Đầu tư công và sự phục hồi của xây dựng được kỳ vọng tiếp tục thúc đẩy nhu cầu thép trong nước
Đầu tư công, xây dựng mở rộng dư địa
Theo Hiệp hội Thép thế giới (WSA), sản lượng thép thô của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm đạt khoảng 15,2 triệu tấn, tăng 26,9%, giúp Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm 10 quốc gia sản xuất thép lớn nhất thế giới.
Còn Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) cho biết, 7 tháng đầu năm 2026, sản xuất thép thô đạt 17,92 triệu tấn, tăng 28% so với cùng kỳ, cao hơn đáng kể mức tăng khoảng 12% của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và 11,4% của toàn ngành công nghiệp.
Sản lượng thép thành phẩm 7 tháng đầu năm đạt khoảng 21,4 triệu tấn, tăng 15,4%, trong khi bán hàng đạt 21,186 triệu tấn, tăng 15,6%.
Thép xây dựng và thép cán nóng (HRC) tiếp tục ghi nhận nhu cầu tích cực, phục vụ trực tiếp cho xây dựng, hạ tầng và sản xuất công nghiệp trong nước. Sản lượng tiêu thụ HRC tăng 44,3%; thép xây dựng duy trì sản lượng lớn nhất toàn ngành, đạt gần 9 triệu tấn, tăng 19,6%. Ngược lại, tôn mạ và thép cán nguội vẫn gặp khó khăn khi cả sản xuất và bán hàng đều tăng trưởng âm.
Đáng chú ý, tổng sản lượng xuất khẩu thép trong 7 tháng giảm nhẹ 1,4%, trong khi tổng bán hàng vẫn tăng mạnh. Diễn biến này cho thấy thị trường nội địa đang trở thành bệ đỡ quan trọng cho tăng trưởng của ngành.
Bức tranh ngành thép đang chuyển từ phục hồi sản lượng sang phân hóa về chất lượng tăng trưởng lợi nhuận.
Cụ thể, trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ước nhập khẩu khoảng 9 triệu tấn thép, trị giá hơn 6,68 tỷ USD, tăng 4% về lượng và 7,5% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Xuất khẩu thép thành phẩm ước đạt 6,69 triệu tấn, tăng 4,2%, với giá trị khoảng 4,54 tỷ USD, tăng 7,4% so với cùng kỳ năm trước. Dù cán cân thương mại thép vẫn nghiêng về nhập khẩu, xuất khẩu tiếp tục khả quan cả về lượng và giá trị cho thấy nhu cầu đối với thép Việt Nam tại các thị trường nước ngoài vẫn được duy trì.
Triển vọng các tháng cuối năm được hỗ trợ đáng kể bởi chu kỳ tăng tốc của đầu tư công và sự phục hồi của hoạt động xây dựng.
Theo đánh giá của Công ty Chứng khoán Vietcombank, ngành xây dựng được kỳ vọng tiếp tục là một trong những động lực chính của tăng trưởng kinh tế, đặc biệt khi hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia được đẩy mạnh triển khai. Với đặc thù thép là vật liệu đầu vào quan trọng của các công trình hạ tầng, nhu cầu thép được kỳ vọng duy trì tăng trưởng tích cực trong trung hạn.
Quốc hội đã thông qua kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 với quy mô lên tới 8,22 triệu tỷ đồng, cao hơn đáng kể so với các giai đoạn trước. Trong đó, khoảng 43% tổng vốn đầu tư công dự kiến được phân bổ cho các dự án hạ tầng, bao gồm cả các dự án chuyển tiếp và hạ tầng mới. Đây là nền tảng quan trọng để duy trì nhu cầu thép xây dựng trong nhiều năm tới, thay vì chỉ tạo động lực tăng trưởng trong ngắn hạn.
Bên cạnh đầu tư công, thị trường bất động sản và xây dựng dân dụng cũng đang cho thấy tín hiệu hồi phục. Việc Chính phủ điều chỉnh chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2025-2030 lên khoảng 1,073 triệu căn, cùng mục tiêu đẩy nhanh tiến độ trong giai đoạn 2026-2027, có thể tạo thêm dư địa cho nhu cầu thép xây dựng.
Đồng thời, hành lang pháp lý liên quan đến đất đai và xử lý các dự án tồn đọng đang dần được hoàn thiện. Những thay đổi này được kỳ vọng góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý, thúc đẩy triển khai dự án bất động sản và kéo theo sự phục hồi của nhu cầu vật liệu xây dựng, trong đó có thép.
Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư có thể tập trung vào những doanh nghiệp có vị thế tốt tại các phân khúc đang tăng trưởng, đặc biệt là thép xây dựng và HRC.
Nhóm thép xây dựng được hưởng lợi trực tiếp từ chu kỳ đầu tư công, phát triển hạ tầng và sự phục hồi của xây dựng dân dụng. Trong khi đó, HRC có triển vọng tích cực nhờ nhu cầu từ các ngành sản xuất hạ nguồn và xu hướng gia tăng năng lực sản xuất trong nước. Đây cũng là phân khúc có vai trò quan trọng trong quá trình ngành thép chuyển từ mở rộng công suất sang tối ưu hóa chuỗi giá trị.
Doanh nghiệp thép phân hóa về lợi nhuận
Kết quả kinh doanh nửa đầu năm 2026 cho thấy sự phân hóa rõ nét trong nhóm doanh nghiệp thép. Tập đoàn Hòa Phát (mã HPG) nổi bật với tăng trưởng mạnh cả doanh thu và lợi nhuận, trong khi Thép Nam Kim (mã NKG) và Tập đoàn Hoa Sen (mã HSG) đang cho thấy tín hiệu phục hồi. Với Tổng công ty Thép Việt Nam (VNSteel, mã TVN), lợi nhuận tăng đáng kể nhưng được hỗ trợ nhiều từ các công ty liên doanh, liên kết.
Hòa Phát ghi nhận 108.870 tỷ đồng doanh thu trong 6 tháng đầu năm, tăng 47% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt 15.480 tỷ đồng, tăng 103%. Riêng quý II, doanh thu tăng 53% lên 55.557 tỷ đồng, còn lợi nhuận sau thuế đạt 6.424 tỷ đồng, tăng 51%. Với kết quả này, Hòa Phát đã hoàn thành 52% kế hoạch doanh thu và 70% mục tiêu lợi nhuận năm 2026.
Sản lượng thép thô đạt gần 7 triệu tấn, tăng 36%, trong khi sản lượng tiêu thụ các sản phẩm thép đạt khoảng 6,5 triệu tấn, tăng 32%. HRC bán ra gần 3,4 triệu tấn, tăng 57%. Động lực tăng trưởng đến từ sản lượng và tiêu thụ nội địa tăng mạnh, cùng đóng góp ngày càng lớn của Dung Quất 2.
Tại Thép Nam Kim, doanh thu vẫn giảm nhưng lợi nhuận phục hồi mạnh. Doanh thu 6 tháng đạt khoảng 7.412 tỷ đồng, giảm 6,2%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 124 tỷ đồng, tăng 98%. Lợi nhuận trước thuế đạt khoảng 188 tỷ đồng, tương đương 47% kế hoạch năm. Riêng quý II, Thép Nam Kim đạt hơn 102 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, cải thiện đáng kể so với cùng kỳ.
Trong 6 tháng đầu niên độ 2025-2026 (30/9/2025 - 31/3/2026), Hoa Sen ghi nhận doanh thu 17.350 tỷ đồng, giảm 7,1%; lợi nhuận sau thuế giảm 51,5%, xuống 181 tỷ đồng, do chi phí tài chính và lãi vay tăng. Dù vậy, kết quả kinh doanh đã cải thiện rõ trong giai đoạn sau đó. Lũy kế 9 tháng (30/9/2025 - 30/6/2026), Hoa Sen đạt 27.351 tỷ đồng doanh thu và 568 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tăng lần lượt 39,6% và vượt kế hoạch lợi nhuận cả niên độ.
VNSteel cũng ghi nhận lợi nhuận cải thiện, với lợi nhuận sau thuế 6 tháng đầu năm 2026 khoảng 433 tỷ đồng, tăng 69%. Riêng quý II, doanh thu giảm 6%, nhưng biên lợi nhuận gộp tăng lên gần 7%, so với 4,6% cùng kỳ. Tuy nhiên, tăng trưởng lợi nhuận có sự đóng góp đáng kể từ các công ty liên doanh, liên kết.
Nhìn chung, bức tranh ngành thép đang chuyển từ phục hồi sản lượng sang phân hóa về chất lượng tăng trưởng lợi nhuận. Hòa Phát hiện là doanh nghiệp có động lực tăng trưởng rõ nét nhất, trong khi Thép Nam Kim và Hoa Sen đang trong quá trình phục hồi hiệu quả kinh doanh, còn VNSteel hưởng lợi đáng kể từ các khoản đầu tư liên kết.
Ở góc độ lựa chọn cổ phiếu, các chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư ưu tiên những doanh nghiệp có quy mô sản xuất lớn, thị phần nội địa cao, chi phí sản xuất cạnh tranh và khả năng hưởng lợi trực tiếp từ tăng trưởng nhu cầu trong nước. Khả năng kiểm soát chi phí nguyên liệu, biên lợi nhuận và dòng tiền cũng là những yếu tố cần theo dõi, bởi sản lượng tăng trưởng tích cực chưa chắc đồng nghĩa với lợi nhuận tăng tương ứng nếu giá bán và chi phí đầu vào biến động bất lợi.
Với tiêu thụ nội địa duy trì mức tăng cao, đầu tư công bước vào giai đoạn mở rộng và xây dựng dân dụng dần hồi phục, triển vọng ngành thép trong nửa cuối năm được đánh giá tích cực. Trong trung hạn, quy mô đầu tư công giai đoạn 2026-2030 cùng sự cải thiện của thị trường bất động sản sẽ tạo nền tảng để nhu cầu thép duy trì ở mức cao, nhưng kết quả kinh doanh vẫn phụ thuộc vào giá bán, chi phí đầu vào và khả năng kiểm soát biên lợi nhuận của từng doanh nghiệp.
