Hôm thứ Hai (23/3), Tổng thống Donald Trump cho biết sẽ ra lệnh cho quân đội hoãn các cuộc tấn công vào các nhà máy điện và cơ sở năng lượng của Iran trong vòng 5 ngày, sau những cuộc đối thoại mà ông mô tả là “cuộc đối thoại hiệu quả” về việc giải quyết hoàn toàn các xung đột ở Trung Đông.
“Mỹ và Iran đã có những cuộc đối thoại rất tốt và hiệu quả về việc giải quyết hoàn toàn các xung đột ở Trung Đông”, Tổng thống Trump cho biết trên mạng xã hội Truth Social hôm 23/3.
Trước đó vào cuối tuần qua, Tổng thống Trump đã cảnh báo sẽ phá huỷ các nhà máy điện của Iran nếu nước này không mở lại eo biển Hormuz trước tối ngày 22/3. Về phía Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố sẽ đáp trả tương xứng nếu các nhà máy điện của họ bị tấn công và tiếp tục giữ Hormuz đóng cửa vô thời hạn.
Nghiêm trọng hơn cả những năm 1970
Theo Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), có ít nhất 44 cơ sở năng lượng trong khu vực đã bị hư hại nghiêm trọng hoặc rất nghiêm trọng trên khắp 9 quốc gia.
Cú sốc năng lượng do cuộc xung đột Trung Đông hiện tại gây ra còn tồi tệ hơn hai cuộc khủng hoảng dầu mỏ liên tiếp vào năm 1973 và 1979, trong đó thế giới mất khoảng 10 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Ông Birol cho biết, sự thiếu hụt nguồn cung khí đốt tự nhiên còn nghiêm trọng hơn cả cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022 liên quan đến xung đột Nga-Ukraine.
“Không chỉ dầu khí, một số huyết mạch quan trọng của nền kinh tế toàn cầu như hóa dầu, phân bón, lưu huỳnh, heli, hoạt động thương mại của chúng đều bị gián đoạn, điều này sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế toàn cầu…Giải pháp quan trọng nhất cho vấn đề này là mở cửa giao thương qua eo biển Hormuz”, ông cho biết.
Ông Birol cho biết thêm, IEA đang thảo luận với các quốc gia bao gồm Canada và Mexico về việc tăng sản lượng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ.
“Chúng tôi có lượng dự trữ dầu và chúng tôi đang khuyến khích nhiều quốc gia có nhà máy lọc dầu hoạt động nhanh hơn bình thường”, ông Birol cho biết.
Vào ngày 11/3, các quốc gia thành viên IEA đã thống nhất về việc giải phóng kỷ lục 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược để giảm bớt tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu và kiềm chế sự tăng giá. Ông Birol cho biết, rằng tổ chức này đang tham vấn với các chính phủ trên toàn thế giới về việc giải phóng thêm dầu nếu cần thiết.
“Nếu cần, chúng ta có thể bơm thêm dầu vào thị trường, cả dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ…Việc giải phóng lượng dầu dự trữ sẽ giúp trấn an thị trường, nhưng đây không phải là giải pháp. Nó chỉ giúp giảm bớt khó khăn và tác động tích cực đến nền kinh tế”, ông cho biết.
Mặt khác, hôm 20/3, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã tạm thời dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với dầu của Iran trên biển, cho phép bán 140 triệu thùng dầu đang nằm trên các tàu chở dầu, mà theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), tổng lượng này đủ đáp ứng nhu cầu dầu mỏ toàn cầu trong khoảng 1,5 ngày.
Trong khi đó, thị trường chứng khoán châu Á đã giảm mạnh vào thứ Hai (23/3). Chỉ số Kospi của Hàn Quốc giảm 6,5%, Nikkei của Nhật Bản giảm 3,5% và Hang Seng của Hồng Kông (Trung Quốc) giảm 3,5%.
“Cuộc chiến đang bước vào giai đoạn leo thang mới và thị trường chứng khoán cuối cùng cũng bắt đầu nhận ra mức độ nghiêm trọng của tác động tiềm tàng lâu dài đối với thị trường năng lượng…Chúng ta đang bước vào một giai đoạn mới và rất nguy hiểm đối với thị trường tài chính”, Neil Wilson, chiến lược gia tại nền tảng đầu tư Saxo nhận định.
