Việc lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt mốc 5% trong tháng này – sự kiện hiếm khi xảy ra trong những thập kỷ gần đây – đã buộc các nhà đầu tư phải cân nhắc một câu hỏi đầy lo ngại: Liệu 6% có phải là con số mới khiến các thị trường tài chính toàn cầu bắt đầu chao đảo.
| |
Diễn biến trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm liên tục đạt đỉnh. |
Mike Bell, Giám đốc chiến lược thị trường tại BlueBay Asset Management cho rằng ngưỡng 5% luôn là một cột mốc tâm lý hơn là một ngòi nổ kích hoạt phản ứng tức thì.
Điều quan trọng là sự so sánh giữa lợi suất trái phiếu và các chỉ số đầu tư then chốt khác, đặc biệt là tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư (earnings yield). Ông Bell cho biết mối tương quan này hiện đang tiến gần đến một điểm ngoặt, có khả năng tạo tiền đề cho một đợt bán tháo cổ phiếu.
| |
| Diễn biến vốn hoá thị trường chỉ số MSCI ACWI và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm |
Lịch sử đã cho thấy những bài học nhất định. Chỉ số chứng khoán toàn cầu chính của MSCI đã giảm một nửa giá trị vào lần cuối cùng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 10 năm vượt mốc 5% – thời điểm ngay trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Chỉ số này cũng từng chịu mức sụt giảm tương tự chưa đầy một thập kỷ trước đó, khi mức tăng vọt của lợi suất lên gần 6,8% đã góp phần làm vỡ bong bóng dotcom.
Theo các chuyên gia phân tích của JPMorgan, một trong những lý do khiến ngưỡng lợi suất có thể bắt đầu gây sức ép lên thị trường ở mức trên 5% là sự thay đổi mang tính cơ cấu trong nền kinh tế toàn cầu, khi trí tuệ nhân tạo (AI) và một số lĩnh vực khác ngày càng đóng vai trò lớn hơn. Nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực AI vẫn tiếp tục tăng chi tiêu và mở rộng hoạt động, bất chấp chi phí vay vốn ở mức nào.
Điều này nghĩa là kênh truyền dẫn truyền thống của lãi suất đang kém hiệu lực hơn đáng kể và ngưỡng lợi suất có thể gây sức ép mạnh lên thị trường cổ phiếu có thể đã cao hơn đáng kể, lên khoảng 5,5-6%.
Một đợt tái định giá lớn
Trên thị trường, trái phiếu chính phủ Mỹ đóng vai trò nền tảng định giá cho hầu hết các loại tài sản tài chính, việc lợi suất chuyển từ mức 5% lên 6% sẽ đánh dấu một sự điều chỉnh sâu sắc đối với chi phí vốn toàn cầu.
Mức lợi suất trái phiếu chính phủ 6% sẽ phản ánh một trong các yếu tố sau: kỳ vọng lạm phát tăng mạnh, lo ngại ngày càng lớn về tính bền vững tài khóa của Mỹ, niềm tin rằng lãi suất sẽ duy trì ở mức cao trong nhiều năm, hoặc sự kết hợp của cả ba yếu tố này.
Austan Goolsbee, một nhà hoạch định chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho biết, ông không chắc liệu thị trường sẽ phản ứng khác đi như thế nào trước việc lợi suất duy trì ở mức 5% trong thời gian dài hơn so với trước đây.
Paul Jackson, Giám đốc toàn cầu phụ trách nghiên cứu phân bổ tài sản tại Invesco cho biết, các nhà đầu tư chú trọng đến lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ vì một lý do đơn giản: đây là thước đo chuẩn mực về tài sản phi rủi ro trên toàn cầu; khi lợi suất vượt mức 5%, nhà đầu tư có thể chốt được mức sinh lời cao nhất từ trái phiếu Mỹ kể từ năm 2007.
Các tính toán của Jackson cho thấy cổ phiếu toàn cầu bắt đầu giảm khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm duy trì bình quân ở mức 4,72% trong 12 tháng rồi tiếp tục tăng. Mặc dù ngưỡng bước ngoặt này hiện vẫn còn khá xa vì lợi suất bình quân 12 tháng hiện vào khoảng 4,34%, nhưng ông cho biết Invesco đã bắt đầu giảm tỷ trọng cổ phiếu và chuyển một phần vốn sang trái phiếu chính phủ để tận dụng mức lợi suất hấp dẫn.
"Nếu lợi suất trái phiếu chính phủ tiếp tục tăng, thị trường chứng khoán có nguy cơ sụt giảm trong vòng 12 tháng tới", ông nhận định.
Những vấn đề mới nảy sinh
Các thị trường mới nổi thường là những nơi chịu ảnh hưởng tiêu cực đầu tiên khi lợi suất trái phiếu Mỹ tăng vọt.
Lợi suất trái phiếu Mỹ cao hơn thường làm tăng giá đồng đô la và khiến các tài sản định giá bằng đồng tiền này trở nên hấp dẫn hơn. Điều này dẫn tới dòng vốn bị rút ra khỏi các nền kinh tế mới nổi và có thể đẩy những quốc gia đang gặp khó khăn về tài chính vào khủng hoảng nếu chi phí trả nợ bằng đồng đô la tăng vọt.
Dữ liệu về dòng vốn đầu tư cho thấy các quỹ trái phiếu thị trường mới nổi đã ghi nhận dòng vốn rút ra lớn nhất trong nhiều tháng vào tuần trước, trong khi các quỹ cổ phiếu cũng bị rút hàng tỷ đô la. Hoạt động phát hành trái phiếu chính phủ tại các thị trường mới nổi cũng trầm lắng hơn đáng kể so với thông thường trong tháng này.
"Đây không phải là bức tranh khả quan đối với các thị trường mới nổi", Alison Shimada, Trưởng bộ phận cổ phiếu thị trường mới nổi toàn cầu tại Allspring Global Investments nhận định; tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh rằng hiện tại chưa có vấn đề gì trở nên tồi tệ.
Có lẽ rủi ro lớn nhất lại nằm ở yếu tố tâm lý.
Khi các nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi liệu mức lợi suất 6% có khả thi hay không, cuộc tranh luận sẽ vượt xa vấn đề về sự gia tăng nhất thời của lợi suất. Vấn đề lúc này trở thành một sự nhìn nhận lại toàn diện về khả năng kỷ nguyên của thanh khoản dồi dào và dòng tiền siêu rẻ đã chấm dứt, buộc giá tài sản toàn cầu phải thích nghi với mức chi phí vốn cao hơn một cách bền vững.
Neil Birrell, Giám đốc Đầu tư của Premier Miton nhận định rằng mặc dù thị trường chứng khoán hiện chưa có dấu hiệu sụp đổ, nhưng nguyên nhân có thể là do các nhà đầu tư vẫn chưa đưa mức lợi suất trên 5% vào các mô hình dự báo lợi nhuận dài hạn.
"Thị trường vẫn có vẻ ổn cho đến khi mọi người tính toán lại các mô hình định giá…Suy cho cùng, những con số vẫn là những con số, và thực tế cuối cùng sẽ phải phản ánh đúng các con số đó", ông cho biết.