Nghịch lý thị trường
Với tỷ lệ tán thành gần như tuyệt đối, Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 của Tổng công ty Hàng không Việt Nam - CTCP (Vietnam Airlines) đã thông qua kế hoạch sản xuất, kinh doanh theo kịch bản thận trọng, với ưu tiên hàng đầu là bảo toàn nền tảng tài chính trước những biến động khó lường của thị trường.
Cụ thể, trong năm 2026, Vietnam Airlines đặt mục tiêu vận chuyển 27,73 triệu lượt hành khách và 361.400 tấn hàng hóa, lần lượt tăng 8,1% và 6,2% so với kết quả thực hiện năm 2025.
Trên cơ sở đó, hãng hướng tới doanh thu hợp nhất 138.899 tỷ đồng, tăng 12,1%; doanh thu Công ty mẹ đạt 115.045 tỷ đồng, tăng 17,3% so với năm 2025 - năm ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực nhất kể từ sau đại dịch Covid-19.
Về tổng quan thị trường, Vietnam Airlines nhận định tổng lượng khách quốc tế đến và đi từ Việt Nam trong năm 2026 sẽ đạt khoảng 46,3 triệu lượt, tăng 12,8% so với cùng kỳ, với động lực tăng trưởng đến từ các thị trường châu Âu (Đức, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ), Nhật Bản, Ấn Độ và Hồng Kông. Thị trường nội địa được dự báo đạt khoảng 36,6 triệu lượt khách, tăng 6,5%; trong đó, hai đường bay Hà Nội - Đà Nẵng và TP.HCM - Đà Nẵng được kỳ vọng tăng trưởng 11-15%, các đường bay còn lại tăng 4-10%.
Thực tế cho thấy, đến đầu tháng 7/2026, các dự báo của Vietnam Airlines khá sát với diễn biến thị trường hàng không trong nửa đầu năm 2026, bao gồm cả giai đoạn cao điểm hè.
Số liệu từ Cục Hàng không Việt Nam cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2026, thị trường hàng không tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực với khoảng 45 triệu lượt hành khách, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm trước; sản lượng hàng hóa đạt khoảng 815.000 tấn, tăng mạnh 16,6%.
Đáng chú ý, dù sản lượng vận tải và doanh thu đều tăng trưởng khá, Vietnam Airlines chỉ đặt mục tiêu lợi nhuận sau thuế hợp nhất 22 tỷ đồng, tương đương chưa đến 0,3% kết quả thực hiện năm 2025; lợi nhuận sau thuế Công ty mẹ đạt 101 tỷ đồng, tương đương khoảng 1,86% so với năm trước.
"Việc xây dựng kế hoạch lợi nhuận theo hướng thận trọng chủ yếu xuất phát từ những biến động địa chính trị và giá nhiên liệu hàng không. Xung đột tại Trung Đông cùng nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz đã đẩy giá nhiên liệu Jet A-1 tăng mạnh", ông Trần Văn Hữu, Kế toán trưởng Vietnam Airlines cho biết.
Trước đó, trong hai tháng đầu năm 2026, do giá nhiên liệu bay duy trì quanh mức trên 85 USD/thùng, cơ bản phù hợp với giả định khi xây dựng kế hoạch đầu năm nên kết thúc quý I/2026, Công ty mẹ đạt 3.948 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tiếp tục duy trì đà phục hồi tích cực.
Tuy nhiên, từ tháng 3/2026, xung đột tại Trung Đông đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh. Giá nhiên liệu bay có thời điểm tăng lên 195,4 USD/thùng trong tháng 3 và 200,4 USD/thùng trong tháng 4, cao gần gấp đôi mức giả định ban đầu. Dù sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn, giá nhiên liệu đã giảm nhưng bình quân tháng 6 vẫn ở mức trên 125 USD/thùng.
Mặc dù đã triển khai đồng loạt các giải pháp tiết giảm chi phí, tối ưu hóa mạng bay, quản trị doanh thu và áp dụng phụ thu nhiên liệu trên các đường bay quốc tế, mức tăng quá lớn của giá nhiên liệu khiến các giải pháp điều hành chỉ có thể bù đắp một phần tác động.
Đối với 6 tháng cuối năm, Vietnam Airlines xây dựng kế hoạch trên cơ sở giá nhiên liệu bay bình quân khoảng 120 USD/thùng, tương ứng mức bình quân cả năm khoảng 128,54 USD/thùng. Với kịch bản giá Jet A-1 bình quân cả năm như trên, hãng ước tính chi phí nhiên liệu có thể phát sinh thêm khoảng 13.101 tỷ đồng so với kế hoạch ban đầu.
Thực tế, vào cuối tháng 6 và đầu tháng 7/2026, giá nhiên liệu bay đã giảm về khoảng 112-115 USD/thùng, thấp hơn mức giả định trong kế hoạch kinh doanh của Vietnam Airlines.
"Dù diễn biến giá nhiên liệu hiện thuận lợi hơn so với kịch bản xây dựng cho 6 tháng cuối năm, thị trường nhiên liệu vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường", đại diện Vietnam Airlines cho biết.
| |
Kịch bản phòng thủ
Bên cạnh giá nhiên liệu, tỷ giá VND/USD cũng được Vietnam Airlines xác định là một trong những rủi ro lớn trong năm 2026 khi dự kiến tăng khoảng 3,5%. Do đặc thù hoạt động của ngành hàng không, phần lớn chi phí khai thác của Vietnam Airlines, như thuê tàu bay, bảo dưỡng kỹ thuật, nhiên liệu và các dịch vụ hàng không quốc tế, đều được thanh toán bằng USD.
Vì vậy, tỷ giá tăng sẽ làm gia tăng chi phí khai thác, đồng thời làm tăng giá trị quy đổi các khoản vay và nghĩa vụ thanh toán bằng ngoại tệ của các hãng bay, trong đó có Vietnam Airlines.
Không chỉ Vietnam Airlines, nhiều hãng hàng không trong nước cũng đang xây dựng các kịch bản kinh doanh theo hướng phòng thủ hơn cho nửa cuối năm 2026, ưu tiên kiểm soát chi phí, bảo đảm dòng tiền và nâng cao hiệu quả khai thác trong bối cảnh rủi ro thị trường vẫn hiện hữu.
Khác với nhiều lĩnh vực sản xuất, trong ngành hàng không, sản lượng tăng chưa chắc đồng nghĩa lợi nhuận tăng. Khi giá nhiên liệu, tỷ giá và tải cung ứng cùng đi lên, phần doanh thu tăng thêm có thể không đủ bù đắp chi phí phát sinh, khiến biên lợi nhuận tiếp tục bị thu hẹp. Trong bối cảnh đó, lợi thế sẽ thuộc về những hãng hàng không kiểm soát tốt chi phí cố định như đầu tư, thuê tàu bay, quản lý doanh nghiệp, đồng thời tối ưu các chi phí biến đổi như suất ăn, phục vụ mặt đất và duy trì sự linh hoạt trong điều chỉnh mạng đường bay.
Với mô hình khai thác linh hoạt, đội bay trẻ và cơ cấu chi phí cạnh tranh, Vietjet được đánh giá là một trong những hãng có nhiều lợi thế hơn trong việc hạn chế tác động từ giá nhiên liệu và tỷ giá, qua đó tạo dư địa cải thiện kết quả kinh doanh trong năm 2026.
Bên cạnh áp lực từ giá nhiên liệu và tỷ giá, thị trường hàng không trong nước cũng đang bước vào giai đoạn cạnh tranh gay gắt hơn. Sau thời gian thiếu hụt tàu bay do ảnh hưởng của việc triệu hồi động cơ và khó khăn trong thuê, mua tàu bay, từ quý II/2026 đến nay, các hãng hàng không đã đồng loạt bổ sung đội bay nhằm mở rộng thị phần.
Điều này khiến tải cung ứng toàn thị trường tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước, đồng thời làm gia tăng nguy cơ dư cung trong những tháng cuối năm, qua đó khoét sâu thêm nghịch lý doanh thu tăng nhưng lợi nhuận lao dốc, thậm chí suy giảm mạnh.
Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp trong ngành cho rằng cao điểm hè năm 2026 đến muộn và có thể kết thúc sớm hơn thông lệ. Điều đó đồng nghĩa các hãng chỉ còn hơn một tháng để tận dụng giai đoạn nhu cầu cao trước khi thị trường bước vào mùa thấp điểm kéo dài từ tháng 9 đến hết tháng 12/2026.
Nếu không kịp thời điều chỉnh mạng bay, kích cầu và tối ưu doanh thu trên từng đường bay, các hãng hàng không sẽ phải đối mặt với áp lực đáng kể về doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền ngay từ cuối quý III/2026.
Không chỉ các hãng hàng không Việt Nam phải xây dựng kịch bản kinh doanh thận trọng, triển vọng của ngành hàng không thế giới cũng đang được đánh giá kém tích cực hơn so với đầu năm.
Tại Đại hội thường niên của Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA), tổ chức đầu tháng 6/2026 tại Rio de Janeiro (Brazil), IATA đã điều chỉnh giảm mạnh dự báo lợi nhuận của ngành hàng không toàn cầu. Theo đó, lợi nhuận ròng toàn ngành năm 2026 dự báo chỉ đạt khoảng 23 tỷ USD, giảm gần một nửa so với dự báo trước đó khoảng 41 tỷ USD và thấp hơn mức khoảng 45 tỷ USD của năm 2025.
Dù vậy, IATA vẫn dự báo doanh thu toàn ngành sẽ vượt 1.160 tỷ USD, tăng khoảng 9,4% nhờ nhu cầu đi lại, đặc biệt là thị trường quốc tế, tiếp tục duy trì đà tăng trưởng.
Đối với 6 tháng cuối năm, IATA và nhiều hãng hàng không quốc tế kỳ vọng giá nhiên liệu sẽ dần hạ nhiệt, lưu lượng vận tải hàng không tiếp tục ổn định và hiệu quả kinh doanh sẽ cải thiện so với quý II/2026. Tuy nhiên, tổ chức này cũng cảnh báo rủi ro địa chính trị vẫn là biến số lớn nhất đối với ngành hàng không toàn cầu.
Những đánh giá này phần nào lý giải vì sao, các hãng hàng không Việt Nam lựa chọn kịch bản kinh doanh theo hướng phòng thủ trong nửa cuối năm.
"Nếu các điểm nóng xung đột tái bùng phát hoặc chuỗi cung ứng năng lượng tiếp tục bị gián đoạn, giá nhiên liệu có thể tăng trở lại, kéo theo áp lực lớn lên chi phí khai thác và lợi nhuận của các hãng bay", đại diện IATA lo ngại.