Củng cố năng lực nội tại
Tại đại hội cổ đông thường niên 2026 của MBBank, diễn ra vào 18/4 vừa qua, khi Hội đồng quản trị trình phương án trả cổ tức (gồm 10% bằng tiền mặt, 15% bằng cổ phiếu), đồng thời chào bán mới cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 10%, ngay lập tức xuất hiện hai luồng quan điểm từ phía cổ đông. Một bên cho rằng, việc cổ đông vừa nhận tiền (cổ tức) rồi lại phải bỏ tiền ra mua cổ phiếu phát hành thêm là... chưa hợp lý, đánh mất ý nghĩa của đợt chia cổ tức bằng tiền. Bên còn lại thì nhìn nhận đây là cơ hội để cổ đông MBBank gia tăng lượng cổ phiếu nắm giữ với mức giá ưu đãi.
Lãnh đạo MBBank thẳng thắn chia sẻ, với hơn 200.000 cổ đông, không có phương án phân chia lợi nhuận làm hài lòng tất cả. Người cần dòng tiền ngắn hạn sẽ thích nhận cổ tức bằng tiền mặt, người có tầm nhìn đầu tư dài hạn lại muốn chia cổ tức bằng cổ phiếu. Ngân hàng đứng ở giữa, buộc phải chọn cách dung hòa giữa hai nhóm này.
Thực tế, để đáp ứng các quy định khắt khe hơn về chỉ số an toàn vốn (theo Basell III) các ngân hàng thương mại trong nước đang đứng trước áp lực tăng vốn điều lệ, nâng cao năng lực tài chính. Không riêng MB, hàng loạt ngân hàng đã trình cổ đông kế hoạch tăng vốn trong năm nay. Trong đó, phương án tăng vốn qua phát hành cổ phiếu trả cổ tức được nhiều nhà băng lựa chọn (do dễ dàng triển khai), bên cạnh phương án phát hành mới cho cổ đông hiện hữu và phát hành riêng lẻ.
Đại hội cổ đông SHB, diễn ra hôm 22/4, đã thông qua phương án chia cổ tức tỷ lệ 16%, gồm 10% bằng cổ phiếu và 6% bằng tiền mặt. Theo đó, SHB sẽ phát hành gần 534,5 triệu cổ phiếu để trả cổ tức cho cổ đông, tương ứng vốn điều lệ tăng thêm 5.345 tỷ đồng. Trong phần hỏi - đáp, cổ đông đã chất vấn lãnh đạo nhà băng này về việc tăng vốn chậm, nhất là kế hoạch bán vốn cho nhà đầu tư chiến lược, lãnh đạo SHB cho biết, mục tiêu nâng tầm quy mô là rõ ràng nhưng “không vội” và việc tăng vốn phải đi kèm với việc nâng cao hiệu quả hoạt động, đảm bảo các chỉ số tài chính tuân thủ chuẩn mực quốc tế, đảm bảo lợi ích cổ đông, đặc biệt là cổ đông nhỏ lẻ.
“Để trở thành đối tác chính thức thì cần lựa chọn kỹ lưỡng. Tiêu chí không chỉ là vốn mà còn là sự gắn bó lâu dài, tham gia vào quản trị, công nghệ và chuỗi cung ứng”, ông Đỗ Quang Hiển, Chủ tịch Hội đồng quản trị SHB nhấn mạnh.
Bên cạnh câu chuyện tăng vốn, củng cố năng lực tài chính, nâng cao sức cạnh tranh thì chiến lược, kế hoạch hoạt động được lãnh đạo các nhà băng chia sẻ đều cho thấy định hướng đề cao tính an toàn, phát triển bền vững. Theo chia sẻ của lãnh đạo VIB, Ngân hàng sẽ không chạy đua lãi suất huy động, mà hướng tới các giải pháp bền vững hơn. Điều này có thể không hấp dẫn cổ đông, nhà đầu tư trong ngắn hạn, nhưng lại giúp Ngân hàng giữ được biên an toàn dài hạn.
Còn tại đại hội của OCB, giải trình với cổ đông về kế hoạch lợi nhuận tăng trưởng gần 40% trong năm nay, lãnh đạo nhà băng này cho biết, câu trả lời không nằm ở một yếu tố đơn lẻ, mà ở sự kết hợp của nhiều trụ cột: mở rộng sang lĩnh vực mới, đẩy mạnh bán lẻ, tăng thu từ phí dịch vụ và tái cấu trúc danh mục tài sản. Bên cạnh đó, nợ xấu đã được kiểm soát và xử lý dần.
Thận trọng hơn trong bối cảnh thị trường bất định
Những nội dung thảo luận tại các đại hội cổ đông ngành ngân hàng năm nay không chỉ dừng ở các con số kế hoạch hay chỉ tiêu tài chính, mà phản ánh rõ nét con đường phát triển của mỗi nhà băng lựa chọn.
Chẳng hạn, với câu chuyện tăng trưởng tín dụng, nếu tăng trưởng nhanh giúp ngân hàng mở rộng quy mô và lợi nhuận, nhưng cũng đi kèm rủi ro về thanh khoản và chất lượng tài sản. Ngược lại, khi tăng trưởng tín dụng chậm, ngân hàng có thể kiểm soát tốt hơn chất lượng tài sản, nhưng lại có thể bỏ lỡ cơ hội thị trường. MBBank chọn cách tận dụng “cửa sổ cơ hội” để tăng trưởng nhanh hơn, nhưng vẫn giữ các chỉ số tài chính an toàn trong giới hạn. Trong khi đó, Sacombank lại chọn cách đi chậm hơn, tập trung xử lý dứt điểm các tồn đọng tài chính trước khi tăng tốc. SHB thì cân nhắc giữa mở rộng và hiệu quả kinh doanh, trong khi VIB chọn hướng đi bền vững về nguồn vốn.
Một bài toán khác là NIM (biên lãi thuần). Khi lãi suất huy động tăng, ngân hàng đứng trước lựa chọn khó: tăng lãi suất cho vay để giữ lợi nhuận, hay chấp nhận giảm NIM để hỗ trợ khách hàng. Phần lớn ngân hàng hiện nay đang chọn phương án thứ hai. Điều này cũng đồng nghĩa với việc lợi nhuận ngắn hạn bị ảnh hưởng, nhưng đổi lại là chất lượng tín dụng và quan hệ khách hàng được giữ vững.
Ở OCB, chiến lược giảm phụ thuộc vào tín dụng, tăng thu từ phí dịch vụ là một lời giải khác cho bài toán này. Hay tại VIB, việc không chạy đua lãi suất huy động cũng là cách giữ chi phí vốn trong tầm kiểm soát.
Ngay cả ở những lĩnh vực mới như tài sản số, hay mở rộng tín dụng với khách hàng FDI, yếu tố “cân bằng” rủi ro và cơ hội được các nhà băng đề cao. Đi nhanh có thể nắm bắt được cơ hội, nhưng nếu đi quá nhanh có thể gặp rủi ro pháp lý, vì vậy, nhiều ngân hàng chọn cách hợp tác với đối tác, thử nghiệm từng bước, thay vì “đi một mình”.
Một điểm đáng chú ý là cách tiếp cận bối cảnh vĩ mô của lãnh đạo ngân hàng có phần “thận trọng” hơn khi ít đi những cam kết tăng trưởng mạnh mẽ và nhiều hơn những chia sẻ về rủi ro, về giới hạn và về sự cần thiết của cân bằng cơ hội và rủi ro, của lợi ích ngắn hạn của cổ đông với sự phát triển bền vững của ngân hàng.
Có lẽ, sau mỗi mùa đại hội, điều đọng lại không chỉ là những con số được thông qua, mà là cách mỗi ngân hàng chọn lời giải cho bài toán cân bằng lợi ích - một bài toán không có đáp án cố định, nhưng lại quyết định rất nhiều đến hành trình dài phía trước.