Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt nhằm hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công, qua đó đóng góp thêm 1,7% tăng trưởng kinh tế, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết trong phát biểu tại Quốc hội sáng 12/11.
Trước đó, chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính, giải ngân vốn đầu tư công là vấn đề được nhiều đại biểu đề cập.
Nhìn nhận đây là một yếu tố rất quan trọng để có thể phấn đấu hoàn thành được mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trong năm 2026, Phó Thủ tướng nêu rõ, kết quả giải ngân trong 10 tháng đạt 74%, là mức rất tích cực đối với năm đầu tiên của nhiệm kỳ.
Về vấn đề tạm ứng vốn được một số đại biểu quan tâm, Phó Thủ tướng cho biết, đây là yếu tố khách quan, sau khi ký hợp đồng, việc tạm ứng khoảng 30% vốn cho các nhà thầu, nhất là tại các dự án lớn, nhằm tạo điều kiện mua nguyên vật liệu và chuẩn bị thi công là hoạt động bình thường.
Đối với một số khoản tồn đọng từ trước, Chính phủ đã có chỉ đạo quyết liệt nhằm bảo đảm giải ngân thực chất, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong năm 2026, Phó thủ tướng cho hay.
Về huy động nguồn lực xã hội theo hình thức PPP, theo Phó Thủ tướng, việc thu hút doanh nghiệp tham gia các dự án PPP, đặc biệt trong lĩnh vực kết cấu hạ tầng giao thông là hết sức quan trọng.
Hình thức này đã được nhiều nước phát triển áp dụng hiệu quả. Thông thường, các dự án được triển khai theo hai hình thức: Doanh nghiệp trực tiếp đầu tư xây dựng, sau đó thu phí để hoàn vốn và hưởng lợi nhuận; hoặc Nhà nước đầu tư xây dựng rồi chuyển giao cho doanh nghiệp khai thác, thu phí theo hình thức O&M.
Còn tại Việt Nam, hình thức phổ biến hiện nay là doanh nghiệp đầu tư xây dựng và thu phí hoàn vốn, với thời gian khai thác thường khoảng 20 năm. Lý giải về mốc thời gian này, Phó Thủ tướng cho biết, các doanh nghiệp khi đầu tư đều vay vốn ngân hàng, trong khi ngân hàng chỉ cho vay khoảng 10-12 năm, do đó, các doanh nghiệp phải sử dụng vốn tự có của mình.
Trong quá trình thu phí, Nhà nước sẽ bảo đảm quyền lợi và có sự chia sẻ với doanh nghiệp, Phó thủ tướng nêu rõ và cho biết, theo quy định của Luật PPP, Nhà nước có thể hỗ trợ nhà đầu tư khoảng 50% tổng mức đầu tư, trong trường hợp đặc biệt có thể lên tới 70%.
Trước đây, khi doanh nghiệp phải tự bỏ toàn bộ vốn đầu tư, nhiều dự án PPP gặp khó khăn về hiệu quả tài chính. " Với sự chia sẻ của Nhà nước, hầu hết các dự án PPP mới triển khai đều rất hiệu quả", Phó Thủ tướng đánh giá.
Đối với hình thức O&M, Phó Thủ tướng cho biết Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng đang triển khai các công việc liên quan, dự kiến thí điểm đấu giá, đấu thầu quyền thu phí một số dự án, đặc biệt là các đoạn tuyến trên cao tốc Bắc – Nam phía đông
Theo Phó Thủ tướng hình thức này có thể thu hút sự quan tâm của doanh nghiệp do hạn chế được những rủi ro liên quan đến giải phóng mặt bằng, thi công và biến động giá.
Đồng thời, Luật PPP cũng đã có quy định về cơ chế chia sẻ khi doanh thu thực tế thấp hơn dự kiến và khả năng Nhà nước mua lại dự án trong một số trường hợp đặc biệt.
Với huy động vốn ODA, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Việt Nam hiện không còn được tiếp cận các nguồn vốn ODA có điều kiện ưu đãi cao như trước, trong khi nhu cầu vốn phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vẫn rất lớn.
Theo Phó Thủ tướng, dư địa huy động vốn của Việt Nam còn tương đối lớn khi các chỉ tiêu về nợ công, vay nước ngoài và nợ Chính phủ đều thấp hơn mức trần Quốc hội cho phép.
Do đó, việc tiếp tục huy động ODA cùng các nguồn vốn khác là cần thiết, song phải tính toán kỹ hiệu quả sử dụng vốn. Tuy nhiên phải tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí vay, rà soát các điều kiện liên quan đến thi công, lựa chọn nhà thầu nhằm bảo đảm an toàn và hiệu quả của các khoản vay.
"Chính phủ đã chỉ đạo về việc đánh giá hiệu quả kinh tế của các dự án, chỉ tập trung vay vốn cho một số dự án đem lại hiệu quả kinh tế - xã hội, tập trung vào một số dự án lớn, chứ không dàn trải như trước đây", Phó thủ tướng nhấn mạnh.