Thúc đẩy bán hàng chuyên nghiệp, cạnh tranh bình đẳng
Bà Nguyễn Thành Lân, chủ doanh nghiệp kinh doanh ngành thực phẩm tại TP. Hồ Chí Minh cho biết, doanh nghiệp đã bán hàng trên TikTok Shop và Shopee khoảng 4 năm. Theo bà Lân, việc các sàn thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay người bán là chính sách tích cực, góp phần minh bạch hoạt động kinh doanh trên nền tảng số, nâng cao tính chuyên nghiệp và ý thức chấp hành nghĩa vụ thuế.
Hằng tháng, doanh nghiệp tải báo cáo từ từng sàn để đối chiếu đơn hàng thành công, đơn hủy, hoàn trả, các khoản phí và thuế đã khấu trừ. Số tiền thực nhận qua tài khoản ngân hàng cũng được kiểm tra trước khi cập nhật vào hệ thống kế toán. Quy trình này giúp doanh nghiệp kiểm soát doanh thu, dòng tiền và nghĩa vụ thuế khi kinh doanh trên nhiều nền tảng.
Doanh nghiệp không mong muốn giảm trách nhiệm thuế, mà cần một hệ thống chính sách rõ ràng, công bằng và thuận tiện, hạn chế chi phí tuân thủ phát sinh
Bà Lân cho rằng, khi các chủ thể kinh doanh trên nền tảng số cùng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, môi trường cạnh tranh sẽ bình đẳng hơn. Người bán phải cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm, dịch vụ và uy tín thương hiệu thay vì tạo lợi thế từ việc thực hiện nghĩa vụ thuế không đồng đều.
Cùng quan điểm, ông Trần Lâm, CEO Công ty TNHH Natural House, với hơn 10 năm kinh nghiệm kinh doanh và vận hành thương mại điện tử cho rằng, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế còn thúc đẩy nhà bán hàng chuyên nghiệp hóa hoạt động quản trị. Doanh nghiệp không chỉ quan tâm đến doanh số, đơn hàng và quảng cáo mà cần chú trọng hơn đến kế toán, chứng từ và quản lý dòng tiền.
Theo ông Lâm, việc kiểm soát hóa đơn đầu vào, doanh thu, hàng hoàn trả và đồng bộ dữ liệu giữa các sàn, website với hệ thống kế toán giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả từng kênh bán hàng, quản trị dòng tiền, lập kế hoạch đầu tư và thuận lợi hơn khi mở rộng hợp tác, tiếp cận nguồn vốn.
Đáng chú ý, việc tuân thủ nghĩa vụ thuế còn góp phần thu hẹp khoảng cách cạnh tranh giữa doanh nghiệp hoạt động bài bản và những nhà bán hàng chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế, bảo hiểm xã hội, nhân sự, kế toán. Khi các chủ thể cùng tuân thủ, cạnh tranh sẽ dựa nhiều hơn vào chất lượng sản phẩm, dịch vụ và năng lực vận hành.
Hóa đơn điện tử thì quản lý cũng phải điện tử hóa
Từ thực tế kinh doanh, bà Nguyễn Thành Lân cho biết, thủ tục hóa đơn đối với các đơn hàng đổi, trả vẫn là vướng mắc doanh nghiệp mong muốn được tháo gỡ. Theo chính sách của sàn, khách hàng có thể yêu cầu đổi trả trong khoảng 15 ngày sau khi nhận hàng. Nếu doanh nghiệp đã xuất hóa đơn nhưng sau đó khách trả hàng, việc điều chỉnh chứng từ phát sinh thêm thủ tục.
Bà Lân đề xuất cơ quan quản lý nghiên cứu cơ chế sử dụng dữ liệu giao dịch và chứng từ thuế do sàn cung cấp, thay vì yêu cầu người bán xuất hóa đơn riêng cho từng đơn hàng. Cách làm này sẽ giúp đơn giản hóa thủ tục, đồng thời hạn chế sai sót trong quá trình thực hiện.
Ông Trần Lâm cũng cho rằng cần đơn giản hóa thủ tục kê khai, đối soát và quyết toán thuế, đồng thời tăng khả năng kết nối dữ liệu giữa sàn thương mại điện tử với cơ quan thuế. Qua đó, người bán có thể kiểm tra số thuế đã khấu trừ, xử lý các đơn hoàn, đơn hủy và hạn chế sai lệch trong xác định nghĩa vụ thuế.
Bên cạnh đó, ông Lâm cho biết chi phí bán hàng trên sàn hiện có thể vượt 35% doanh thu, chưa kể giá vốn và các chi phí vận hành khác. Vì vậy, doanh nghiệp không mong muốn giảm trách nhiệm thuế, mà cần một hệ thống chính sách rõ ràng, công bằng và thuận tiện, hạn chế chi phí tuân thủ phát sinh.
| |
Ông Nguyễn Văn Phụng: "Quản lý thuế hiệu quả không chỉ dừng ở việc đặt ra nghĩa vụ, mà còn phải tạo điều kiện để doanh nghiệp thực hiện" |
Ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Văn Phụng, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý thuế doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế, nay là Cục Thuế, Bộ Tài chính) cho rằng, phương thức quản lý đã thay đổi nhưng nhiều quy định về quy trình, thủ tục vẫn mang tư duy thủ công, chưa theo kịp đặc thù của thương mại điện tử. Điều này tạo thêm gánh nặng cho cả người bán và cơ quan quản lý thuế.
Ông Phụng dẫn chứng, dù việc lập hóa đơn đã được điện tử hóa, tư duy xây dựng quy định vẫn theo cách làm hóa đơn giấy. Trong khi đó, giao dịch trên sàn thường phát sinh các tình huống đổi hàng, trả hàng hoặc người mua không nhận hàng. Người bán, sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển và người mua phải phối hợp đối soát dòng hàng, dòng tiền. Trong quá trình này, sàn là đơn vị chịu trách nhiệm đầu tiên và cũng phải gánh nhiều chi phí.
Đặc thù giao dịch trên khiến việc điều chỉnh hóa đơn trở nên phức tạp. Tuy nhiên, các quy định về hóa đơn tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP và trước đó là Nghị định 70/2025/NĐ-CP vẫn được xây dựng theo tư duy của hóa đơn giấy, chưa thực sự phù hợp với giao dịch điện tử.
Từ thực tế đó, ông Phụng kiến nghị cơ quan quản lý thuế báo cáo cấp có thẩm quyền rà soát, sửa đổi quy định về hóa đơn đối với giao dịch qua sàn, tránh phát sinh thêm sức ép và chi phí cho các nền tảng. Bởi áp lực của các sàn không chỉ nằm ở việc khấu trừ, kê khai thuế, mà còn ở điều chỉnh hóa đơn, đối soát dòng hàng, dòng tiền và khai báo doanh thu.
“Nếu không xử lý phù hợp, doanh nghiệp có thể rút lui khỏi thị trường. Khi đó, chúng ta sẽ dựa vào đâu để phát triển thị trường thương mại điện tử?”, ông Phụng đặt vấn đề.
Bên cạnh hoàn thiện quy định về hóa đơn, ông Phụng cho rằng cần đầu tư, nâng cấp hệ thống dữ liệu của cơ quan thuế, đáp ứng yêu cầu kết nối liên thông với các sàn thương mại điện tử theo thời gian thực. Đây là điều kiện để tự động hóa luồng thông tin giao dịch, giảm thao tác đối chiếu thủ công.
Cùng với đó, cần hoàn thiện hành lang pháp lý và yêu cầu kỹ thuật liên quan đến xuất hóa đơn, điều chỉnh hóa đơn, thời gian đối chiếu và kê khai thuế. Đối với các giao dịch nhỏ lẻ trên sàn, ông Phụng kiến nghị cơ quan quản lý thuế rà soát quy trình, nghiên cứu sửa đổi quy định về thời điểm lập, điều chỉnh và xử lý hóa đơn theo hướng giảm chi phí xã hội.
Dù đã có quy định về chuyển dữ liệu giao dịch về cơ quan thuế thay cho hóa đơn tổng cuối mỗi ngày, ông Phụng cho rằng vẫn cần hướng dẫn cụ thể để các bên thực hiện thống nhất, thuận lợi.
Theo ông Phụng, quản lý thuế hiệu quả không chỉ dừng ở việc đặt ra nghĩa vụ, mà còn phải tạo điều kiện để doanh nghiệp thực hiện.
“Chúng ta muốn có nhiều sàn thương mại điện tử phát triển, có thêm nhiều người tham gia kinh doanh trên nền tảng số thì phải tạo thuận lợi cho doanh nghiệp”, ông Phụng nói.