TPBank đã hoàn tất việc tuân thủ đầy đủ Thông tư 14/2025/TT-NHNN về tỷ lệ an toàn vốn theo phương pháp cơ bản
Tiến tới các chuẩn mực quốc tế
Từ ngày 15/9/2025, Thông tư số 14/2025/TT-NHNN quy định về tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng thương mại (NHTM), chi nhánh ngân hàng nước ngoài chính thức có hiệu lực. Theo đó, hệ số an toàn vốn tối thiểu (CAR) của ngân hàng được nâng từ 8% hiện nay lên 10,5% vào năm 2033. Dù thời hạn nâng chuẩn an toàn vốn còn xa, nhưng áp lực hội nhập và nhu cầu mở rộng tín dụng đang khiến nhiều nhà băng chủ động “chạy trước”, thậm chí tăng vốn cấp tập ngay từ năm 2025. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng đưa hệ thống ngân hàng Việt Nam tiến gần hơn tới chuẩn mực Basel III.
Basel III yêu cầu hệ số CAR tối thiểu đạt 10,5%, bao gồm 8% vốn cơ bản và 2,5% bộ đệm vốn; tỷ lệ đòn bẩy không thấp hơn 3%; cùng các tỷ lệ thanh khoản ngắn hạn (LCR) và dài hạn (NSFR) đều phải từ 100% trở lên. Bộ tiêu chuẩn này không chỉ nhằm gia cố khả năng chống sốc của hệ thống ngân hàng, mà còn hướng đến chuẩn hóa toàn diện quản trị rủi ro và công bố thông tin minh bạch (Pillar 3), đặc biệt thông qua mô hình xếp hạng nội bộ (IRB). Thống kê cho thấy, hiện có khoảng 10 NHTM tại Việt Nam đang áp dụng Basel III tương đối đầy đủ gồm TPBank, ACB, LPBank, VIB, SeABank, HDBank, Nam A Bank, Vietcombank, BIDV và Agribank. Các ngân hàng này đang triển khai các mô hình vốn nội bộ, chuẩn hóa công bố thông tin theo Pillar 3 và từng bước hướng tới quản trị theo chuẩn quốc tế, đặt nền móng cho sự hiện diện dài hạn tại các thị trường tài chính quốc tế.
Ngay khi Thông tư 14 có hiệu lực, nhiều ngân hàng tiên phong đăng ký áp dụng quy định mới về an toàn vốn. Vietcombank cho biết đã đăng ký áp dụng cả phương pháp tiêu chuẩn (SA) và IRB. Trước đó, Vietcombank cũng là đơn vị đầu tiên được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chấp thuận áp dụng sớm Thông tư 41/2016/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (tương đương chuẩn mực Basel II) trước 1 năm so với thời hạn hiệu lực.
Theo Vietcombank, nếu Thông tư 41/2016/TT-NHNN đặt nền móng cho việc áp dụng Basel II tại Việt Nam thì Thông tư 14/2025/TT-NHNN chính là bước đi mang tính hệ thống để các ngân hàng tiến tới áp dụng Basel III, qua đó, nâng cao chuẩn mực quản trị rủi ro và khẳng định vị thế trên thị trường khu vực và quốc tế.
TPBank cũng cho biết đã hoàn tất việc tuân thủ đầy đủ Thông tư 14/2025/TT-NHNN về tỷ lệ an toàn vốn theo phương pháp SA. Đồng thời, Ngân hàng đã đăng ký triển khai phương pháp IRB theo quy định của thông tư này. Đây là bước tiến tiếp theo trong hành trình dài hạn mà TPBank theo đuổi từ năm 2016 đến nay, hướng tới tiệm cận các thông lệ quốc tế cao nhất về quản trị rủi ro và an toàn vốn. Trước đó, trong khuôn khổ Dự án Basel III, TPBank đã áp dụng SA và đồng thời phát triển mô hình xếp hạng nội bộ để chuẩn bị cho việc triển khai IRB.
Ngân hàng đã xây dựng công cụ tính toán các chỉ tiêu quan trọng theo chuẩn Basel III như CAR, tỷ lệ đòn bẩy (LR), tỷ lệ thanh khoản ngắn hạn (LCR), tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) và hệ thống tính vốn rủi ro thị trường theo Basel III Reforms (FRTB). Toàn bộ quá trình này được KPMG - đơn vị kiểm toán và tư vấn độc lập thuộc nhóm Big4 - thực hiện rà soát độc lập, đảm bảo tính minh bạch và khách quan. Tính đến cuối quý I/2026, TPBank đang duy trì tỷ lệ CAR ở mức gần 14%, cao hơn đáng kể so với ngưỡng tối thiểu 10,5% mà Thông tư 14 quy định, bao gồm cả bộ đệm bảo toàn vốn. Bên cạnh đó, tỷ lệ đảm bảo khả năng thanh khoản ngắn hạn (LCR) đạt hơn 104% và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) đạt trên 124%, đều vượt xa ngưỡng yêu cầu tối thiểu là 100%. Tỷ lệ đòn bẩy hiện cũng đang duy trì quanh mức 8%, cao hơn nhiều lần so với yêu cầu tối thiểu 3%.
Cánh cửa mở ra “sân chơi” lớn
Khoảng 10 ngân hàng đang áp dụng Basel III tương đối đầy đủ gồm TPBank, ACB, LPBank, VIB, SeABank, HDBank, Nam A Bank, Vietcombank, BIDV và Agribank.
Ông Nguyễn Hưng, Tổng giám đốc TPBank cho biết, Ngân hàng xác định tuân thủ Thông tư 14 không chỉ là đáp ứng yêu cầu pháp lý, mà là bước đi chiến lược thể hiện bản lĩnh và năng lực quản trị của một ngân hàng. Giai đoạn 2025 - 2027, TPBank khẩn trương thực hiện kế hoạch áp dụng phương pháp IRB theo hướng dẫn của NHNN, tiến tới tuân thủ toàn bộ Thông tư 14 vào thời điểm ngày 15/9/2027. Cùng với đó, TPBank tiếp tục triển khai Quy trình đánh giá nội bộ về mức đủ thanh khoản (ILAAP) theo tiêu chuẩn của Ngân hàng Trung ương châu Âu và Đề án nâng cấp quản trị rủi ro thanh khoản và rủi ro lãi suất (IRRBB).
Chủ tịch VIB Đặng Khắc Vỹ thông tin, Ngân hàng đang hoàn tất các bước chuẩn bị để được kiểm toán, trước khi chính thức đưa vào áp dụng trong thực tế, phục vụ tính toán hệ số CAR theo chuẩn Basel III theo phương pháp SA. Hệ số CAR của VIB theo Basel III phương pháp tiêu chuẩn đạt hơn 12% vào thời điểm cuối quý I/2026. VIB đang hoàn tất giai đoạn 2 của Basel III, tức áp dụng các phương pháp đánh giá nội bộ nâng cao. Dự kiến thời gian tới, VIB sẽ có báo cáo kiểm toán độc lập để xác nhận các mô hình PD, LGD (Loss Given Default - tổn thất khi vỡ nợ), EAD (Exposure at Default - dư nợ tại thời điểm vỡ nợ)… trước khi chính thức báo cáo lên NHNN. Việc áp dụng Basel chỉ số tỷ lệ nợ xấu (NPL) phản ánh đúng chất lượng tài sản của VIB. Đây là điểm khác biệt so với một số tổ chức khác, nơi lãi suất cao hơn nhưng đi kèm mức rủi ro lớn hơn. Hiện NPL của VIB vào khoảng 2,2%, phản ánh sát rủi ro thực tế.
Cũng theo Chủ tịch VIB, nhiều tổ chức tiếp cận các chuẩn mực như Basel, IFRS hay ESG theo hướng tuân thủ là chính, còn tại VIB, Basel không chỉ đơn thuần là một bộ tiêu chuẩn để tuân thủ mà còn là một nền tảng giúp Ngân hàng hoạt động an toàn hơn, hiệu quả hơn; đồng thời, định hướng chiến lược rõ ràng hơn, đặc biệt trong việc lựa chọn phân khúc khách hàng phù hợp hơn.
Cùng nền tảng quy mô tài sản, vốn và hệ thống quản trị rủi ro theo chuẩn Basel III, VIB đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng 20 - 30%/năm trong giai đoạn VIB 3.0 (2027 - 2036), giai đoạn tăng trưởng nhanh và bền vững về cả chất lượng và quy mô, được dẫn dắt bởi đổi mới sáng tạo, công nghệ và năng lực thực thi chiến lược. Dựa trên các chuẩn mực này, VIB xây dựng hệ thống chấm điểm tín dụng, từ đó xác định mức độ rủi ro của từng khách hàng và đưa yếu tố rủi ro vào trong việc định giá, bao gồm cả lãi suất cho vay.
Trước đó, VIB là một trong những ngân hàng tiên phong triển khai Basel II từ khá sớm, khoảng năm 2018, tức đến nay đã có 7 - 8 năm kinh nghiệm. Ngân hàng nằm trong nhóm đầu tiên được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận áp dụng Basel II theo phương pháp tiêu chuẩn trước thời hạn.
Ông Từ Tiến Phát, Tổng giám đốc ACB cũng cho hay, việc hoàn thành dự án tính vốn theo Basel III thể hiện định hướng nhất quán của ACB trong việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro, tăng cường tính minh bạch và phát triển bền vững theo các chuẩn mực quốc tế… Trước đó, cuối năm 2025, ACB công bố hoàn thành dự án xây dựng nền tảng tính vốn cho rủi ro tín dụng trên phương pháp IRB, gồm cả cấp độ cơ bản (FIRB) và nâng cao (AIRB).
“Trong bối cảnh các tổ chức xếp hạng tín nhiệm và dòng vốn quốc tế ngày càng đề cao năng lực kiểm soát rủi ro, mức độ minh bạch và khả năng thích ứng với các chuẩn mực ESG, nền tảng IRB chính là minh chứng rõ ràng cho năng lực vận hành có chiều sâu của ACB. Hiện tỷ lệ CAR của ACB đang ở mức khoảng 11% và với các tiêu chuẩn mới theo Basel III, chúng tôi dự kiến tỷ lệ an toàn vốn sẽ còn cải thiện thêm, tăng hơn khoảng 1 điểm %”, ông Phát cho hay.
Công ty Chứng khoán Vietcap nhận định, nhìn chung, quy định mới về an toàn vốn vừa chặt chẽ hơn (cập nhật các quy định mới tại chuẩn mực Basel III) vừa phù hợp với đặc thù hoạt động của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam. Việc tuân thủ quy định mới này sẽ góp phần nâng cao chất lượng về vốn và năng lực thanh khoản, tạo nền tảng cho một hệ thống ngân hàng phát triển bền vững, có sức chống chịu biến cố, tăng khả năng phục hồi sau biến cố và góp phần ngăn ngừa những tổn thất hệ thống có thể xảy ra.
Ngoài ra, nhóm phân tích cho rằng, quy định mới cũng sẽ thúc đẩy các hoạt động tăng vốn của ngành ngân hàng.
