo dài, rào cản thương mại gia tăng và thiên tai, biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến khắc nghiệt và dị thường, nhưng nông nghiệp và môi trường vẫn giữ vững vai trò là trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế, góp phần ổn định đời sống xã hội và sinh kế của hàng triệu người dân”, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng nhấn mạnh.
 |
Trong bức tranh tăng trưởng chung, nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực tiếp tục ghi nhận kết quả ấn tượng, nổi bật là cà phê, rau quả, thủy sản và lâm sản. Đặc biệt, cà phê trở thành điểm sáng lớn nhất khi lần đầu tiên kim ngạch xuất khẩu vượt mốc 8 tỷ USD, tăng gần 60% so với năm 2024 và gấp gần 3 lần so với năm 2015. Giá xuất khẩu bình quân tăng khoảng 40%, cho thấy sự chuyển dịch rõ nét từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang gia tăng giá trị.
Cơ cấu xuất khẩu cà phê tiếp tục cải thiện theo hướng bền vững hơn. Cà phê Robusta giữ vai trò chủ lực, trong khi nhóm cà phê chế biến tăng trưởng mạnh, phản ánh chiến lược đi sâu vào chuỗi giá trị. Lần đầu tiên sau gần 40 năm, kim ngạch cà phê chế biến của Việt Nam đạt mốc 1 tỷ USD. Tại các vùng sản xuất trọng điểm như Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng hay Quảng Ngãi, mô hình canh tác thông minh, ứng dụng công nghệ số và truy xuất nguồn gốc đang ngày càng phổ biến, giúp nâng cao chất lượng và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Cùng với cà phê, rau quả tiếp tục là một điểm sáng nổi bật. Theo ước tính của Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), kim ngạch xuất khẩu rau quả năm 2025 đạt khoảng 8,59 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm 2024.
Riêng mặt hàng sầu riêng tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh, bất chấp những khó khăn liên quan đến kiểm soát chất lượng. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng năm 2025 dự kiến đạt khoảng 4 tỷ USD. Thành công này đến từ việc Việt Nam kịp thời kiểm soát các vấn đề về cadimi, vàng O và đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt của thị trường Trung Quốc. Từ giữa năm 2025, xuất khẩu sầu riêng đã phục hồi mạnh, nhanh chóng lấy lại đà tăng trưởng.
Bên cạnh đó, nhiều loại trái cây khác như bưởi, dừa, thanh long, nhãn, xoài cũng duy trì mức tăng trưởng tốt. Việc mở cửa thêm các mặt hàng như bưởi, chanh dây, dừa, xoài chế biến, dứa, chuối đã góp phần đa dạng hóa cơ cấu sản phẩm, tạo nền tảng phát triển bền vững cho ngành rau quả.
Không chỉ tăng trưởng về quy mô, chất lượng nông sản Việt Nam cũng được cải thiện rõ rệt. Số lượng cảnh báo vi phạm an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS) từ thị trường EU trong năm 2025 giảm gần 50% so với năm 2024, từ 114 xuống còn 60 cảnh báo. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy sự chuyển biến trong quản lý chất lượng, từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa, tuân thủ tiêu chuẩn ngay từ khâu sản xuất.
Cùng với đó, ngành nông nghiệp chứng kiến làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào chế biến sâu, nhiều nhà máy quy mô lớn được đưa vào vận hành, góp phần chuyển dịch cơ cấu từ xuất khẩu thô sang chế biến. Tiêu biểu là Nhà máy chế biến nông sản và dược liệu Sao Mai tại Quảng Ngãi, khánh thành tháng 8/2025 với tổng vốn đầu tư 500 tỷ đồng, công suất 10.000 tấn sản phẩm/năm. Hay Tổ hợp Nhà máy chế biến nông sản thực phẩm Hậu Giang của Công ty cổ phần Chế biến Thực phẩm xuất khẩu miền Tây (Westfood), khánh thành tháng 9/2025, công suất 30.000 tấn/năm, tổng vốn đầu tư gần 670 tỷ đồng.
Chiến lược tổng thể để giữ đà tăng trưởng
Tổng thể, năm 2025 đánh dấu giai đoạn tăng trưởng mới của nông sản Việt Nam: Rau quả vươn lên dẫn đầu về quy mô, cà phê giữ vai trò động lực về giá trị, trong khi các ngành hàng khác tiếp tục tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Các kỷ lục đạt được cho thấy xu hướng phát triển dựa trên chất lượng, chế biến và đa dạng hóa thị trường ngày càng rõ nét.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, năm 2025 cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về một chiến lược tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam. Thực tiễn cho thấy, dù có sức bền đáng kể, ngành vẫn đối mặt với hai “nút thắt” lớn: nền tảng khoa học - công nghệ chưa đủ mạnh để tạo ra những đột phá mang tính dẫn dắt và tư duy sản xuất ở một bộ phận chủ thể còn chậm đổi mới, chưa gắn chặt với tín hiệu thị trường và chuỗi giá trị.
Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng, nếu đổi mới công nghệ là điều kiện cần thì đổi mới tư duy và tổ chức sản xuất chính là điều kiện đủ để nông nghiệp Việt Nam bứt phá thực chất, bền vững và có sức cạnh tranh dài hạn. Trọng tâm của quá trình này là nâng cao nhận thức và hành động của nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong việc liên kết chuỗi từ sản xuất - chế biến - xuất khẩu.
Để duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, ngành nông nghiệp xác định triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp.
Trước hết, là hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn và hàng rào chất lượng. Bộ tiếp tục rà soát, sửa đổi các quy định chuyên ngành theo yêu cầu hội nhập; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm theo chuẩn các thị trường lớn; đồng thời tăng cường thanh tra, giám sát để bảo đảm chất lượng hàng xuất khẩu ngay từ gốc.
Thứ hai, là cơ cấu lại sản xuất theo hướng nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển vùng nguyên liệu tập trung, gắn với các chương trình như 1 triệu ha lúa chất lượng cao, thủy sản và lâm nghiệp bền vững.
Thứ ba, là đa dạng hóa thị trường và nâng tầm ngoại giao nông nghiệp, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, chủ động tháo gỡ rào cản kỹ thuật và bảo vệ lợi ích chính đáng của nông sản Việt Nam.
Thứ tư, là phát triển chế biến sâu, logistics và chuyển đổi số. Ngành sẽ đẩy mạnh hỗ trợ đầu tư vào chế biến, bảo quản, logistics hiện đại; ứng dụng khoa học - công nghệ và công nghệ số trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất đến tiêu thụ, nhằm nâng giá trị gia tăng và giảm chi phí.
Thứ năm, là bảo đảm an toàn dịch bệnh, chất lượng và tính ổn định của chuỗi cung ứng, giữ vững uy tín của nông sản Việt trên thị trường quốc tế.
“Xuyên suốt các giải pháp là gắn xuất khẩu với nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển nông thôn theo hướng xanh, sinh thái, hiện đại, từng bước đưa đất nước ta phát triển nhanh, bền vững và hùng cường”, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng kết luận.
