Nhật Bản đề xuất thành lập cơ chế dự trữ dầu chung cho châu Á

(ĐTCK) Nhật Bản đã đề xuất thành lập “phiên bản châu Á” của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhằm quản lý các kho dự trữ dầu chiến lược, đồng thời bảo vệ khu vực trước những cú sốc năng lượng gây ra bởi rủi ro địa chính trị hoặc biến đổi khí hậu.

Hôm thứ Ba (17/11), Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã đề xuất thiết lập một lực lượng đặc nhiệm khu vực để giám sát việc giải phóng nguồn cung từ kho dự trữ khẩn cấp. Mô hình này tương tự như Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), vốn được thành lập để ứng phó với cú sốc thị trường dầu mỏ năm 1973.

Bà Takaichi cũng đề xuất một cơ chế song song, theo đó Nhật Bản sẽ sử dụng các bể chứa dầu còn dư công suất để lưu trữ dầu thô dự trữ cho các quốc gia khác trong khu vực châu Á. Hiện tại, IEA đang tư vấn cho chính phủ Nhật Bản xây dựng khuôn khổ cho một hệ thống dự trữ dầu khu vực, đồng thời lên kế hoạch mở văn phòng mới tại Tokyo.

Các đề xuất này nhằm mục đích tăng cường dự trữ dầu trên khắp Đông Nam Á trong bối cảnh khu vực từng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi các cú sốc dầu mỏ. Trước khi xung đột liên quan tới Iran bùng nổ vào tháng 2, Nhật Bản đã duy trì lượng dự trữ dầu đủ dùng trong 250 ngày. Tuy nhiên, do phụ thuộc vào Đông Nam Á đối với các sản phẩm như naphtha và nhựa, các nhà sản xuất Nhật Bản đã phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhiều loại hàng hóa, từ mực in màu cho đến găng tay phẫu thuật.

Bà Takaichi gợi ý rằng các công ty dầu mỏ tại Trung Đông sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cung ứng. Hơn nữa, kế hoạch này còn hướng tới việc tăng cường khả năng chống chịu về kinh tế và năng lượng cho các quốc gia vùng Vịnh, bằng cách giảm bớt sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz trong việc tiếp cận thị trường toàn cầu.

“Đây là vấn đề sống còn đối với khu vực Trung Đông. Họ cần có các kho lưu trữ đặt tại nơi tiêu thụ sản phẩm của mình. Họ muốn đảm bảo rằng những sự gián đoạn như vậy sẽ không bao giờ tái diễn”, Amrita Sen, đồng sáng lập công ty tư vấn Energy Aspects nhận định.

Châu Á là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ ​​các cuộc xung đột tại Trung Đông do sự phụ thuộc lớn vào nguồn dầu mỏ và khí đốt nhập khẩu từ các quốc gia vùng Vịnh. Tình trạng khan hiếm nguồn cung đã khiến các quốc gia nhập khẩu năng lượng phải đặc biệt chú trọng đến việc xây dựng các kho dự trữ khẩn cấp – một chiến lược mà Nhật Bản đã thực hiện trong nhiều thập kỷ qua.

Hiện tại, Nhật Bản đã có các thỏa thuận dự trữ chung với Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Kuwait; theo đó, Nhật Bản cung cấp các bể chứa dầu để đổi lấy quyền ưu tiên tiếp cận nguồn cung trong các tình huống khẩn cấp. Bà Takaichi cho biết công suất lưu trữ dầu còn dư của Nhật Bản có thể được sử dụng để hỗ trợ xây dựng kho dự trữ chung cho khu vực Đông Nam Á, và đây cũng là sáng kiến mà Philippines đang thúc đẩy. Cơ chế này sẽ giúp Philippines tiết kiệm chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng lưu trữ.

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. cho biết: “Để đảm bảo an ninh năng lượng bền vững và lâu dài, các quốc gia tiêu thụ và sản xuất dầu cần hành động đồng lòng. Chúng ta phải tăng cường chia sẻ thông tin, thiết lập các cơ chế lưu trữ thiết thực, đồng thời cam kết tuân thủ luật pháp quốc tế nhằm giữ cho các tuyến đường biển luôn thông suốt, duy trì thị trường công bằng và minh bạch”.

Các quan chức Philippines cho biết Singapore, Indonesia và Malaysia đã đồng ý duy trì lượng dầu dự trữ theo đề xuất này. Trong khi đó, UAE cũng bày tỏ quan tâm đến việc tham gia sáng kiến.

Theo một nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA), tổ chức tư vấn có trụ sở tại Jakarta do Bộ Kinh tế Nhật Bản thành lập, khu vực Đông Nam Á hiện chỉ duy trì lượng dự trữ dầu tương đương với mức tiêu thụ trong 30 ngày, thấp hơn nhiều so với khuyến nghị 90 ngày nhập khẩu ròng của IEA.

Nghiên cứu ước tính việc xây dựng thêm năng lực dự trữ tương đương 60 ngày trên toàn bộ 11 quốc gia thành viên ASEAN sẽ tiêu tốn khoảng 2,2 tỷ USD mỗi năm. Theo đó, ERIA khuyến nghị thiết lập một hệ thống kết hợp nhiều hình thức, bao gồm dự trữ quốc gia, kho dự trữ chung giữa các nước nhập khẩu và xuất khẩu dầu, cùng hệ thống lưu trữ quốc tế được quản lý thông qua cơ chế phân bổ quyền mua dầu dự trữ (ticketing system). Theo đó, các quốc gia thành viên sẽ trả trước một khoản phí để có quyền mua một lượng dầu hoặc nhiên liệu nhất định từ các kho lưu trữ do công ty năng lượng của một quốc gia thành viên khác vận hành.

Nhật Bản và Hàn Quốc hiện là hai quốc gia châu Á hiếm hoi là thành viên của IEA. Tổ chức này mở cửa cho các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) có lượng dự trữ dầu tương đương 90 ngày nhập khẩu ròng và sẵn sàng chia sẻ dữ liệu về dự trữ.

Hạc Hiên
Theo báo chí nước ngoài

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục