Kỳ vọng đi lùi
Tại ĐHCĐ thường niên ngày 26/03, CTCP Thuỷ điện Vĩnh Sơn - Sông Hinh (mã VSH) thông qua mục tiêu doanh thu 1.887 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 584 tỷ đồng, lần lượt giảm gần 20% và 32% so với thực hiện năm 2025.
Theo lý giải của VSH, hiện tượng La Nina nhiều khả năng chỉ duy trì trong các tháng đầu năm, sau đó chuyển sang trạng thái trung tính, không còn duy trì cường độ mạnh như năm trước. Lượng mưa tại khu vực miền Trung được dự báo ở mức trung bình nhiều năm, không còn những diễn biến “cực đoan” như năm 2025.
Dù vậy, bà Nguyễn Thị Mai Thanh, Chủ tịch HĐQT CTCP Cơ điện lạnh (REE) - cổ đông lớn của VSH cho rằng kế hoạch năm nay mang tính thận trọng cao. Thực tế, năm 2025, VSH chỉ đặt mục tiêu lợi nhuận hơn 500 tỷ đồng nhưng kết quả đạt trên 800 tỷ đồng, vượt khoảng 60% kế hoạch.
Không riêng VSH, bức tranh màu xám cũng xuất hiện ở nhiều doanh nghiệp cùng ngành.
Tại CTCP Thuỷ điện Hủa Na (mã HNA), kế hoạch năm 2026 được xây dựng trên cơ sở đánh giá nhiều yếu tố bất định cả về kinh tế lẫn khí hậu. Công ty đặt mục tiêu sản lượng điện 721,8 triệu kWh, giảm mạnh so với mức hơn 1 tỷ kWh năm trước. Theo đó, doanh thu dự kiến đạt 895,9 tỷ đồng, giảm 23,6%, trong khi lợi nhuận trước thuế giảm hơn một nửa, xuống còn 228,65 tỷ đồng.
Ông Hoàng Xuân Thành, Chủ tịch HĐQT HNA cho biết, năm 2026 được dự báo có nhiều biến động cả về mặt kinh tế lẫn tình hình khí hậu, HĐQT Công ty đã đề ra kế hoạch năm 2026 một cách thận trọng. Theo đó, ưu tiên vận hành ổn định và an toàn 02 nhà máy (Hủa Na và Nậm Nơn) vẫn được đặt lên hàng đầu.
Tương tự, CTCP Thuỷ điện Thác Bà (mã TBC) cũng thông qua chỉ tiêu doanh thu 538 tỷ đồng, giảm 7% và lợi nhuận sau thuế hơn 221 tỷ đồng, giảm 13% so với năm trước. Sản lượng điện thương phẩm dự kiến đạt khoảng 550 triệu kWh, thấp hơn 16%.
Trong năm 2026, TBC xác định hai trọng tâm chính gồm đảm bảo vận hành và chuẩn bị nền tảng dài hạn. Công ty sẽ tập trung đàm phán giá bán điện cho chu kỳ mới và ký hợp đồng mua bán điện với EVN, đồng thời triển khai dự án bổ sung công trình xả lũ hồ thủy điện Thác Bà, dự kiến hoàn thành trước tháng 09/2027. Bên cạnh đó, mảng dịch vụ kỹ thuật tiếp tục được mở rộng, hướng tới các dịch vụ có giá trị gia tăng cao, đồng thời tìm kiếm cơ hội đầu tư nguồn điện mới.
Trong khi đó, áp lực đối với các doanh nghiệp như CTCP Thủy điện Bắc Hà (mã BHA) và CTCP Thủy điện Sê San 4A (mã S4A) lại mang màu sắc khắc nghiệt hơn do chịu cả sức ép tài chính và thị trường.
Không chỉ đối mặt với mùa khô kéo dài, điều kiện thủy văn trên lưu vực sông Chảy kém thuận lợi, Thủy điện Bắc Hà còn đang chịu thêm áp lực kép từ nợ vay ngân hàng vẫn ở mức cao (đặc biệt là nghĩa vụ trả nợ gốc tại Agribank vào tháng 3 hàng năm), và tình trạng chậm thanh toán tiền điện kéo dài làm gia tăng khó khăn trong cân đối tài chính.
Trên cơ sở đó, Công ty đặt mục tiêu sản lượng điện thương phẩm 318 triệu kWh trong năm 2026. Doanh thu dự kiến đạt 288 tỷ đồng, giảm 14,6%, còn lợi nhuận sau thuế gần 81 tỷ đồng, giảm gần 52%.
Thủy điện Sê San 4A cũng không nằm ngoài xu hướng khixây dựng kế hoạch thận trọng hơn năm trước, với doanh thu dự kiến đạt 297 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế hơn 99 tỷ đồng, giảm lần lượt 11% và 32%.
Theo lãnh đạo S4A, dù điều kiện vận hành mùa khô năm 2026 có thể thuận lợi hơn, nhưng Công ty vẫn phải đối mặt với rủi ro bị cắt giảm công suất để nhường phụ tải cho năng lượng tái tạo. Đồng thời, áp lực chi phí gia tăng khi thuế thu nhập doanh nghiệp tăng từ 15% lên 20%, cùng với gánh nặng tài chính từ các khoản vay trung và ngắn hạn.
Thủy điện hụt hơi khi El Nino trở lại
Trong khi các doanh nghiệp chủ động “hạ nhiệt” kế hoạch, bức tranh vận hành hệ thống điện năm 2026 cũng cho thấy những tín hiệu không mấy thuận lợi đối với nguồn thủy điện.
Báo cáo tại cuộc họp về công tác phối hợp vận hành các nhà máy thủy điện trong mùa khô năm 2026 ngày 24/03, ông Nguyễn Thế Cường, Trưởng phòng Điều hành Thị trường điện, Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) cho biết, hệ thống điện quốc gia bước vào mùa khô với tổng công suất đặt khoảng 92.383 MW, song khả năng khả dụng thực tế vào thời điểm cao điểm tối chỉ khoảng 56.800 MW. Đáng chú ý, nguồn thủy điện với hơn 25.000 MW đang đối mặt nguy cơ suy giảm công suất do cột áp thấp, trong khi khả năng điều tiết của nhiều nhà máy quy mô nhỏ bị hạn chế.
Cùng với đó, áp lực thời tiết được dự báo sẽ gia tăng trong nửa cuối năm. Từ tháng 7/2026, khả năng cao khí hậu sẽ chuyển sang pha El Nino với cường độ trung bình đến cao, khiến lưu lượng nước về hồ thấp hơn trung bình nhiều năm, trong khi nắng nóng diện rộng đạt đỉnh trong giai đoạn tháng 6-8.
Trong bối cảnh thủy văn diễn biến theo hướng bất lợi, bài toán vận hành thủy điện không còn mang tính đơn lẻ tại từng nhà máy mà chuyển sang yêu cầu phối hợp liên hồ, liên vùng nhằm tối ưu hóa nguồn nước và đảm bảo an ninh cung ứng điện.
Các chuyên gia cũng đồng thuận với kịch bản này khi nhận định La Nina nhiều khả năng sớm kết thúc và nhường chỗ cho El Nino trong năm 2026, kéo theo áp lực suy giảm sản lượng thủy điện. Điều này đồng nghĩa với việc hệ thống điện sẽ phải gia tăng huy động các nguồn nhiệt điện để bù đắp thiếu hụt.
Theo SSI Research, nếu El Nino quay trở lại từ giữa năm 2026 như dự báo, sản lượng thủy điện sẽ tiếp tục suy giảm, buộc hệ thống phải tăng cường huy động nhiệt điện than và khí - các nguồn có chi phí cao hơn do phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu.
Như vậy, trong khi các doanh nghiệp thủy điện đã chủ động xây dựng kế hoạch kinh doanh theo hướng thận trọng, những diễn biến thực tế của hệ thống điện và điều kiện thủy văn cho thấy dư địa tăng trưởng của ngành trong năm 2026 có thể còn đối mặt nhiều thách thức hơn dự kiến.