Lợi suất trái phiếu chính phủ trung bình kỳ hạn 10 năm của G7 đã chạm mức 4,285% – mức cao nhất kể từ giữa năm 2008 và cao hơn đúng 1 điểm phần trăm so với thời điểm trước khi xung đột Trung Đông bùng nổ.
Xung đột leo thang đã đẩy giá dầu quay trở lại mức trên 100 USD/thùng, gây áp lực buộc các ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát – nguyên nhân chính khiến lợi suất trái phiếu tăng cao.
Theo dữ liệu thị trường tiền tệ, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dự kiến sẽ tăng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2023 vào thứ Tư (16/9), trong khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản dự kiến sẽ tăng lãi suất vào thứ Sáu (18/9).
Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) đã tăng lãi suất vào tuần trước và có thể sẽ thực hiện một loạt đợt tăng lãi suất nữa trong những tháng tới.
Làn sóng bán tháo trái phiếu không chỉ làm tăng chi phí vay vốn của chính phủ mà còn khiến họ phải gánh chịu các khoản chi trả lãi vay lớn hơn, làm hao hụt nguồn ngân sách dành cho các chương trình xã hội, quốc phòng và các lĩnh vực khác; điều này lại đặt ra câu hỏi về tính bền vững của gánh nặng nợ công.
Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm của Mỹ đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2007 là 5,041% vào ngày 15/9, trước khi giảm nhẹ và giao dịch quanh ngưỡng 5%.
"Mức lợi suất 5% sẽ không phải là vấn đề nếu nền kinh tế tăng trưởng ở mức 6,5%. Tuy nhiên, nếu nền kinh tế chỉ tăng trưởng 5% trong khi lợi suất cũng ở mức 5% thì lại là một câu chuyện hoàn toàn khác", Samy Chaar, chuyên gia kinh tế trưởng tại Lombard Odier nhận định.
Việc lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt mốc 5% là một vấn đề nan giải đối với các bên vay vốn là chính phủ và doanh nghiệp trên toàn cầu, bởi đây là mức lãi suất tham chiếu cho hầu hết các loại tài sản khác trên thị trường tài chính. Và trong khi nền kinh tế Mỹ có thể đang tăng trưởng đủ nhanh để duy trì mức lãi suất vay kỳ hạn 10 năm trên 5%, thì các quốc gia khác lại không có đủ tiềm lực để làm được điều tương tự.
Sự bất định
Một vấn đề khác mà các nhà đầu tư đang phải đối mặt là việc Chủ tịch Fed Kevin Warsh không ưa chuộng cơ chế định hướng chính sách. Điều này đồng nghĩa với việc sự bất định và biến động thị trường có xu hướng gia tăng, trong khi các nhà đầu tư cũng ít sẵn lòng đặt niềm tin vào các nhà hoạch định chính sách hơn.
"Tất cả các ngân hàng trung ương hiện đang bước vào kỷ nguyên mới không còn áp dụng định hướng chính sách, mà thay vào đó tập trung xây dựng uy tín và lòng tin. Tuy nhiên, như có thể thấy trên thị trường trái phiếu hiện nay, cách tiếp cận này chưa mang lại hiệu quả”, Shriya Samarth, Trưởng bộ phận phụ trách lãi suất khu vực EMEA tại nhà tạo lập thị trường StoneX nhận định.
Thị trường chứng khoán toàn cầu đã tăng mạnh trong năm nay, dẫn đầu là cổ phiếu của các doanh nghiệp tham gia xây dựng, cung ứng và sử dụng công nghệ AI, lĩnh vực đang chứng kiến sự bùng nổ về chi tiêu vốn và vay nợ, song hành cùng mức tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng.
Khoon Goh, Trưởng bộ phận nghiên cứu châu Á của ANZ cho rằng dù lợi suất trái phiếu tăng có thể không triệt tiêu hoàn toàn các động lực tích cực đối với cổ phiếu, nhưng chúng vẫn tiềm ẩn yếu tố rủi ro.
"Nếu lợi suất tiếp tục tăng, chắc chắn sẽ xuất hiện thêm các tác động lan tỏa", ông nhận định và cho biết thêm, một phần nguyên nhân dẫn đến đợt bán tháo trái phiếu trong tuần này còn xuất phát từ sự thay đổi trong kỳ vọng về lãi suất ngắn hạn của Mỹ.
Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Nhật Bản đã chạm mức cao nhất trong ba thập kỷ, vượt ngưỡng 3%. Tại Đức, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm duy trì ở mức 3,55%, gần mức cao nhất kể từ năm 2009; trong khi đó, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Pháp dao động gần mức cao nhất trong 18 năm, còn lợi suất của Anh ở mức 5,45% - mức cao nhất kể từ năm 2007.
James Bilson, chuyên gia chiến lược toàn cầu về thu nhập cố định tại Schroders nhận định, chính sách tài khóa và tính bền vững của nợ công đóng vai trò then chốt đối với thị trường trái phiếu, trong khi đà tăng hiện tại của lợi suất trái phiếu Mỹ chưa phải là dấu hiệu cho thấy rủi ro tín dụng của quốc gia đang gia tăng.
"Chính sách tổng thể hiện nay quá nới lỏng để có thể duy trì mức lạm phát 2%... Đây chính là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự suy yếu của thị trường trái phiếu hiện nay. Nếu giải quyết được vấn đề lạm phát, nhiều vấn đề khác cũng sẽ trở nên dễ xử lý hơn nhiều", ông cho biết.