Tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz đã gây ra sự thiếu hụt nghiêm trọng về lưu huỳnh - một sản phẩm phụ của ngành dầu khí được chuyển hóa thành axit sunfuric để sản xuất phân bón gốc đồng và phốt phát.
Trước khi xung đột Trung Đông bùng phát, khoảng một nửa lượng lưu huỳnh của thế giới được vận chuyển qua eo biển này, nhưng việc tuyến đường bị phong tỏa đã khiến giá lưu huỳnh tăng vọt, gấp gần 10 lần so với mức trước xung đột.
Raghav Jain, chuyên gia tại công ty theo dõi giá hàng hóa Argus cho biết, ngành khai khoáng - được hưởng lợi từ giá kim loại tăng cao - đang có lợi thế trong cuộc đua giành nguồn cung ít ỏi này so với ngành phân bón vốn có biên lợi nhuận thấp hơn.
Tác động của tình trạng này đã bắt đầu ảnh hưởng đến nông nghiệp, khi các nhà sản xuất phân bón buộc phải cắt giảm sản lượng và cảnh báo rằng giá lương thực sẽ tăng.
"Chúng tôi không thể chuyển phần chi phí tăng thêm này sang cho nông dân do khả năng chi trả của họ có hạn; vì vậy, giải pháp còn lại là giảm tốc độ sản xuất… Đến một thời điểm nào đó, chúng ta sẽ thấy điều này tác động rõ rệt đến năng suất cây trồng toàn cầu, và sau đó giá lương thực sẽ leo thang", Andy Jung, chuyên gia kinh tế trưởng tại công ty phân bón Mosaic cho biết.
Trong khi giá lưu huỳnh thường dao động ở mức 100-200 USD/tấn, thì giá đã tăng vọt lên gần 1.000 USD/tấn năm nay. Trung Quốc - nhà cung cấp axit sunfuric lớn - cũng đã ban hành lệnh cấm xuất khẩu mặt hàng này, khiến tình hình càng thêm phức tạp.
Tháng trước, tập đoàn OCP của Morocco - nhà xuất khẩu phốt phát lớn nhất thế giới - đã cảnh báo về những tác động của việc giá lưu huỳnh tăng vọt, đồng thời lưu ý rằng họ không thể chuyển gánh nặng chi phí này sang cho những người nông dân đang gặp nhiều khó khăn.
OCP đã tìm cách chuyển hướng sản xuất sang các loại phân bón cần ít lưu huỳnh hơn, cũng như phát triển các nguồn cung thay thế không phụ thuộc vào ngành dầu khí. Tuy nhiên, các công ty khai khoáng đã được hưởng lợi nhờ giá tăng vọt; giá đồng hiện ở mức gần đỉnh lịch sử với gần 15.000 USD/tấn trong bối cảnh nhu cầu đồng tăng mạnh.
Hồi tháng 8, tập đoàn Antofagasta của Chile cho biết, mặc dù giá axit sunfuric và dầu diesel tăng cao làm đội chi phí, nhưng lợi nhuận trong sáu tháng đầu năm của họ vẫn cao hơn 30% so với cùng kỳ năm ngoái.
Thực tế, giá axit sunfuric tăng cao thậm chí còn mang lại lợi ích cho các công ty khai thác có quy trình luyện đồng, bởi axit sulfuric là sản phẩm phụ được tạo ra trong quá trình này.
Theo Raman Randhawa, Giám đốc tài chính của Capstone Copper, một số doanh nghiệp trong ngành đã ký kết các thỏa thuận trao đổi axit sulfuric lấy đồng khai thác, giúp cả hai bên có được nguồn cung cần thiết với mức giá tốt hơn. Ngoài ra, giá axit sunfuric đang ở mức "đặc biệt cao và chưa từng có tiền lệ".
Mặt khác, tin xấu đối với nông dân là tình trạng gián đoạn trong hoạt động thương mại lưu huỳnh không những chưa được giải quyết mà còn đang gia tăng trở lại khi các tàu vận chuyển vẫn bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz do cuộc xung đột liên quan đến Iran vẫn tiếp diễn.
"Chúng ta cần lưu huỳnh… Từ ngành khai khoáng cho đến giá thành chiếc máy tính xách tay mà chúng ta mua... tất cả đều chịu ảnh hưởng”, Madeleine Overgaard, quản lý dữ liệu thị trường hàng rời khô tại Kpler cho biết.