Hiện tượng thời tiết này gây mưa lớn và hạn hán nghiêm trọng, thường xảy ra cứ sau 2 đến 7 năm, làm ảnh hưởng đến giá cà phê và ca cao khi mùa màng từ Brazil đến Tây Phi và Đông Nam Á có nguy cơ chịu ảnh hưởng lớn.
Giá cà phê Arabica đã tăng khoảng 30% kể từ đầu tháng 6 lên 3,12 USD/pound. Đà tăng này bao gồm phiên tăng mạnh nhất trong một ngày của giá cà phê trong 47 năm.
Giá cacao cũng tăng mạnh không kém. Hợp đồng tương lai tại New York đã tăng hơn 63%, từ khoảng 3.950 USD/tấn vào giữa tháng 6 lên mức cao nhất trong 8 tháng là 6.455 USD/tấn vào ngày 9/7, trước khi hạ nhiệt xuống 5.600 USD/tấn vào ngày 6/8, nhưng vẫn cao hơn hơn 40% so với mức đáy hồi tháng 6.
Các chuyên gia phân tích tại Rabobank nhận thấy giá cà phê và cacao ngày càng có xu hướng biến động cùng chiều, dù hai mặt hàng này có “những yếu tố nền tảng hoàn toàn khác nhau”. Điều này cho thấy giới đầu tư có thể đang áp dụng một “phần bù rủi ro El Nino” đối với nhóm hàng hóa nông sản nói chung.
Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tính toán rằng các đợt El Nino mạnh thường khiến giá hàng hóa lương thực toàn cầu tăng khoảng 9%. Các chuyên gia kinh tế tại Jefferies cảnh báo rằng “trong bối cảnh giá hàng hóa vốn đã chịu áp lực tăng do cuộc xung đột Trung Đông, tác động này có thể sẽ lớn hơn”.
Cơ quan Khí tượng và Hải dương học Quốc gia Mỹ (NOAA) cho biết tháng trước rằng có 97% khả năng El Nino hiện tại sẽ kéo dài đến mùa xuân năm 2027 và 81% khả năng hiện tượng này sẽ trở nên rất mạnh từ tháng 10 đến tháng 12 năm nay, xếp nó vào hàng những hiện tượng mạnh nhất được ghi nhận kể từ năm 1950.
Mối đe dọa thời tiết đang đến khi nông dân đang phải đối mặt với tình trạng thiếu phân bón do sự gián đoạn dòng chảy năng lượng và hàng hóa trong suốt giai đoạn xung đột Trung Đông. Theo nhận định của các nhà phân tích tại ING, hiện tượng El Nino “có tiềm năng gây ra những tác động lan rộng đến toàn bộ lĩnh vực lương thực và nông nghiệp, và cuối cùng là nền kinh tế toàn cầu”.
Tình trạng thiếu phân bón có nguy cơ buộc nông dân phải giảm lượng phân bón sử dụng đúng lúc cây trồng phải đối mặt với hạn hán, nắng nóng hoặc mưa quá nhiều, khiến cây trồng khó có thể chống chọi với thời tiết bất lợi.
Theo Chương trình Lương thực Thế giới (WFP), El Nino có thể đẩy ít nhất 49 triệu người nữa vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng vào cuối năm 2027. “El Nino là mối đe dọa lớn đối với an ninh lương thực của hàng triệu người vốn đã dễ bị tổn thương”, Carl Skau, quyền giám đốc điều hành của WFP cho biết.
Cú sốc nguồn cung đầu tiên do El Nino đã bắt đầu xuất hiện tại Peru, nơi hoạt động đánh bắt cá cơm bị đình chỉ từ tháng 5 do nhiệt độ nước biển tại Thái Bình Dương cao bất thường khiến nguồn cá dễ bị tổn thương hơn. Giá bột cá đã tăng hơn gấp đôi so với một năm trước, trong khi giá dầu cá tăng hơn gấp ba lần kể từ tháng 7/2025.
Theo Rabobank, cây ca cao đặc biệt dễ bị tổn thương vì 88% sản lượng tập trung ở Tây Phi, Ecuador và Đông Nam Á, những khu vực thường bị ảnh hưởng tiêu cực bởi El Nino.
Những đợt El Nino mạnh trước đây thường đi kèm với những tổn thất đáng kể. Sản lượng ca cao toàn cầu giảm 12% trong đợt El Nino mạnh năm 1982-1983, 9% năm 1991-1992 và 6% năm 2015-2016. Trong sự kiện năm 2023-24, sản lượng giảm 13% và giá ca cao trung bình theo mùa tăng 122%.
Thị trường ca cao vẫn chưa hoàn toàn phục hồi sau những đợt mất mùa liên tiếp, nghĩa là chỉ cần sản lượng sụt giảm ở mức tương đối nhỏ cũng có thể châm ngòi cho biến động giá mạnh. Độ ẩm đất thấp và sự phát triển kém của quả ca cao đang có nguy cơ ảnh hưởng tới vụ thu hoạch chính tiếp theo của Bờ Biển Ngà, trong khi mưa lớn lại làm gia tăng sự lây lan của bệnh thối đen quả tại Ghana.
Thị trường cà phê cũng đang phản ánh khả năng xảy ra cú sốc thời tiết kéo dài vào giá. Rabobank cho biết mức giá cao bất thường của các hợp đồng tương lai cà phê robusta cho thấy mối lo ngại ngày càng tăng về một sự kiện có thể kéo dài đến năm 2027.
Việt Nam, Indonesia và Ấn Độ chiếm phần lớn sản lượng cà phê robusta và thường trải qua thời tiết nóng, khô hơn trong các đợt El Nino. Tình trạng khô hạn kéo dài có thể làm cạn kiệt các hồ chứa nước tưới cho cây cà phê tại Việt Nam, gây ảnh hưởng xấu đến quá trình ra hoa cho vụ thu hoạch 2027-2028.
"Rủi ro là các hồ chứa sẽ cạn kiệt hoàn toàn trong mùa khô, dẫn đến thiếu nước để duy trì vụ mùa tiếp theo”, Carlos Mera, Trưởng bộ phận thị trường nông sản tại Rabobank nhận định.
Đối với vụ cà phê arabica của Brazil, tác động rõ rệt nhất là nhiệt độ tăng cao. Thời tiết mùa đông ấm hơn giúp giảm nguy cơ sương giá, nhưng nắng nóng gay gắt đi kèm lượng mưa không đều có thể gây căng thẳng cho cây trồng và làm giảm năng suất. Trong khi đó, giai đoạn ra hoa từ tháng 9 đến tháng 11 là yếu tố quyết định tiềm năng của vụ mùa tới.
Theo ING, sản lượng đường tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương thường xuyên sụt giảm trong các đợt El Nino mạnh.
Ấn Độ đã ban hành lệnh cấm xuất khẩu đường cho đến hết tháng 9. Rabobank cho rằng rủi ro nghiêm trọng hơn là một cú sốc sản lượng lớn có thể buộc Ấn Độ phải nhập khẩu đường. Thái Lan cũng dự kiến sẽ thu hoạch trên diện tích nhỏ hơn do lợi nhuận từ cây mía kém hấp dẫn hơn so với các loại cây trồng thay thế.
Brazil có thể phần nào bù đắp những tổn thất đó nhờ vụ thu hoạch mía lớn. Tuy nhiên, lượng mưa quá mức do El Nino có thể làm gián đoạn quá trình ép mía và trì hoãn vụ mùa kế tiếp. Citi dự báo giá đường thô sẽ tăng lên mức 17 cent/pound trong vòng ba tháng và 19 cent/pound trong vòng một năm.
Dầu cọ cũng chịu rủi ro tương tự. Indonesia và Malaysia cung cấp hơn 80% sản lượng toàn cầu và thường trải qua thời tiết khô hạn hơn trong các đợt El Nino. Rabobank nhận định rằng các rủi ro về sản lượng có thể xuất hiện vào cuối năm nay và trở nên trầm trọng hơn vào đầu năm 2027, khi tác động trễ của tình trạng thiếu hụt độ ẩm làm giảm năng suất.
Cú sốc thời tiết đang hình thành này càng trở nên nghiêm trọng hơn do biến đổi khí hậu. El Nino là hiện tượng tự nhiên, nhưng hiện nay nó diễn ra trong bối cảnh nền nhiệt toàn cầu đã tăng cao, làm gia tăng tốc độ bốc hơi và tình trạng căng thẳng do nhiệt. Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) đã kết luận rằng sự biến động lượng mưa liên quan đến El Nino và La Nina nhiều khả năng sẽ gia tăng trong giai đoạn sau của thế kỷ này.
Hơn nữa, tình trạng mất mùa có thể khiến các chính phủ áp đặt lệnh hạn chế xuất khẩu, từ đó lan truyền sự thiếu hụt nguồn cung từ khu vực ra thị trường toàn cầu, tương tự như những gì đã xảy ra trong cuộc khủng hoảng giá gạo năm 2023.