Qatar - quốc gia sản xuất 1/5 lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới - đã phải ngừng xuất khẩu sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz trong những ngày đầu của cuộc xung đột. Kể từ đó, nhà máy sản xuất LNG Ras Laffan của nước này đã chịu thiệt hại nặng nề do bị tên lửa Iran tấn công, khiến giá khí đốt ở châu Á và châu Âu tăng vọt.
Nhưng theo phân tích của công ty môi giới tàu biển độc lập Affinity, nhiều tàu chở LNG đã bốc hàng tại Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã trên đường đến các điểm đến trước khi cuộc xung đột leo thang, do đó một số khách hàng chỉ mới bắt đầu cảm nhận được sự thiếu hụt nguồn cung.
Các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng để vận hành nền kinh tế sẽ phải chi trả mức giá cao ngất ngưởng để cạnh tranh nguồn cung LNG từ Mỹ và các nơi khác, và do đó có thể chuyển sang sử dụng các loại nhiên liệu khác hoặc các hộ gia đình và doanh nghiệp phải sử dụng ít hơn.
Theo dữ liệu theo dõi tàu, hiện chỉ 1 tàu chở LNG từ vùng Vịnh dự kiến cập cảng châu Á - khu vực nhập khẩu gần 90% sản lượng LNG của vùng này. Trong khi đó, vẫn còn 6 tàu chở LNG dự kiến đến châu Âu.
Pakistan đang ở trong tình thế đặc biệt dễ bị tổn thương. Gần 99% lượng LNG nhập khẩu của nước này đến từ Qatar trong năm ngoái. Các lô hàng cuối cùng từ Ras Laffan đã đến vào ngày thứ hai và thứ ba kể từ khi xung đột Trung Đông leo thang từ ngày 28/2.
Trong khi đó, việc mua LNG trên thị trường giao ngay là quá đắt đỏ đối với Pakistan. Giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) châu Á trên sàn Platts JKM đã tăng gấp đôi kể từ khi xung đột bắt đầu, lên khoảng 23 USD/triệu đơn vị nhiệt Anh (MMBtu). Chi phí vận chuyển đã tăng do giá thuê tàu cao hơn và quãng đường vận chuyển đến các nhà cung cấp LNG thay thế dài hơn.
Pakistan có khả năng sẽ chuyển sang sử dụng dầu đốt lò đắt hơn và gây ô nhiễm hơn càng nhiều càng tốt để sản xuất điện nếu xung đột tiếp diễn. Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Iqbal Ahmed của GasPort cho biết: “Tôi dự đoán chúng ta sẽ có một năm rất khó khăn, tiếp theo là hai hoặc ba năm khó khăn nữa”.
Bangladesh cũng dễ bị tổn thương vì những lý do tương tự, nhưng ở mức độ ít hơn vì nước này nhận được một số LNG từ bên ngoài vùng Vịnh. Nhưng nước này cũng sẽ gặp khó khăn trong việc trả giá cao ngất ngưởng để thay thế lượng LNG lẽ ra họ nhận được từ vùng Vịnh, và thiếu các nhiên liệu thay thế. Chính phủ nước này đã bắt đầu các biện pháp phân phối khí đốt, bao gồm cả việc đóng cửa các trường đại học.
Là một trong những người mua LNG lớn nhất từ vùng Vịnh, Đài Loan (Trung Quốc) đang phải đối mặt với hậu quả của nỗ lực chuyển đổi từ than đá sang khí đốt sạch hơn trong khi loại bỏ dần năng lượng hạt nhân trước khi chuyển hoàn toàn sang năng lượng tái tạo. Nền kinh tế này cũng đã nhanh chóng hành động để đảm bảo các lô hàng thay thế ngay sau khi chiến sự nổ ra.
Ngoài ra, Trung Quốc và Nhật Bản cũng có khả năng mua một số lô hàng LNG giao ngay để bù đắp sự thiếu hụt từ vùng Vịnh. “Kế hoạch của chúng tôi là mua trên thị trường giao ngay từ chỉ số JKM để đảm bảo nguồn cung”, một nhà giao dịch LNG Nhật Bản cho biết. Tuy nhiên, các nhà giao dịch và công ty tiện ích đang tỏ ra thận trọng và dự kiến sẽ tạm thời quay lại sử dụng than.
Mặc dù Nhật Bản là nhà nhập khẩu LNG lớn thứ hai thế giới sau Trung Quốc, nhưng nước này ít bị ảnh hưởng bởi sự gián đoạn dòng chảy từ Trung Đông vì chỉ có 6% nguồn cung của họ đi qua eo biển Hormuz.
Trong khi đó, Trung Quốc nhận 30% lượng LNG từ vùng Vịnh nhưng có một số sản lượng khí đốt trong nước và có thể chuyển sang sản xuất điện bằng than nếu cần.
Nhật Bản cũng dự kiến sẽ sử dụng nhiều than và năng lượng hạt nhân hơn để sản xuất điện. Nước này đã khởi động lại một phần hoạt động tại nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới ở tỉnh Niigata vào tháng 1.
Cho đến khi nhiều tàu thuyền được phép đi qua eo biển Hormuz, nguồn cung LNG toàn cầu sẽ vẫn khan hiếm.
Bộ trưởng Năng lượng Qatar, Saad Al-Kaabi cho biết lượng cung cho thị trường cũng sẽ ít hơn vì 17% công suất LNG của Qatar sẽ tiếp tục ngừng hoạt động trong khoảng từ 3 – 5 năm do các cuộc tấn công vào Ras Laffan – trung tâm xuất khẩu LNG chính của nước này.
“Điều này có nghĩa là chúng tôi sẽ buộc phải tuyên bố trường hợp bất khả kháng trong tối đa 5 năm đối với một số hợp đồng LNG dài hạn”, ông Al-Kaabi cho biết.
