Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn hồi âm các vấn đề được đại biểu quan tâm - Ảnh: QH.
Sáng 28/9, các vị đại biểu Quốc hội chuyên trách thảo luận nhóm luật về kinh tế, tài chính sẽ được trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai, trong đó có Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Tờ trình của Chính phủ nêu rõ, thực tiễn thi hành Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) năm 2017 cho thấy, một số cơ chế, chính sách chưa phát huy được hiệu quả hoặc chưa theo kịp với nhu cầu của DNNVV; phương thức hỗ trợ DNNVV còn bất cập, chưa xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp; cơ chế giám sát, đánh giá hoạt động hỗ trợ DNNVV chưa đồng bộ; hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV còn phân tán,…
Trong bối cảnh yêu cầu thể chế hóa đầy đủ các chủ trương mới của Đảng, Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật, việc xây dựng Luật Phát triển DNNVV là cần thiết nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới; vừa phản ánh đầy đủ hơn mục tiêu, định hướng và tinh thần kiến tạo, đồng hành của Nhà nước với các doanh nghiệp trong bối cảnh phát triển mới của khu vực kinh tế tư nhân; vừa phù hợp yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và bảo đảm môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, ổn định, chi phí tuân thủ thấp.
Các ý kiến tại phiên thảo luận đều tán thành xây dựng Luật Phát triển DNNVV, đánh giá cao những điểm mới tích cực tại Dự thảo, đồng thời góp ý hoàn thiện thêm các quy định hỗ trợ doanh nghiệp.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là Dự thảo quy định hình thức thực hiện hỗ trợ từ ngân sách nhà nước như cấp phiếu hỗ trợ, đặt hàng, lựa chọn nhà thầu...
Theo đại biểu Tô Ái Vang (Cần Thơ), đây là bước tiến lớn về tư duy quản lý, chuyển sang trao quyền quyết định cho doanh nghiệp, đại biểu đề nghị dự thảo luật giao Chính phủ quy định việc áp dụng hình thức cấp phát, quản lý và thanh quyết toán phiếu hỗ trợ hoàn toàn trên môi trường điện tử trực tuyến. Nhà nước trực tiếp thanh toán cho đơn vị cung ứng dịch vụ được thụ hưởng dựa trên kết quả nghiệm thu số hóa của doanh nghiệp, không bắt buộc doanh nghiệp phải ứng tiền trước.
Về nguyên tắc hỗ trợ hoặc thiết kế tiêu chí, theo đại biểu, cơ quan chủ trì hỗ trợ phải xây dựng hệ thống tiêu chí loại trừ tự động theo mô phỏng chính sách. Nếu doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt ngưỡng quy mô liên tục từ 2 đến 3 năm hoặc doanh nghiệp có biên lợi nhuận vượt mức quy định sẽ tự động ra khỏi diện hỗ trợ. Các thủ tục nhận hỗ trợ đối với doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ phải được đơn giản hóa tối đa về chế độ kế toán cũng như chứng từ. Việc quy định cơ chế sàng lọc tự động như vậy sẽ giúp nguồn lực ngân sách nhà nước đến đúng đối tượng cần bệ phóng thực sự.
Liên quan đến chính sách hỗ trợ thuế, một số vị đại biểu đề nghị nên miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm từ khi doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế thay vì 3 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký như Dự thảo.
Thay mặt Ban soạn thảo làm rõ hơn các vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, về tiêu chí, Dự thảo đang đưa ra căn cứ vào số liệu của năm liền kề, số lao động bình quân là không quá 300 người, nguồn vốn hoặc doanh số đạt một trong hai tiêu chí (vốn dưới 150 tỷ đồng, doanh số dưới 400 tỷ đồng).
“Đây là những tiêu chí đã được rà soát rất kỹ, căn cứ vào thực tế Việt Nam từ khi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ra đời, căn cứ tăng trưởng GDP, chỉ số lạm phát cũng như tiêu chuẩn về doanh nghiệp nhỏ và vừa trên thế giới (đặc biệt là hướng dẫn của OECD). Với tiêu chí này áp dụng vào số lượng doanh nghiệp đang kinh doanh tại Việt Nam, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 98,4% trên tổng số doanh nghiệp (so với mức cũ 97,4% là tăng hơn 1%), đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.
Về các chính sách hỗ trợ, Bộ trưởng khẳng định được thực hiện theo nguyên tắc tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp sản xuất kinh doanh; hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp phát triển cả về quy mô lẫn chất lượng; đồng thời hài hòa với quy mô ngân sách.
“Chúng tôi xác định thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa trưởng thành là nhiệm vụ hết sức quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số”, người đứng đầu ngành tài chính nhấn mạnh.
Bộ trưởng cũng dẫn kinh nghiệm phát triển của Nhật Bản trong giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ trên 10%, đóng góp của nhân tố năng suất tổng hợp (TFP) khoảng 58% vào tốc độ tăng trưởng. Trong 58% của TFP đó, quy mô doanh nghiệp đóng góp khoảng 20%, đổi mới công nghệ chiếm 20% và chuyển dịch lao động chiếm 8%.
Hồi âm quan tâm của đại biểu về hỗ trợ thuế, Bộ trưởng cho biết đã tính toán hài hòa với quy định của các luật thuế và đảm bảo hai nguyên tắc hỗ trợ về nghĩa vụ thuế và giảm thiểu chi phí tuân thủ chính sách thuế.
Với ý kiến nhiều đại biểu cho rằng nên hỗ trợ 3 năm kể từ khi có thu nhập, Bộ trưởng nêu kinh nghiệm trên thế giới đều thực hiện hỗ trợ 3 năm đầu khi khởi nghiệp, vì 3 năm đầu là thời gian khó khăn nhất khi doanh nghiệp phải bỏ tiền vốn mua sắm thiết bị, tổ chức triển khai và tiếp cận thị trường. Mức hỗ trợ 3 năm đầu với quy mô số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện tại, hàng năm ngân sách chi ra khoảng 10.000 tỷ đồng riêng cho ưu đãi giảm 3 năm thuế thu nhập doanh nghiệp, Bộ trưởng thông tin con số cụ thể.
Về quy định về hình thức cấp voucher cho DNNVV để thanh toán phần kinh phí hỗ trợ giảm tiền thuê đất bên cạnh hình thức nhà nước hoàn trả cho chủ đầu tư đã được quy định, Bộ trưởng nhấn mạnh, đây là điểm mới và dự thảo đã quy định rõ voucher là chứng chỉ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa giảm một số chi phí khi thực hiện một số dịch vụ, có ghi rõ thời gian và không được chuyển nhượng. Khi doanh nghiệp đủ điều kiện mang voucher đến thì được giảm chi phí.
