Mặt bằng lãi suất đã tăng trở lại từ cuối năm 2025 sau 2 năm duy trì ở mức thấp. Lãi suất huy động kỳ hạn 6-12 tháng tại các ngân hàng thương mại đã tăng trung bình 2-2,5 điểm % so với đầu năm, trong khi lãi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm đã lên khoảng 4,5%, tiệm cận vùng trước dịch Covid-19.
Theo Agriseco, mặt bằng lãi suất tăng cao từ đầu năm do một số nguyên nhân. Thứ nhất, thanh khoản hệ thống chưa cải thiện khi tăng trưởng tín dụng luôn duy trì ở mức cao hơn so với tăng trưởng huy động. Theo số liệu NHNN, tăng trưởng tín dụng 8 tháng đầu năm đạt mức 9,71%, trong khi huy động vốn chỉ tăng khoảng 7,97%.
Thứ hai, sức ép lạm phát trong nước có xu hướng gia tăng.
Thứ ba, lãi suất toàn cầu duy trì ở mức cao. Nhiều ngân hàng thương mại đã đồng loạt tăng lãi suất huy động, dao động từ 6,8 - 7,6%/năm với kỳ hạn 12 tháng, cao hơn khoảng 2 - 2,5% so với đầu năm. Bên cạnh đó, lãi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm đã tăng từ mức 3,9% từ đầu năm nay lên mức 4,57%/năm, gần bằng với thời điểm trước khi dịch Covid-19 bùng phát.
Xét về tương quan, lãi suất có mối quan hệ ngược chiều tới thị trường chứng khoán. Nhìn lại mối tương quan trong quá khứ giữa thị trường chứng khoán Việt Nam và mặt bằng lãi suất (đại diện bởi lãi suất huy động), có thể chia thành 6 giai đoạn chính.
Trong đó, giai đoạn 2000-2004: Thị trường sơ khai, biến động mạnh; 2004-2007: Ổn định, bước vào chu kỳ bùng nổ; 2008-2009: Sốc lãi suất, phục hồi nhanh; 2010-2013: Lãi suất cao, áp lực kéo dài; 2014-2021: Mặt bằng lãi suất giảm tạo môi trường thuận lợi cho thị trường chứng khoán.
 |
Diễn biến lãi suất và VN-Index qua các giai đoạn |
Xét trong giai đoạn 2022-2026, lãi suất đảo chiều tăng, trong khi thị trường chứng khoán bước vào giai đoạn phân hóa. Cụ thể, lãi suất tăng mạnh trong năm 2022 trước áp lực lạm phát, tỷ giá và chu kỳ thắt chặt tiền tệ toàn cầu; sau đó giảm nhanh trong năm 2023 - nửa đầu 2025. Từ cuối 2025-2026, lãi suất huy động tăng cao khi tín dụng tăng nhanh, nhu cầu vốn cao và áp lực tỷ giá, lạm phát gia tăng.
Cùng giai đoạn, VN-Index năm 2022 giảm mạnh hơn 34% từ 1.500 điểm về vùng 1.000 điểm khi lãi suất tăng, sau đó phục hồi trong 2023 và tăng khoảng 41% trong 2025, lên vùng 1.780 điểm. Từ cuối 2025–2026, dù lãi suất tăng trở lại, VN-Index nhìn chung đi ngang so với đầu năm; nhịp tăng lên vùng 1.900 điểm đầu năm chủ yếu đến từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn có câu chuyện riêng. Dòng tiền phân hóa mạnh, trong khi thị trường vẫn được hỗ trợ bởi tăng trưởng lợi nhuận, cải thiện hạ tầng và kỳ vọng nâng hạng.
Trong môi trường lãi suất tăng, chi phí vốn cao hơn và dòng tiền trên thị trường chứng khoán có xu hướng phân hóa mạnh. Do đó, Agirseco cho rằng nên thận trọng với các doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy lớn, nhu cầu tái cấp vốn cao và có độ nhạy lớn với biến động thị trường do chi phí lãi vay gia tăng có thể gây áp lực lên biên lợi nhuận, dòng tiền và kết quả kinh doanh. Tác động này thường rõ nét hơn tại các ngành có nhu cầu vốn lớn như xây dựng - hạ tầng, hàng không, thép, ô tô và một số doanh nghiệp bất động sản.
