Dòng tiền đứng ngoài quan sát
Theo ông Hoàng Việt Phương, Giám đốc Khối Phân tích và Tư vấn đầu tư Công ty Chứng khoán VNDIRECT, diễn biến thanh khoản trên thị trường chứng khoán hiện nay phản ánh đồng thời cả hai yếu tố: tâm lý thận trọng của nhà đầu tư và xu hướng dòng tiền tạm thời đứng ngoài quan sát thị trường.
Trong bối cảnh VN-Index vận động trong vùng tích lũy, chưa xuất hiện những thông tin đủ mạnh để thị trường xác lập xu hướng mới, nhà đầu tư có xu hướng hạn chế giải ngân quy mô lớn và ưu tiên quản trị rủi ro. Dòng tiền chủ yếu tập trung vào một số cổ phiếu hoặc nhóm ngành có câu chuyện riêng, trong khi phần lớn các cổ phiếu ghi nhận trạng thái phân hóa và thanh khoản suy giảm.
Không chỉ các yếu tố trong nước, diễn biến quốc tế cũng khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên dè dặt hơn. Thị trường đang theo dõi sát triển vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp nửa cuối năm, tiến độ giải ngân đầu tư công cũng như diễn biến thanh khoản hệ thống ngân hàng. Bên cạnh đó là các yếu tố bên ngoài như chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn, xung đột tại Trung Đông hay biến động giá dầu thế giới.
Ở góc nhìn tương tự, TVS Research cho rằng, thanh khoản thị trường đã giảm xuống mức thấp nhất trong khoảng ba năm trở lại đây. Một trong những nguyên nhân chính là tác động từ các rủi ro địa chính trị khiến chi phí năng lượng và logistics gia tăng, kéo theo áp lực lạm phát và làm gia tăng tâm lý ngại rủi ro của nhà đầu tư.
Ngoài ra, mặt bằng lãi suất trong nước duy trì ở mức cao cũng khiến một phần dòng tiền chuyển hướng sang các kênh đầu tư an toàn hơn, thay vì chấp nhận rủi ro trên thị trường chứng khoán.
Theo TVS Research, việc Mỹ và Iran đạt được những tín hiệu hòa bình bước đầu có thể giúp giảm bớt một trong những yếu tố bất định lớn nhất của thị trường trong thời gian qua. Tuy nhiên, những thách thức khác vẫn hiện hữu như áp lực tỷ giá, khả năng các ngân hàng trung ương lớn quay trở lại chu kỳ thắt chặt tiền tệ hay nguy cơ lạm phát kéo dài. Do đó, dù thanh khoản có thể cải thiện trong thời gian tới, khả năng quay lại mức giao dịch sôi động gần 30.000 tỷ đồng/phiên như giai đoạn trước là không dễ xảy ra trong ngắn hạn.
Khi thanh khoản thị trường suy giảm, dòng tiền thường có xu hướng lựa chọn kỹ hơn, thay vì tìm kiếm cơ hội trên diện rộng. Nhà đầu tư ưu tiên những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, khả năng tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng và ít chịu tác động từ các yếu tố bất định bên ngoài.
Ông Hoàng Việt Phương cho rằng, trong ngắn hạn, nhóm cổ phiếu gắn với câu chuyện đầu tư công và phát triển hạ tầng vẫn có khả năng thu hút sự chú ý của dòng tiền. Việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công trong nửa cuối năm được kỳ vọng sẽ tạo động lực cho các doanh nghiệp vật liệu xây dựng, xây lắp và hạ tầng. Nhóm ngân hàng tiếp tục được đánh giá là trụ cột của thị trường nhờ triển vọng tăng trưởng tín dụng tích cực và vai trò dẫn dắt dòng tiền. Trong khi đó, nhóm chứng khoán cũng được hưởng lợi từ mặt bằng định giá hấp dẫn và kỳ vọng vào các sản phẩm giao dịch mới, giao dịch xuyên trưa cũng như câu chuyện nâng hạng thị trường. Bên cạnh đó, nhóm tiêu dùng và bán lẻ có thể hưởng lợi từ sự phục hồi của sức cầu nội địa. Đây là nhóm ngành có khả năng ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận ổn định trong bối cảnh nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng.
Đối với những nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro thấp, các cổ phiếu điện, nước hoặc doanh nghiệp có lịch sử chi trả cổ tức tiền mặt ổn định đang trở thành lựa chọn ưu tiên.
Trong khi đó, TVS Research cho rằng, trong môi trường thanh khoản thấp, dòng tiền sẽ tập trung nhiều hơn vào các doanh nghiệp có triển vọng lợi nhuận dễ dự báo, định giá hợp lý và khả năng hấp thụ vốn tốt.
Đáng chú ý, nhóm ngân hàng đang nhận được sự hỗ trợ từ những thay đổi chính sách. Theo dự thảo sửa đổi Thông tư 22 của Ngân hàng Nhà nước, 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước có thể được tính vào tổng tiền gửi khi xác định tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR). Đồng thời, đề xuất nâng tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40% cũng giúp giảm áp lực huy động vốn và hỗ trợ tăng trưởng tín dụng. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng lớn như VCB, BID, CTG, MBB hay TCB duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận trong thời gian tới.
Ngoài nhóm ngân hàng, các cổ phiếu vốn hóa lớn cũng đang đứng trước cơ hội đón dòng tiền từ quá trình nâng hạng thị trường.
FTSE Russell đã chính thức xác nhận nâng hạng Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026. Theo lộ trình, các quỹ đầu tư thụ động sẽ từng bước phân bổ tỷ trọng vào cổ phiếu Việt Nam trong giai đoạn từ cuối năm 2026 đến năm 2027. Những doanh nghiệp có vốn hóa lớn, thanh khoản cao và còn dư địa sở hữu nước ngoài như FPT, HPG, VNM, VIC, VHM được đánh giá là những ứng viên hưởng lợi trực tiếp từ dòng vốn này. Bên cạnh đó, các cổ phiếu mang tính phòng thủ như REE, SAB, VEA hay VNM cũng được nhiều nhà đầu tư quan tâm nhờ khả năng tạo dòng tiền ổn định và duy trì tỷ lệ cổ tức tiền mặt hấp dẫn.
Những tín hiệu cần quan sát
Một trong những câu hỏi lớn nhất hiện nay là liệu thanh khoản thấp có phải tín hiệu tiêu cực, hay chỉ là khoảng lặng trước khi thị trường bước vào một chu kỳ mới.
Thực tế, trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam, những giai đoạn thanh khoản cạn kiệt thường xuất hiện ở các vùng đáy trung hạn hoặc trước những nhịp biến động mạnh. Khi bên bán không còn quyết liệt và bên mua vẫn duy trì trạng thái quan sát, thị trường thường rơi vào trạng thái giao dịch trầm lắng kéo dài.
Theo ông Hoàng Việt Phương, để nhận diện thời điểm dòng tiền quay trở lại, nhà đầu tư cần theo dõi đồng thời nhiều tín hiệu. Trước hết là sự cải thiện rõ rệt của thanh khoản trên HOSE và việc duy trì ổn định trong nhiều phiên liên tiếp. Quan trọng hơn, dòng tiền cần lan tỏa trên nhiều nhóm ngành, thay vì chỉ tập trung ở một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Bên cạnh đó, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng cần hạ nhiệt, thanh khoản hệ thống ngân hàng trở nên dồi dào hơn và các áp lực bên ngoài như giá dầu hay căng thẳng địa chính trị giảm bớt. Một tín hiệu quan trọng khác là sự trở lại của dòng vốn ngoại. Trong bối cảnh Việt Nam đã được xác nhận nâng hạng, hoạt động mua ròng của khối ngoại sẽ có tác động lớn tới tâm lý nhà đầu tư cũng như khả năng cải thiện thanh khoản thị trường.
Bên cạnh đó, mùa công bố kết quả kinh doanh nửa cuối năm cũng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng dòng tiền. Những doanh nghiệp duy trì được tăng trưởng lợi nhuận thực chất sẽ tiếp tục là điểm đến ưu tiên của nhà đầu tư.
Ở thời điểm hiện tại, thanh khoản thấp vẫn phản ánh trạng thái thận trọng nhiều hơn là bi quan. Áp lực bán không gia tăng mạnh cho thấy nhà đầu tư chưa rút vốn khỏi thị trường mà chủ yếu đang chờ đợi những tín hiệu rõ ràng hơn trước khi giải ngân.
Dòng tiền có thể đang tạm thời tìm đến các “nơi trú ẩn” an toàn, nhưng nếu các yếu tố vĩ mô ổn định hơn, lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện và quá trình nâng hạng thị trường tiếp tục diễn ra đúng kỳ vọng, khả năng dòng tiền quay trở lại thị trường chứng khoán vẫn được đánh giá tích cực trong những tháng cuối năm. Khi đó, giai đoạn thanh khoản trầm lắng hiện nay có thể được nhìn nhận như khoảng lặng cần thiết trước một chu kỳ vận động mới của thị trường.