Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) phát biểu tại hội trường chiều 3/11.
Dự án điện bế tắc do chồng lấn với quy hoạch khoáng sản, lâm nghiệp
Thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực chiều 3/11, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cho biết, tại địa phương này, hàng loạt dự án nguồn điện và lưới điện đang bế tắc do chồng lấn trực tiếp với quy hoạch khoáng sản, quy hoạch lâm nghiệp.
Theo đại biểu, nếu thiếu cơ chế giải quyết liên ngành thì dù dự án đã có trong quy hoạch điện, quá trình triển khai vẫn có thể kéo dài, gây lãng phí nguồn lực và hạn chế khả năng giải tỏa công suất.
Vì vậy, ông đề nghị bổ sung vào Điều 10 nguyên tắc rà soát, đối chiếu các quy hoạch để xử lý tình trạng chồng lấn, trên cơ sở đánh giá tổng hợp hiệu quả kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và môi trường.
Một vấn đề khác được đại biểu Dương Khắc Mai lưu ý là việc đơn giản hóa thủ tục đầu tư phải đi đôi với kiểm soát chặt chẽ. Theo ông, văn bản chấp thuận nhà đầu tư được thay thế văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư không đồng nghĩa với việc tự động thay thế các quyết định giao đất, giao khu vực biển, chuyển mục đích sử dụng rừng hoặc giấy phép chuyên ngành.
Đại biểu cũng đề nghị khi xử lý các dự án chậm tiến độ, cần phân biệt rõ nguyên nhân xuất phát từ lỗi của nhà đầu tư hay do cơ quan nhà nước, do xung đột quy hoạch chưa được giải quyết. Việc phân định này nhằm bảo đảm công bằng và tính khả thi trong quá trình thực hiện.
Đảm bảo đồng bộ tiến độ, phân định trách nhiệm của chủ đầu tư và bên liên quan
Ở góc độ tổ chức triển khai quy hoạch điện lực, đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (Khánh Hòa) cho rằng, cần gắn quy hoạch phát triển điện lực với trách nhiệm thực hiện và tiến độ thực tế.
Bà tán thành quy định bổ sung về chương trình, dự án thực hiện quy hoạch tại khoản 5a Điều 10, nhưng đề nghị làm rõ hơn cơ chế bảo đảm tiến độ đồng bộ giữa nguồn điện, lưới điện truyền tải, lưới điện phân phối và công trình đấu nối.
Theo đại biểu, nếu nhà máy điện đã hoàn thành nhưng đường dây, trạm biến áp chưa được đầu tư đồng bộ thì khả năng giải tỏa công suất sẽ bị hạn chế.
 |
Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (Khánh Hòa) |
Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung vào khoản 5a nguyên tắc: Chương trình dự án thực hiện quy hoạch phải xác định rõ việc đồng bộ giữa nguồn điện, lưới điện và công trình đấu nối; cần quy định rõ đối tượng chịu trách nhiệm, định kỳ công khai kết quả thực hiện và quy định phương án xử lý kịp thời đối với các dự án chậm tiến độ, không còn khả năng thực hiện.
Mặt khác, để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư, đại biểu Mỹ Hương đề nghị phân định rõ trách nhiệm đối với việc chậm tiến độ dự án.
Tại khoản 7 Điều 1 sửa đổi Điều 13 quy định việc theo dõi, kiểm tra tiến độ và thu hồi văn bản chấp thuận hoặc giấy chứng nhận đăng ký đầu tư khi nhà đầu tư không đáp ứng tiến độ mà không thuộc trường hợp được điều chỉnh, bà tán thành việc tăng cường kỷ luật đầu tư, khắc phục tình trạng đăng ký dự án nhưng chậm triển khai gây lãng phí nguồn lực.
Tuy nhiên, cần bảo đảm công bằng trong xác định nguyên nhân chậm tiến độ, bởi việc triển khai dự án điện không chỉ phụ thuộc vào năng lực của nhà đầu tư mà còn liên quan đến việc giao đất, giải phóng mặt bằng, thủ tục hành chính và tiến độ xây dựng công trình đấu nối thuộc trách nhiệm của các chủ thể khác.
Theo đại biểu, nếu doanh nghiệp đã bố trí vốn, ký hợp đồng mua sắm thiết bị sẵn sàng triển khai nhưng phải chờ bàn giao mặt bằng hoặc chờ công trình đấu nối, việc áp dụng chế tài thu hồi dự án mà không xem xét thấu đáo nguyên nhân thì có thể sẽ đẩy rủi ro từ sự chậm trễ của các chủ thể khác sang nhà đầu tư.
"Do đó, tôi đề nghị bổ sung vào khoản 4 Điều 13 quy định việc xem xét thu hồi dự án phải căn cứ vào nguyên nhân chậm tiến độ; cần quy định đảm bảo cơ chế phân biệt rõ lỗi của nhà đầu tư và nguyên nhân do cơ quan nhà nước chậm giải quyết thủ tục, chậm bàn giao mặt bằng, chậm đầu tư công trình đấu nối hoặc do điều kiện bất khả kháng", bà Hương nói.
Đồng thời, bà nhấn mạnh, trường hợp chậm tiến độ không do lỗi nhà đầu tư thì cần phải xem xét điều chỉnh tiến độ tương ứng và xác định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức có liên quan.
Chưa có dự án nào vận hành sau khi có Quy hoạch Điện VIII
Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình (Hưng Yên) tiếp tục chỉ ra khoảng cách giữa quy hoạch và tiến độ triển khai các dự án điện. Theo đại biểu, Quy hoạch điện VIII được phê duyệt năm 2023, điều chỉnh năm 2025, nhưng trong 2-3 năm qua chưa có dự án mới nào thuộc quy hoạch được đưa vào vận hành.
 |
Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình (Hưng Yên) |
Bà cho rằng việc lựa chọn được nhà đầu tư chưa đồng nghĩa với việc dự án có thể triển khai ngay. Nhà đầu tư còn phải ký được hợp đồng mua bán điện, thu xếp vốn, xây dựng công trình; sau đó dự án có thể tiếp tục phải chờ lưới điện giải tỏa công suất, nghiệm thu và vận hành thương mại. Mỗi khâu chậm vài tháng có thể khiến cả dự án chậm một năm hoặc vài năm.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế giám sát tiến độ liên thông, có đầu mối tại UBND cấp tỉnh phối hợp với Bộ Công Thương, EVN và các đơn vị liên quan. Mỗi dự án cần có kế hoạch chung, xác định trách nhiệm và thời hạn ở từng khâu, từ thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi, thỏa thuận đấu nối, đàm phán hợp đồng mua bán điện đến nghiệm thu, vận hành thương mại.
Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ quy định thời hạn xử lý hồ sơ, các mốc đàm phán, trách nhiệm giải trình và xử lý quá hạn, đồng thời phân định rõ nguyên nhân chậm tiến độ của từng bên.
Đối với quy hoạch nguồn điện, cần gắn danh mục dự án với các công trình lưới điện cần thiết để giải tỏa công suất, xác định rõ chủ đầu tư lưới điện, trách nhiệm của EVN và các đơn vị liên quan, cũng như thời hạn hoàn thành trước hoặc đồng thời với nguồn điện.
