Báo cáo cập nhật ngành ngân hàng 9 tháng năm 2026 của VIS Rating cho rằng, mặt bằng lãi suất cao đang làm gia tăng rủi ro tài sản và chi phí tín dụng toàn ngành. Nhu cầu vốn cho cơ sở hạ tầng cũng được xem là yếu tố giữ áp lực huy động vốn ở mức cao trong thời gian tới.
Theo báo cáo, nợ xấu toàn ngành tăng lên 2,3% trong 9 tháng đầu năm, từ mức 2,2% cuối tháng 6. Nguyên nhân được nêu là chi phí vay vốn và chi phí hoạt động gia tăng làm suy yếu khả năng trả nợ của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Chất lượng tài sản suy giảm trên diện rộng, trong đó nhóm ngân hàng quy mô vừa như VIB, OCB, MSB, TPB và EIB chịu áp lực lớn nhất. Ở các ngân hàng lớn như TCB, ACB, STB, HDB, BID và VCB, nợ xấu tăng bình quân 14 điểm cơ bản (bps) so với quý trước, chủ yếu từ cho vay mua nhà, tiêu dùng và dư nợ SME trong bất động sản, xây dựng và sản xuất. Báo cáo kỳ vọng rủi ro tài sản toàn ngành sẽ duy trì ở mức cao, vì chi phí vay vốn tiếp tục hạn chế khả năng trả nợ của khách hàng.
Về khả năng sinh lời, tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) toàn ngành ổn định ở mức 1,5% trong 9 tháng. Lợi thế phân hóa giữa các nhóm ngân hàng: TCB và ACB được hưởng lợi từ các khoản cho vay dài hạn lãi suất cao đối với bất động sản và xây dựng. Ngược lại, STB và HDB chịu thêm áp lực thu hẹp biên lãi ròng (NIM) do chi phí tiền gửi tăng. Các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ cũng ghi nhận lợi nhuận giảm khi cạnh tranh huy động gay gắt khiến NIM thu hẹp so với cùng kỳ năm trước.
Về vốn, tỷ lệ vốn chủ sở hữu hữu hình trên tổng tài sản (TCE/TA) toàn ngành duy trì ổn định ở mức 8,3%, nhờ lợi nhuận ổn định và việc nhiều ngân hàng không phát sinh trả cổ tức bằng tiền mặt trong quý III. Tuy nhiên, tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLCR) giảm 4 điểm phần trăm xuống 75% trong quý III, do gia tăng các khoản vay có vấn đề, đặc biệt tại các ngân hàng lớn. Một số ngân hàng, gồm VCB, BID, HDB, MSB, NVB, VAB và ABB, có kế hoạch tăng vốn nhưng vẫn ở mức dưới 8% TCE toàn ngành. Báo cáo cho rằng việc triển khai các kế hoạch này cần thêm thời gian.
![]() |
Về nguồn vốn và thanh khoản, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) trên tổng dư nợ toàn ngành giảm 50 điểm cơ bản so với quý trước, xuống 17,3%. Nguyên nhân là người gửi chuyển sang tiền gửi có kỳ hạn và chứng chỉ tiền gửi có lãi suất cao hơn. Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) toàn ngành giảm xuống 112%, từ mức 114% cuối tháng 6, nhờ tăng trưởng tín dụng chậm lại và nguồn vay nước ngoài dài hạn từ một số ngân hàng lớn.
Thông tư 50 cũng giảm bớt áp lực tuân thủ LDR trong ngắn hạn, đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển sang chuẩn Basel III (bộ chuẩn quản trị rủi ro vốn và thanh khoản quốc tế). Dù áp lực thanh khoản ngắn hạn đã giảm, báo cáo cho rằng nhu cầu tín dụng liên quan đến phát triển hạ tầng trong 12–18 tháng tới sẽ tiếp tục gây áp lực lên nguồn vốn, khiến cạnh tranh huy động và lãi suất tiền gửi duy trì ở mức cao.
