Đoàn Hữu Lượng (hàng đầu, đeo kính) và các bị cáo tại tòa
Tòa án Nhân dân TP.HCM vừa đưa ra xét xử 100 bị cáo trong vụ án đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại Công ty TNHH Khoa học TSL (Công ty TSL), CTCP Khoa học Công nghệ Avatek (Công ty Avatek) và các tổ chức liên quan. Các bị cáo bị đưa ra xét xử về tội "Giả mạo trong công tác", "Đưa hối lộ" và "Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi". Sau khi thẩm vấn nhân thân các bị cáo, đại diện Viện Kiểm sát đã công bố bản cáo trạng, truy tố hành vi của các bị cáo trong vụ án.
Thủ đoạn tinh vi
Theo quy định của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, hoạt động thử nghiệm phải được thực hiện nghiêm ngặt nhằm phục vụ việc công bố tiêu chuẩn chất lượng, chứng minh quy trình sản xuất sạch như VietGAP, ISO, HACCP. Tuy nhiên, tại Công ty TSL và Avatek, quy trình này đã bị các bị cáo trong đường dây do Đoàn Hữu Lượng (Chủ tịch HĐTV Công ty TSL) và Hồ Thị Thanh Phương (Tổng giám đốc Công ty TSL và Avatek) cầm đầu bóp méo hoàn toàn vì mục tiêu trục lợi.
Với vai trò người nắm quyền chi phối cao nhất tại TSL, Đoàn Hữu Lượng đã bàn bạc, thống nhất với Hồ Thị Thanh Phương chủ trương phát hành phiếu kết quả thử nghiệm giả cho khách hàng, không cần thực hiện kiểm nghiệm thực tế.
Để lôi kéo doanh nghiệp, Lượng chỉ đạo bộ phận kinh doanh áp dụng mức chiết khấu lên tới 30% trên mỗi phiếu giả, biến TSL thành một “thế lực” trong ngành kiểm nghiệm khi thu hút tới 12.995 doanh nghiệp, cá nhân sử dụng dịch vụ. Khi Phương tách ra thành lập Công ty Avatek vào tháng 2/2023, sai phạm không những không dừng lại, mà còn được mở rộng. Các bị cáo đã chỉ đạo làm giả hơn 190.000 phiếu kết quả tại cả hai công ty, thu lợi bất chính hơn 99,4 tỷ đồng.
Bị can Nguyễn Hữu Truyền, Phó giám đốc kỹ thuật, được giao chỉ đạo nhân viên không có chuyên môn tự ý điền kết quả vào hệ thống. Trường hợp khách hàng gửi mẫu thật nhưng không đạt, Truyền trực tiếp can thiệp, điều chỉnh các chỉ tiêu vi sinh, độc tố, kim loại nặng cho đến khi “đạt chuẩn”.
Các nhân viên kinh doanh tiếp nhận yêu cầu qua Zalo, tự điền chỉ tiêu phân tích đạt yêu cầu vào phần mềm, mà không cần mẫu thử. Đồng thời, Nguyễn Minh Nhựt (Giám đốc chi nhánh Hà Nội) và Huỳnh Tấn Cường đóng vai trò kết nối với mạng lưới 42 công ty môi giới, thống nhất việc “không cần gửi mẫu, chỉ cần thông tin là có phiếu”. Mạng lưới này đã biến phiếu kết quả thử nghiệm - căn cứ pháp lý đảm bảo an toàn thực phẩm - thành một loại hàng hóa có thể mua bán dễ dàng trên thị trường.
Mạng lưới “vòi bạch tuộc”
Đường dây tại Công ty TSL và Avatek đã làm giả hơn 220.000 phiếu kiểm nghiệm, cung cấp cho 24.551 tổ chức, cá nhân để hợp thức hóa hồ sơ sản phẩm, thu lợi bất chính hơn 99,4 tỷ đồng. Vụ việc khiến lượng lớn hàng hóa không đạt chuẩn lưu thông trên thị trường, tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe người tiêu dùng.
Sự lớn mạnh và tồn tại của “cỗ máy” sản xuất phiếu giả tại Công ty TSL và Avatek không thể tách rời vai trò đồng phạm tích cực của hệ thống các đơn vị trung gian.
Theo cáo trạng của Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao, có tới 42 công ty môi giới, tổ chức trung gian đã tham gia đường dây này, hình thành những “vòi bạch tuộc” vươn rộng khắp cả nước để đưa các phiếu kiểm nghiệm khống vào hồ sơ pháp lý của hàng vạn sản phẩm.
Các bị cáo đứng đầu những doanh nghiệp này chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực tư vấn pháp lý, hoàn thiện hồ sơ tự công bố sản phẩm hoặc cấp chứng nhận chất lượng.
Để đẩy nhanh tiến độ, tiết kiệm chi phí cho khách hàng, thay vì hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng quy trình lấy mẫu thử nghiệm, các bị cáo đã chủ động liên hệ với lãnh đạo, nhân viên Công ty TSL và Avatek để thỏa thuận làm phiếu giả.
Đứng đầu về quy mô môi giới là bị cáo Nguyễn Việt Anh, Giám đốc Công ty Balactan. Trong thời gian từ tháng 11/2021 đến tháng 3/2025, Việt Anh đã chỉ đạo nhân viên liên hệ làm giả hơn 21.000 phiếu kết quả thử nghiệm, thu lợi bất chính trên 8,7 tỷ đồng từ phí dịch vụ và tiền chiết khấu.
Trong khi đó, bị cáo Mai Văn Thắng, Giám đốc Công ty Đại An và vợ là Trần Thị Huế, đã liên hệ làm giả 5.333 phiếu nhằm hoàn thiện hồ sơ tự công bố sản phẩm cho khách hàng, thu lợi hơn 1,6 tỷ đồng. Các bị cáo tại Công ty Oceanlaw do Phan Thị Hồng Trang làm Giám đốc cũng liên hệ làm giả 752 phiếu, hưởng lợi hơn 2 tỷ đồng.
Phạm Đức Thuận, Chủ tịch HĐQT CTCP Dược phẩm Novaco, mặc dù am hiểu quy định về an toàn thực phẩm nhưng vẫn chỉ đạo nhân viên làm giả 947 phiếu thử nghiệm cho các mẫu thực phẩm chức năng và mỹ phẩm…
Tổng cộng, cơ quan điều tra xác định có tới 24.551 tổ chức và cá nhân đã sử dụng các phiếu thử nghiệm giả này, làm "giấy thông hành" cho hàng trăm ngàn tấn hàng hóa không đạt chuẩn tràn ra thị trường, gây hệ lụy lớn đối với sức khỏe người tiêu dùng.
Hàng rào quản lý chất lượng sụp đổ
Để một hệ thống làm giả quy mô hàng trăm nghìn phiếu kết quả có thể tồn tại và vươn vòi khắp cả nước, các bị cáo cầm đầu tại Công ty TSL và Avatek đã dùng tiền để mua chuộc, lợi dụng ảnh hưởng của những người có chức vụ, quyền hạn, làm tê liệt các rào cản kỹ thuật vốn được thiết lập nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và sự công bằng trong kinh doanh.
Nguyễn Nam Khánh, cựu cán bộ Văn phòng Chính phủ, đã tận dụng mối quan hệ với một số cán bộ thuộc Bộ Y tế, Bộ Công thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, trở thành “cầu nối” cho các sai phạm của TSL và Avatek.
Khoảng tháng 6/2020, Phương chủ động liên hệ, nhờ Khánh giúp Công ty TSL được cấp các quyết định chỉ định thử nghiệm đối với thực phẩm, nông sản, thủy sản phục vụ công tác quản lý nhà nước. Đổi lại, Lượng và Phương đã chi hàng tỷ đồng để Khánh đi “ngoại giao”, tặng quà và chi “cảm ơn” các cá nhân tại các bộ, ngành liên quan. Để tạo vỏ bọc cho việc chi tiền, Lượng và Phương bổ nhiệm Nguyễn Hà Linh, vợ của Khánh, làm Phó giám đốc Công ty TSL - chi nhánh Hà Nội, sau đó là Phó giám đốc Công ty Avatek.
Dù không có chuyên môn kiểm nghiệm, Linh thực chất tiếp nhận thông tin khách hàng, chỉ tiêu kiểm nghiệm do Khánh chuyển về để phục vụ việc làm giả phiếu. Khánh khai đã dùng hơn 900 triệu đồng chi quà cáp cho 21 cá nhân tại các bộ, ngành; số tiền còn lại hơn 2,46 tỷ đồng bị chiếm hưởng cá nhân.
Nhờ đó, TSL và Avatek có được 8 quyết định chỉ định kiểm nghiệm, làm “vỏ bọc” pháp lý để tung ra thị trường hơn 220.000 phiếu kết quả giả.
