752.000 tỷ đồng dư nợ được hưởng cơ chế đặc biệt
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa ban hành Văn bản số 5386/NHNN-TD hướng dẫn việc cấp tín dụng đối với một số dự án trọng điểm theo kiến nghị của doanh nghiệp.
Theo đó, NHNN cho biết đã nhận được đề xuất từ 3 doanh nghiệp gồm Tập đoàn Vingroup, CTCP Hạ tầng Hàng không Masterise và CTCP Tập đoàn Mặt Trời (Sun Group) liên quan đến việc loại trừ dư nợ cấp tín dụng khi tính toán một số chỉ tiêu về tín dụng theo quy định đối với một số dự án mà ba doanh nghiệp đang triển khai.
Các dự án mà các doanh nghiệp đề xuất loại trừ gồm: nhóm dự án phục vụ cho Hội nghị Apec; các dự án thực hiện theo hình thức PPP; các dự án đường sắt tốc độ cao (Tuyến Bến Thành - Cần Giờ và Hà Nội - Quảng Ninh); các dự án thuộc Cảng hàng không quốc tế Gia Bình.
Tổng nhu cầu vốn huy động cho các dự án này lên tới khoảng 752.000 tỷ đồng (tương đương 28 tỷ USD), tập trung chủ yếu trong giai đoạn 2026 - 2028.
Cơ quan quản lý đánh giá đây đều là các công trình trọng điểm, có tính chất lan tỏa, liên kết vùng và được Chính phủ quan tâm thúc đẩy nhằm phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Để tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại chủ động tiếp cận, thẩm định và cấp vốn cho các dự án này, NHNN đã đưa ra một số hướng dẫn cụ thể.
Theo đó, các ngân hàng thương mại (NHTM) nếu cấp tín dụng để các doanh nghiệp thực hiện những dự án nêu trên thì sẽ được loại trừ dư nợ cấp tín dụng, cho vay phát sinh mới hàng năm đối với khách hàng để triển khai các dự án đó, khi tính toán áp dụng mức tăng trưởng tín dụng hàng năm.
Tuy nhiên, NHTM phải theo dõi dư nợ phát sinh để thực hiện các dự án và báo cáo về NHNN để đảm bảo tổng hạn mức cấp tín dụng, cho vay đối với chủ đầu tư, nhà thầu, nhà cung cấp dịch vụ, hàng hóa... tham gia triển khai đầu tư các dự án tại mọi thời điểm không vượt quá tổng nhu cầu vốn vay.
NHTM có trách nhiệm yêu cầu ba doanh nghiệp quản lý chặt chẽ tổng nhu cầu vốn tín dụng đã báo cáo cho từng dự án và xác nhận, cam kết về mục đích sử dụng khoản cấp tín dụng là để thực hiện các Dự án và tổng dư nợ cấp tín dụng đối với từng dự án.
Về tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung dài hạn, NHNN yêu cầu các ngân hàng thực hiện theo Thông tư số 25/2026/TT-NHNN ngày 22/6/2026 sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Thông tư 22/2019/TT-NHNN. Theo đó, từ 1/7, mức trần của tỷ lệ này được nới từ 30% lên 40%.
Về giới hạn cấp tín dụng cho một khách hàng, một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó. NHNN cho biết nhu cầu vốn vay để thực hiện các dự án nêu trên là rất lớn, khuyến khích các NHTM phối hợp với nhau để cấp tín dụng hợp vốn.
Trường hợp mức cấp tín dụng của từng NHTM vượt giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng, nhóm khách hàng có liên quan, NHTM báo cáo NHNN để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định.
Các tổ chức tín dụng có trách nhiệm theo dõi riêng phần dư nợ phát sinh phục vụ các dự án và thực hiện báo cáo định kỳ cho NHNN theo quy định.
Bên cạnh đó, trước khi cấp tín dụng, ngân hàng phải yêu cầu doanh nghiệp quản lý chặt chẽ nhu cầu vốn của từng dự án, bảo đảm tổng dư nợ cấp cho chủ đầu tư, nhà thầu, nhà cung cấp và các bên liên quan không vượt quá tổng nhu cầu vốn đã được xác định. Doanh nghiệp cũng phải cam kết sử dụng vốn đúng mục đích, đồng thời cung cấp đầy đủ thông tin để phục vụ việc xác định phần dư nợ được loại trừ khi tính room tín dụng.
Hàng triệu tỷ đồng sẽ được "giải phóng" nhờ loạt cơ chế mới
Trước khi "miễn" room tín dụng cho 18 dự án của Vingroup, Sun Group và Masterise, vài tháng gần đây, NHNN liên tục ban hành những chính sách mới, "hy sinh phần nào tiêu chuẩn quản trị rủi ro", giúp các nhà băng có thêm dư địa giải phóng thêm hàng triệu tỷ đồng tín dụng ra nền kinh tế, thoát khỏi những "rào chắn" về quản trị rủi ro hiện tại.
Mới đây nhất, ngày 22/6/2026, NHNN đã ban hành Thông tư 25/2026/TT-NHNN nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn sẽ tăng lên 40% từ 1/7, thay vì mức 30% như hiện nay. Hiện vốn huy động ngắn hạn chiếm 80-90% tổng vốn huy động (tương ứng quy mô khoảng 13-15 triệu tỷ đồng). Với việc “nới” trần theo Thông tư 25, dư địa tín dụng trung, dài hạn tăng thêm là 1,3-1,5 triệu tỷ đồng.
Trước đó, trong tháng 5/2026, NHNN có công văn cho phép 25 tổ chức tín dụng được loại trừ phần dư nợ tăng thêm cho nhà ở xã hội, khu công nghiệp, khu chế xuất khỏi "room" tăng trưởng tín dụng bất động sản và ban hành Thông tư 08/2026/TT-NHNN, cho phép chỉ loại trừ 80% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn các nhà băng khi tính LDR thay vì loại 100% như quy định hiện hành.
Nhận xét về các động thái liên tiếp "nới phanh" quản trị rủi ro và nới room tín dụng gần đây, nhiều chuyên gia cho rằng, NHNN đang phải chấp nhận đánh đổi một phần rủi ro để hỗ trợ tăng trưởng.
"Với mục tiêu tăng trưởng hai con số như hiện nay, nếu giữ nguyên các "barie" như hiện tại, ngành ngân hàng sẽ không cung ứng đủ nguồn lực cho tăng trưởng. Việc nới lỏng các con ốc của bộ máy quản trị rủi ro, về mặt tích cực là hỗ trợ tăng trưởng, song về mặt tiêu cực là khiến các rủi ro hệ thống ngày càng nghiêm trọng hơn, đặc biệt là tình trạng mất cân đối kỳ hạn và chênh lệch cho vay/huy động ngày càng tăng", một chuyên gia kinh tế cảnh báo.