Khi thị trường được nâng hạng, khối công ty chứng khoán sẽ là nhóm hưởng lợi trực tiếp và sớm nhất
Gam sáng từ kế hoạch tăng trưởng
Cho đến thời điểm hiện tại, nhìn vào kế hoạch kinh doanh năm 2026 của các công ty chứng khoán, một điểm dễ nhận thấy là đa phần đều đặt mục tiêu cao hơn năm trước. SSI, nằm trong Top dẫn đầu thị phần môi giới, đặt kế hoạch lãi trước thuế 5.838 tỷ đồng, tăng 15%. TCBS đặt mục tiêu lãi 7.535 tỷ đồng, tăng 18% và nếu hoàn thành sẽ trở thành công ty chứng khoán có lợi nhuận lớn nhất hệ thống. VPS nhắm tới 5.750 tỷ đồng, tăng 29%; VPBankS đặt mức tăng 44%, tương ứng lãi trước thuế 6.453 tỷ đồng, hướng tới nhóm dẫn đầu lợi nhuận ngành.
Ở nhóm quy mô vừa, Vietcap đặt kế hoạch đạt lợi nhuận trước thuế 2.300 tỷ đồng, tăng 41% so với năm 2025 - mức mà Phó chủ tịch Vietcap Đinh Quang Hoàn thừa nhận là “có tính tham vọng” nhưng khả thi dựa trên danh mục thương vụ IB đang triển khai. MBS đặt mục tiêu lãi 1.850 tỷ đồng, qua đó có thể ghi nhận năm thứ ba liên tiếp lập kỷ lục lợi nhuận nếu thành công. DNSE đặt mức tăng trưởng 62%; KAFI tăng gấp 2,3 lần.
Luận điểm chung của các công ty chứng khoán là thị trường vẫn đang trong chu kỳ tăng, giá trị giao dịch bình quân quý I/2026 tăng hơn 90% so với cùng kỳ năm ngoái và tăng gần 20% so với bình quân năm 2025, trong khi thời điểm nâng hạng đang đến gần.
Trong quý đầu năm 2026, sự phân hóa bước đầu đã bộc lộ khi VDS báo lỗ khoảng 30 tỷ đồng do chi phí dự phòng tăng. Theo Chủ tịch Hội đồng quản trị VDS, khoản lỗ đến từ biến động ngắn hạn trong hoạt động đầu tư, không phản ánh xu hướng của mảng kinh doanh cốt lõi, vốn vẫn đang tăng trưởng tích cực trong kỳ. PHS ước tính, doanh thu quý I/2026 đạt khoảng 195 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế khoảng 4,5 tỷ đồng, giảm tới 76%. Trong khi đó, VPS ghi nhận lãi 1.547 tỷ đồng, tăng 68% so với cùng kỳ; TCBS đạt 1.458 tỷ đồng, tăng 11%; MBS ghi nhận 368 tỷ đồng lãi trước thuế, tăng 9%.
Nóng cuộc đua tăng vốn
Chủ đề bao trùm mùa đại hội năm nay của khối chứng khoán là tăng vốn. Gần như toàn bộ các công ty lớn đều có phương án phát hành, với nhiều hình thức khác nhau.
Lý do không khó hiểu. Dư nợ margin toàn thị trường cuối năm 2025 đạt 392.000 tỷ đồng, thiết lập kỷ lục mới. Cầu vay đang vượt cung vốn; công ty chứng khoán có dư địa (room) lớn hơn sẽ giữ được khách hàng, trong khi thiếu vốn đồng nghĩa với nguy cơ mất thị phần. Lãi suất margin đầu năm 2026 tại nhiều nơi tăng lên 13-14%/năm - do ảnh hưởng từ mặt bằng lãi suất nhích lên - phản ánh rõ sức ép từ phía nguồn vốn. Nhiều công ty chứng khoán đã hết room, buộc phải tính toán thêm nguồn từ vay bên thứ ba hoặc huy động trái phiếu.
TCBS là đơn vị tăng vốn mạnh nhất, dự kiến chia cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 20%, qua đó nâng vốn điều lệ từ 23.100 tỷ đồng lên 27.740 tỷ đồng, trở thành công ty chứng khoán có vốn điều lệ lớn nhất hệ thống. SHS trình cổ đông kế hoạch tăng vốn lên trên 10.000 tỷ đồng; VFS thông qua phương án tăng vốn gấp đôi; PHS muốn chào bán riêng lẻ 50 triệu cổ phiếu dù quý I vừa báo lợi nhuận giảm hơn 70% so với cùng kỳ. VDS muốn tăng vốn lên 4.500 tỷ đồng, tương ứng mức tăng 65%.
VPS là ngoại lệ. Trong đại hội cổ đông vừa qua, Chủ tịch Hội đồng quản trị VPS Nguyễn Lâm Dũng cho biết, Công ty chưa có kế hoạch tăng vốn trong năm 2026, nhưng còn khoảng 30.000 tỷ đồng dư địa cho vay chưa sử dụng, hàm ý chưa cần thêm vốn mà vẫn có thể tăng trưởng margin.
Margin vẫn là trụ cột lợi nhuận
Cho vay margin tiếp tục là mảng đóng góp lợi nhuận lớn nhất, nhưng chiến lược tiếp cận giữa các công ty đang phân hóa theo hai hướng rõ ràng.
Ở hướng tăng trưởng, TCBS công bố quý I/2026 lãi trước thuế gần 1.500 tỷ đồng, trong đó hơn một nửa thu nhập thuần đến từ margin (đạt 1.211 tỷ đồng) với dư nợ kỷ lục 44.700 tỷ đồng. VPS xác định, đây là “dư địa tăng trưởng lớn” và sẽ tiếp tục mở rộng trong năm nay. MBS duy trì biên lợi nhuận (NIM) cạnh tranh nhờ chi phí vốn thấp - lợi thế từ xếp hạng tín nhiệm quốc tế - đồng thời đang tối ưu năng suất bằng AI, giúp phục vụ lượng khách hàng lớn hơn mà không phải tăng nhân sự.
Ở góc độ thận trọng có chủ đích, Chủ tịch Hội đồng quản trị VDS Nguyễn Miên Tuấn chia sẻ, dư nợ margin của Công ty năm 2025 chỉ tăng 40%, thấp hơn mức 60% của toàn thị trường, không phải vì thiếu cơ hội mà bởi Công ty không nằm trong hệ sinh thái ngân hàng, buộc phải ưu tiên an toàn tài sản. Ông Tuấn cũng nhấn mạnh bài toán cạnh tranh: muốn tăng trưởng mạnh phải cho vay “deal”, tức phục vụ nhóm nhà đầu tư lớn nhưng lãi suất thấp, do đó cần cân đối để không đánh đổi biên lợi nhuận.
Với FPTS, Tổng giám đốc công ty này tuyên bố tại đại hội cổ đông 2026: “Không đặt mục tiêu cạnh tranh bằng mọi giá”, thay vào đó tập trung tăng vốn để mở rộng quy mô theo hướng bền vững hơn.
Trả lời câu hỏi về việc FPTS có tăng vốn theo hình thức yêu cầu cổ đông nạp thêm tiền hay không, trong bối cảnh các công ty chứng khoán đang đẩy mạnh huy động vốn để phục vụ hoạt động kinh doanh, đặc biệt là margin, Chủ tịch Hội đồng quản trị Nguyễn Điệp Tùng cho biết, Công ty chưa có kế hoạch huy động vốn từ nhà đầu tư theo dạng này ở thời điểm hiện tại.
Làn sóng lên sàn tăng tốc
Năm 2026 ghi nhận thêm một xu hướng: nhiều công ty chứng khoán vừa niêm yết và đang lên kế hoạch IPO/niêm yết.
VPS vừa hoàn tất IPO và tổ chức đại hội cổ đông đầu tiên với tư cách công ty niêm yết. KAFI dự kiến hoàn tất thủ tục đại chúng hóa trong quý II/2026 và Chủ tịch Hội đồng quản trị Lê Quang Trung từ nhiệm tại đại hội ngày 9/4, đánh dấu một giai đoạn chuyển giao, đồng thời dự kiến chào bán cổ phiếu ra công chúng trong quý III/2026. Chứng khoán Bảo Minh đã nộp hồ sơ lên HOSE với kế hoạch lợi nhuận tăng 97%. LPBS lên kế hoạch IPO trong năm 2026, chào bán gần 141,9 triệu cổ phiếu với giá 30.000 đồng/cổ phiếu để huy động hơn 4.200 tỷ đồng, định giá công ty ở mức trên 1,6 tỷ USD. HDS cũng đang rục rịch cho tiến trình IPO ngay trong năm nay.
Đây không đơn thuần là câu chuyện huy động vốn. Niêm yết còn là cánh cửa để đón dòng vốn tổ chức nước ngoài - đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh thị trường Việt Nam chuẩn bị nâng hạng theo chuẩn FTSE và đang tiếp cận các tiêu chuẩn của MSCI.
Nhìn vào tài liệu đại hội của các công ty chứng khoán, từ khóa không thể thiếu là “nâng hạng”. Chủ tịch Hội đồng quản trị VPS phát biểu tại đại hội: “Dự kiến tháng 6, Việt Nam có thể vào danh sách theo dõi (watchlist) của MSCI. Nâng hạng chính thức sớm nhất là 2027, muộn hơn là 2028”. Ông cũng đưa ra ước tính quy mô dòng vốn MSCI có thể gấp 4-5 lần FTSE.
Dĩ nhiên, nếu kịch bản đó xảy ra, khối công ty chứng khoán sẽ là nhóm hưởng lợi trực tiếp và sớm nhất thông qua gia tăng giá trị giao dịch, mở rộng tệp khách hàng tổ chức và tăng nhu cầu về sản phẩm phái sinh. Các công ty chứng khoán đang định vị trước cho làn sóng này: VFS vừa thông qua bổ sung nghiệp vụ phái sinh; DNSE đặt mục tiêu 30% thị phần phái sinh; MBS chuẩn bị tham gia vàng phái sinh ngay khi sản phẩm được cấp phép.
Về sản phẩm, tài sản mã hóa là chủ đề được nhắc đến nhiều trong mùa đại hội năm nay. TCBS cho biết sẽ triển khai sản phẩm tài sản mã hóa ngay trong năm 2026, đã nộp hồ sơ kinh doanh tiền số và dự kiến được cấp phép trong 3 tháng tới. Đây là bước đi phù hợp với định hướng công nghệ tài chính (fintech) mà TCBS đang theo đuổi trong hệ sinh thái Techcombank.
Vietcap có phần thận trọng hơn khi chia sẻ sẽ không tham gia mảng tài sản mã hóa trong vài năm tới, với lý do yêu cầu vốn quá lớn và khung pháp lý chưa hoàn thiện.
Những gam tối cần lưu ý
Tổng giám đốc DSC đưa ra cảnh báo thẳng thắn trong mùa đại hội: “Những nhịp điều chỉnh của VN-Index nếu xảy ra có thể sẽ rất sâu và đau”. Lý do chủ yếu là thanh khoản đang phụ thuộc nhiều vào dòng tiền nội và đòn bẩy margin, hai yếu tố dễ đảo chiều đột ngột khi tâm lý thị trường thay đổi.
Rủi ro được nhắc nhiều nhất trong tài liệu đại hội của các công ty chứng khoán là xung đột, thuế quan và bất ổn thương mại quốc tế. Bên cạnh đó là lãi suất. Nếu mặt bằng lãi suất tăng, chi phí vốn của các công ty chứng khoán sẽ tăng theo, trong khi biên lợi nhuận margin bị thu hẹp. Chủ tịch Hội đồng quản trị VDS xác định, đây là rủi ro lớn nhất năm 2026, dù đánh giá các tín hiệu gần đây đang tích cực hơn sau chỉ đạo ổn định lãi suất từ Chính phủ.
Về thanh khoản thị trường, giá trị giao dịch quý I/2026 tăng mạnh, bình quân đạt 35.004 tỷ đồng/phiên, nhưng phần lớn đến từ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn và được hỗ trợ bởi đòn bẩy. Nếu thị trường điều chỉnh, dư nợ margin 392.000 tỷ đồng sẽ là rủi ro hệ thống cần theo dõi chặt chẽ.
