Lãi suất tăng và áp lực thanh khoản
Báo cáo về các kênh tài sản của Công ty Chứng khoán VPBank cho biết, lãi suất tiền gửi trong tuần trước tiếp tục tăng. Kỳ hạn 6 tháng phổ biến ở mức 6,4%/năm. Lãi suất thực tế có thể cộng thêm 0,1-0,2 điểm phần trăm so với mức công bố. Lãi suất kỳ hạn dài 13 tháng trở lên không cao hơn đáng kể so với lãi suất kỳ hạn 6 tháng.
Bên cạnh đó, các ngân hàng có những sản phẩm riêng với mức lãi tốt hơn, chẳng hạn chứng chỉ tiền gửi của VPBank có lãi suất 6,9%/năm cho kỳ hạn một tháng. Trái phiếu doanh nghiệp có đảm bảo thanh khoản của ngân hàng giao dịch tại Techcombank đạt mức hơn 9%/năm.
Theo báo cáo phát hành vào giữa tháng 3/2026 của VIS Rating, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) trên tổng dư nợ cho vay toàn ngành ngân hàng trong năm 2025 giảm 80 điểm cơ bản so với cùng kỳ, xuống 19,9%, chủ yếu do sụt giảm tiền gửi tại các ngân hàng quy mô vừa (OCB, SSB, VIB…). Từ tháng 10/2025, lãi suất qua đêm liên ngân hàng tăng mạnh, đạt trung bình 10,8%/năm vào tháng 2/2026, tăng thêm 5,9 điểm phần trăm. Đồng thời, chi phí huy động cũng tăng khoảng 60 điểm cơ bản do tăng trưởng tiền gửi chậm lại và tình trạng căng thẳng thanh khoản trên thị trường.
VIS Rating nhận định, trong ngắn hạn, các ngân hàng - đặc biệt là nhóm ngân hàng vừa và nhỏ với nền tảng tiền gửi yếu hơn - sẽ tiếp tục nâng lãi suất huy động để thu hút thêm tiền gửi và hỗ trợ tăng trưởng tín dụng.
Theo dữ liệu về trái phiếu chính phủ, lũy kế từ đầu năm đến ngày 6/3/2026, khối ngoại bán ròng 3.146 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm 2025 mua ròng khoảng 3.600 tỷ đồng. Điều này đang tạo áp lực lên nguồn vốn của thị trường trong giai đoạn hiện tại, VPBankS nhận định.
Cổ tức cao vẫn khó thu hút dòng tiền
Dù nhiều doanh nghiệp duy trì mức cổ tức hấp dẫn, dòng tiền vẫn thận trọng với cổ phiếu trong bối cảnh chi phí vốn và áp lực thanh khoản gia tăng.
Công ty Chứng khoán Mirae Asset vừa lọc ra danh sách các cổ phiếu có tỷ suất cổ tức cao và thanh khoản tốt trên thị trường chứng khoán. Trong đó, nhóm cổ phiếu có dòng tiền dồi dào và cổ tức cao thường thuộc về các doanh nghiệp đầu ngành, có nền tảng tài chính vững mạnh và đòn bẩy thấp. Với dòng tiền ổn định, đây là lớp tài sản phòng thủ hiệu quả, giúp giảm thiểu rủi ro khi thị trường biến động mạnh.
Danh mục đầu tiên gồm các mã có thanh khoản tối thiểu 10 tỷ đồng/phiên, tỷ suất cổ tức từ 5% trở lên - mức sinh lời khá cao so với lãi suất tiết kiệm, trong khi P/E dao động trong khoảng 5-11 lần, phù hợp với chiến lược đầu tư giá trị.
Tỷ lệ cổ tức/thị giá của SCS là 10,5%; TNG là 9,7%; MSH là 11,1%; VEA là 13,9%; SAB là 6,7%; VNM là 7,8%; BMP là 8,9%... Trong đó, BMP có mức cổ tức tiền mặt 12.750 đồng/cổ phiếu; VEA là 4.600 đồng/cổ phiếu; VNM là 4.800 đồng/cổ phiếu; MSH là 4.000 đồng/cổ phiếu.
Tuy nhiên, trong tuần trước, sau khi thông tin về tỷ lệ cổ tức được công bố, chỉ có MSH tăng giá mạnh, trong khi các cổ phiếu khác đều giảm nhẹ và chỉ báo dòng tiền suy yếu.
Đáng chú ý, sau giai đoạn điều chỉnh giảm, giá cổ phiếu GEX và GEE đã tăng trở lại khi xuất hiện thông tin về chia cổ tức và cổ phiếu thưởng. Cổ đông GEX có thể được chia tới 53% cổ tức và cổ phiếu thưởng, trong khi GEE chia cổ phiếu thưởng tỷ lệ 4:3 và cổ tức 30%.
Mặc dù vậy, dòng tiền vào hai cổ phiếu này sau các thông tin tích cực vẫn không thoát khỏi xu hướng giảm chung của thị trường, dù giá có hồi phục. Nguyên nhân là cả hai doanh nghiệp đều đặt kế hoạch lợi nhuận năm nay giảm so với năm trước. GEX dự kiến lợi nhuận trước thuế đạt 3.600 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 22% so với năm trước. Ban lãnh đạo cho biết, kế hoạch được xây dựng theo hướng thận trọng, do có thể phát sinh thêm chi phí lãi vay cũng như chi phí vận hành các dự án mới trong giai đoạn đầu khi công suất chưa đạt tối đa. GEE cũng dự kiến trình Đại hội đồng cổ đông kế hoạch lợi nhuận trước thuế giảm 36,5%, còn 2.705 tỷ đồng. Cả hai cổ phiếu này đều đang có P/E cao, lần lượt là 21 và hơn 18 lần.
Trong nhóm ngân hàng, với định giá P/E khoảng 7 lần, cổ phiếu ACB được coi là có mức định giá hấp dẫn, đặc biệt khi chất lượng tài sản được cải thiện sau khi trích lập dự phòng lớn trong quý IV/2025. Tuy nhiên, giá cổ phiếu ACB tăng không đáng kể khi Ngân hàng công bố phương án trả cổ tức gồm cổ phiếu và tiền mặt với tỷ lệ 20%, tương đương 8,5% trên thị giá. Đây là mức khá cao so với lãi suất tiết kiệm, nhưng do một phần cổ tức được chia bằng cổ phiếu (13%), sẽ dẫn đến “pha loãng” thị giá, khiến tỷ lệ này chưa đủ hấp dẫn để thu hút dòng tiền ở mặt bằng giá hiện nay. Dù vậy, Công ty Chứng khoán Kafi định giá ACB ở mức hơn 29.000 đồng/cổ phiếu, tương đương tiềm năng tăng giá khoảng 23%.
Thận trọng chờ đợi
Thông tin từ các ngân hàng cho biết, hạn mức tăng trưởng tín dụng quý I/2026 đã cạn ngay sau Tết Nguyên đán, hiện các ngân hàng đang chờ sang quý II để được cấp thêm hạn mức nhằm tiếp tục giải ngân phục vụ khách hàng. Trong bối cảnh lãi suất tăng và áp lực thanh khoản vẫn hiện hữu, nhiều nhà đầu tư nhìn nhận rủi ro khi nắm giữ cổ phiếu lớn hơn so với sức hấp dẫn từ tỷ suất cổ tức/thị giá hay kế hoạch chia cổ tức bằng cổ phiếu, cổ phiếu thưởng.
Nếu thị trường tiếp tục xu hướng giảm và thanh khoản suy yếu, cổ phiếu của những doanh nghiệp trả cổ tức tiền mặt cũng có thể bị bán ra sau ngày chốt quyền để tìm kiếm cơ hội đầu tư khác khi hiệu ứng thông tin hỗ trợ giá kết thúc. Các cổ phiếu có kế hoạch phát hành tăng vốn hoặc chia thưởng lớn có thể chịu áp lực bán lớn hơn trước ngày chốt danh sách, do nhà đầu tư không muốn bị “chôn vốn” trong thời gian chờ cổ phiếu mới về tài khoản.
Đây là thực tế đã lặp lại ở nhiều giai đoạn của thị trường. Cùng một câu chuyện, một hiện tượng, nhưng trong mỗi chu kỳ, thị trường có thể phản ánh theo chiều hướng khác nhau. Việc pha loãng cổ phiếu là tích cực hay tiêu cực đối với giá trong giai đoạn tới sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến của lãi suất, đặc biệt là khả năng hạ nhiệt khi bước sang quý tiếp theo.