Đại biểu Lê Hữu Trí (đoàn Khánh Hòa)
Chiều 06/11, tiếp chương trình Kỳ họp thứ 2 - Quốc hội khoá XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).
Nhiều đại biểu Quốc hội tập trung góp ý về cơ chế điều phối, phân cấp quản lý và giải quyết xung đột, chồng lấn trong sử dụng không gian biển. Đây là những nội dung có tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, tiến độ triển khai dự án và hiệu quả khai thác tài nguyên biển.
Cần quy định rõ cơ quan đầu mối, thẩm quyền xử lý cuối cùng
Đại biểu Lê Hữu Trí (đoàn Khánh Hòa) cho rằng, dự thảo đã xác định Chính phủ thống nhất quản lý, đồng thời thiết lập cơ chế điều phối, phối hợp tập trung, liên ngành. Tuy nhiên, nếu chỉ quy định phối hợp mà không xác định rõ trách nhiệm quyết định, trách nhiệm giải trình và thời hạn xử lý thì nguy cơ chồng chéo vẫn còn, thậm chí có thể phát sinh thêm một tầng nấc hành chính.
Theo đại biểu, Điều 22 dự thảo quy định trách nhiệm quản lý không gian biển của cấp tỉnh, cấp xã có biển; vùng biển nằm ngoài ranh giới quản lý hành chính trên biển của cấp tỉnh là vùng biển chung do cấp Trung ương quản lý.
Trong khi đó, Điều 6 lại đặt ra trách nhiệm quản lý cho nhiều cấp, nhiều ngành.
Vì vậy, cần quy định rõ cơ quan đầu mối, thẩm quyền xử lý cuối cùng đối với các vấn đề liên ngành, liên vùng; phân định cụ thể trách nhiệm giữa Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã. Việc phân cấp phải đi đôi với nguồn lực, nhân lực, dữ liệu và cơ chế kiểm tra, giám sát.
Cùng quan tâm đến cơ chế điều phối, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) đề nghị bổ sung nguyên tắc về thời hạn phản hồi, thời điểm chuyển cấp xử lý bất đồng và công khai kết quả phối hợp liên ngành, liên tỉnh tại Điều 7.
 |
Đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) phát biểu tại hội trường chiều 6/11. |
Đại biểu ghi nhận dự thảo đã giao Chính phủ xác định cơ quan cấp bộ làm đầu mối; khẳng định cơ chế điều phối không thay thế thẩm quyền chuyên ngành và phân định trách nhiệm của cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp.
Tuy nhiên, khoản 5 mới xác định trách nhiệm chung mà chưa quy định thời hạn trả lời, thời điểm chuyển cấp xử lý khi có ý kiến khác nhau và yêu cầu công khai kết quả.
Đại biểu đề nghị cơ quan phối hợp phải phản hồi trong thời hạn xác định; cơ quan chủ trì công khai tình trạng xử lý và có trách nhiệm chuyển cấp có thẩm quyền khi quá thời hạn hoặc còn ý kiến khác nhau.
Chính phủ cần quy định cụ thể thời hạn và quy trình điện tử liên thông. Đặc biệt, với các dự án năng lượng ngoài khơi hoặc hạ tầng biển liên tỉnh, cần có một đầu mối theo dõi đến kết quả cuối cùng, tránh tình trạng nhiều cơ quan cùng tham gia nhưng không rõ trách nhiệm giải quyết.
Phân biệt dự án có hiệu quả kinh tế cao với dự án có lợi ích tổng thể cao
Bên cạnh cơ chế điều phối, các đại biểu đề nghị hoàn thiện quy định về giải quyết xung đột, chồng lấn trong sử dụng không gian biển, bảo đảm minh bạch và không làm kéo dài thời gian xử lý hồ sơ.
Đại biểu Lê Hữu Trí cho rằng, các điều 20, 21 và từ Điều 24 đến Điều 29 của dự thảo quy định về quy hoạch không gian biển, giải quyết xung đột, giao, cho thuê, đăng ký sử dụng khu vực biển, chuyển nhượng và thu hồi khu vực biển. Đây là nhóm quy định có tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, hiệu quả sử dụng tài nguyên và lợi ích quốc gia.
Đối với Điều 21 về giải quyết xung đột, chồng lấn, đại biểu đề nghị quy định cụ thể phương pháp đánh giá đa tiêu chí, cơ chế công khai hồ sơ và trách nhiệm giải trình khi lựa chọn phương án sử dụng biển, tránh để các tiêu chí định tính bị vận dụng tùy nghi.
Đặc biệt, với Điều 27 về đấu giá quyền sử dụng khu vực biển, cần bảo đảm đấu giá thực chất, minh bạch, tránh tình trạng lợi dụng cơ chế để đầu cơ, giữ chỗ hoặc chuyển nhượng dự án nhằm trục lợi từ tài nguyên biển.
Theo đại biểu, cần phân biệt rõ giữa dự án có hiệu quả kinh tế cao với dự án có lợi ích tổng thể cao. Không thể chỉ căn cứ vào số tiền doanh nghiệp sẵn sàng trả để quyết định phân bổ không gian biển, mà phải tính đến tác động đối với môi trường, sinh kế người dân, quốc phòng, an ninh và khả năng phục hồi hệ sinh thái.
Đại biểu Triệu Thị Ngọc Diễm (đoàn Cần Thơ) cũng đề nghị bổ sung cơ chế xử lý rõ ràng đối với các trường hợp xung đột, chồng lấn. Đại biểu phân tích, tại những địa phương phát triển đồng thời cảng biển, năng lượng, thủy sản và du lịch, một khu vực biển có thể liên quan đến nhiều ngành.
 |
Đại biểu Triệu Thị Ngọc Diễm (đoàn Cần Thơ) |
Nếu chỉ dừng ở việc lấy ý kiến tổng hợp và báo cáo mà không có thời hạn, hồ sơ có thể kéo dài, doanh nghiệp không dự tính được tiến độ, người dân cũng không biết hoạt động hiện hữu của mình sẽ được xử lý ra sao.
Đại biểu đề nghị khoản 4 Điều 21 phải xác định cơ quan chủ trì, cơ quan có thẩm quyền quyết định và thời hạn xử lý. Trường hợp quá thời hạn phối hợp mà chưa thống nhất, cơ quan chủ trì có trách nhiệm tổng hợp đầy đủ các ý kiến và trình cơ quan có thẩm quyền quyết định; việc chưa thống nhất không được là lý do kéo dài xử lý không xác định thời hạn.
Đồng thời, cần giao Chính phủ quy định thời hạn từng bước, trách nhiệm giải trình khi chậm xử lý và việc thông báo kết quả cho tổ chức, cá nhân, cộng đồng có liên quan.
Ở một khía cạnh khác, đại biểu Nguyễn Thanh Ngân (đoàn Khánh Hòa) cho rằng quy định từ chối cấp phép nghiên cứu khoa học khi khu vực nghiên cứu chồng lấn với hoạt động khai thác, sử dụng biển hợp pháp khác chưa thực sự linh hoạt, đi ngược nguyên tắc quản lý không gian biển đa mục đích.
 |
Đại biểu Nguyễn Thanh Ngân (đoàn Khánh Hòa) |
Đại biểu phân tích, chồng lấn về tọa độ địa lý không đồng nghĩa hai hoạt động sẽ triệt tiêu lẫn nhau. Chẳng hạn, một viện hải dương học đề xuất nghiên cứu khả năng khôi phục rạn san hô và hệ sinh thái đáy biển, nhưng tọa độ nghiên cứu nằm trong ranh giới dự án điện gió ngoài khơi đang hoạt động. Một con tàu nhỏ lấy mẫu nước hoặc thả thiết bị nghiên cứu ngầm hoàn toàn có thể hoạt động dưới chân các tuabin gió mà không gây cản trở bất hợp lý.
Vì vậy, thay vì từ chối cấp phép dựa trên ranh giới không gian, đại biểu đề nghị chỉ từ chối khi hoạt động nghiên cứu khoa học thực sự gây mất an toàn, làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động thương mại hợp pháp và không thể khắc phục bằng biện pháp giảm thiểu.
Khi có chồng lấn, cơ quan quản lý nên yêu cầu hoặc tạo điều kiện để các bên đàm phán, điều chỉnh thời gian, không gian, quy mô hoặc phương thức thực hiện để cùng tồn tại.
Giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho biết, Chính phủ đã chỉ đạo hoàn thiện cơ chế quản lý tổng hợp theo hướng rõ đầu mối, rõ trách nhiệm và thẩm quyền quyết định; lấy quy hoạch không gian biển quốc gia làm công cụ quản lý, điều phối phát triển.
 |
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng |
"Việc phân cấp, phân quyền phải gắn với nguồn lực, năng lực thực hiện và kiểm tra, giám sát; không để cơ chế phối hợp liên ngành làm phân tán trách nhiệm", Phó thủ tướng nói.
Đối với việc giao, cho thuê, đăng ký và đấu giá quyền sử dụng khu vực biển, các quy định trong dự thảo được thiết kế phù hợp với đặc điểm từng vùng biển, bảo đảm quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia. Quyền sử dụng được xác định theo phạm vi, thời hạn, mục đích và điều kiện cụ thể.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, việc sử dụng chung, đa mục đích phải bảo đảm an toàn, bảo vệ môi trường và quyền của các chủ thể. Đấu giá phải công khai, cạnh tranh thực chất, lựa chọn nhà đầu tư có năng lực, kinh nghiệm và có nghĩa vụ tài chính, nhất là đối với dự án sử dụng cả đất và biển.
Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội tiếp thu ý kiến, hoàn thiện dự thảo Luật.
Đồng thời, chuẩn bị đồng bộ hệ thống nghị định hướng dẫn thi hành, bảo đảm quy định chuyển tiếp không làm gián đoạn hoạt động hợp pháp của tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân; tổ chức tập huấn, hướng dẫn địa phương, nhất là cấp xã, để kịp thời triển khai sau khi Luật có hiệu lực.
