Theo báo cáo mới đây, MBS Research nhận định nhu cầu điện tiếp tục ở mức cao dù tốc độ tăng trưởng trong tháng 7 - 8 có phần chậm lại do nền nhiệt giảm. Tiêu thụ điện 8 tháng đầu năm tăng 9,7% so với cùng kỳ, trong khi riêng tháng 7 - 8 tăng khoảng 7,7%.
Diễn biến đáng chú ý trong quý III/2026 là sự dịch chuyển trong cơ cấu huy động nguồn điện. Huy động thủy điện trong tháng 7 - 8 giảm khoảng 13% so với cùng kỳ, trong khi các nhà máy nhiệt điện được tăng cường vận hành để bù đắp phần thiếu hụt.
Việc NOAA công bố sự hình thành El Nino từ ngày 11/6/2026 kéo theo lượng mưa thấp hơn năm trước, tác động tiêu cực đến khả năng tích nước và huy động của các nhà máy thủy điện. Dù lượng nước về có cải thiện trong tháng 9 nhờ ảnh hưởng của áp thấp ở miền Bắc và mùa mưa tại miền Nam, diễn biến này mới mang tính cục bộ.
Trong khi đó, huy động điện than quý III tăng khoảng 13% so với cùng kỳ, trên nền cao của năm trước. Các nhà máy được huy động ở mức cao để bù đắp nguồn thủy điện suy giảm.
Tuy nhiên, giá điện thị trường bình quân trong tháng 7 - 8 chỉ khoảng 1.200 đồng/kWh, thấp hơn giai đoạn cao điểm quý II. Cùng lúc, giá than thế giới tăng mạnh, khiến giá than đầu vào của các nhà máy tăng và có thể gây sức ép lên biên lợi nhuận gộp, nhất là khi tỷ trọng huy động trên thị trường điện của nhóm nhiệt điện than ở mức cao.
Ở nhóm điện khí, huy động tăng khoảng 37% so với cùng kỳ, với đóng góp lớn từ Nhơn Trạch 3 và 4 mới đi vào hoạt động. Trong quý III và nửa cuối năm 2026, nhiều nhà máy của POW và NT2 vẫn được giao sản lượng điện hợp đồng (Qc) cao, tạo điều kiện thuận lợi cho lợi nhuận.
MBS cho rằng khả năng cung cấp khí trong nước nhìn chung vẫn được đảm bảo. Công tác chuẩn bị LNG cho Nhơn Trạch 3 và 4 được đánh giá tích cực, trong khi các nhà máy trong nước đang đàm phán mua bổ sung khí từ mỏ Hải Thạch - Mộc Tinh và hoàn thiện cơ chế mua LNG phục vụ phát điện cho các năm tới.
POW, NT2, QTP dẫn dắt tăng trưởng
Lợi nhuận các doanh nghiệp điện trong danh mục theo dõi MBS được dự báo tăng khoảng 10% so với cùng kỳ. Trong đó, nhóm nhiệt điện gồm POW, NT2 và QTP được kỳ vọng dẫn dắt tăng trưởng, bù đắp cho sự suy giảm của một số doanh nghiệp thủy điện như HDG, REE, PC1 và GEG.
Với POW, MBS dự phóng lợi nhuận sau thuế công ty mẹ quý III đạt 1.086 tỷ đồng, tăng 34% so với cùng kỳ. Sản lượng điện hợp đồng Qc được giao ở mức cao, khoảng 4 tỷ kWh, trong khi sản lượng huy động thực tế của một số nhà máy Nhơn Trạch 1, 2, 3 và 4 thấp hơn kế hoạch. Theo MBS, diễn biến này có thể giúp POW được bù doanh thu Qc, qua đó cải thiện biên lợi nhuận. Bên cạnh đó, tỷ giá hạ nhiệt có thể giúp POW ghi nhận lãi tỷ giá từ dư nợ khoảng 17.000 tỷ đồng bằng USD.
NT2 có thể đạt 270 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế trong quý III, tăng 26% so với cùng kỳ. Sản lượng dự kiến tăng 21%, đặc biệt trong tháng 9. MBS kỳ vọng sản lượng huy động thực tế thấp hơn Qc được giao sẽ giúp nhà máy ghi nhận khoản doanh thu bù Qc. Doanh thu tài chính cũng được dự báo tăng mạnh nhờ lượng tiền gửi lớn.
Đối với QTP, lợi nhuận quý III được dự báo đạt 62 tỷ đồng, tăng 88% so với cùng kỳ, nhờ sản lượng tăng 18%, lên khoảng 1,3 tỷ kWh. Tuy nhiên, quý III vẫn là giai đoạn lợi nhuận thấp hơn các quý còn lại do nhà máy thực hiện bảo dưỡng định kỳ. Giá than tăng mạnh cũng có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận gộp.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp có tỷ trọng thủy điện lớn được dự báo chịu ảnh hưởng từ sản lượng giảm.
MBS dự báo REE đạt 733 tỷ đồng lãi sau thuế trong quý III, tăng 9% so với cùng kỳ. Sản lượng thủy điện giảm được kỳ vọng bù đắp một phần nhờ giá bán điện tăng và nhà máy điện gió Duyên Hải vận hành từ tháng 3. Mảng nước và cho thuê văn phòng cũng được dự báo đóng góp tích cực.
Tuy nhiên, HDG có thể giảm 14% lợi nhuận, chỉ còn 246 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sản lượng thủy điện giảm từ nền cao của nửa cuối năm 2025. Hoạt động bán Charm Villa được dự báo ảm đạm, với chỉ một căn được ghi nhận thêm doanh thu trong quý III.
Tương tự, với GEG, lợi nhuận quý III được MBS dự báo giảm 5% so với cùng kỳ, về mức 71 tỷ đồng. Sản lượng điện mặt trời tăng nhẹ nhờ Đức Huệ 2 vận hành từ tháng 6, bù đắp một phần cho sản lượng thủy điện suy giảm.
Trong khi đó, PC1 có thể ghi nhận lợi nhuận sau thuế 176 tỷ đồng, giảm 42% so với cùng kỳ. Mảng xây lắp điện được dự báo suy giảm cả biên lợi nhuận và khối lượng công việc do thị trường chậm lại bởi các vướng mắc pháp lý. Doanh thu thủy điện giảm và giá bán Niken thấp hơn cũng gây sức ép lên kết quả kinh doanh.
Chính sách ngành điện vẫn chờ thêm cơ chế cụ thể
Về chính sách, MBS Research cho rằng diễn biến trong quý III/2026 chưa có nhiều thay đổi nổi bật sau giai đoạn biến động liên quan đến hàng loạt vấn đề pháp lý trong nửa đầu năm.
Các chính sách đáng chú ý tập trung vào rà soát, điều chỉnh và cập nhật Quy hoạch điện; tái cấu trúc EVN và thị trường điện; cùng Nghị định 272 về phát triển điện gió ngoài khơi.
Tuy nhiên, một số cơ chế mà thị trường đang chờ đợi vẫn chưa được hoàn thiện, gồm cơ chế Qc cho điện khí LNG, hướng xử lý cuối cùng đối với các dự án có sai phạm liên quan giá FIT và khung giá điện năm 2026. MBS Research đánh giá ngành điện vẫn đang vận động khá chậm sau các rủi ro pháp lý xuất hiện hàng loạt trong nửa đầu năm.