Tiếp tục cắt giảm “giấy phép con”
Ông Nguyễn Hoàng Nam, Giám đốc một công ty kinh doanh sách ở Hà Nội cho biết, ông vừa tới Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hà Nội để xin giấy phép bổ sung ngành nghề “Kinh doanh dịch vụ phát hành xuất bản phẩm” thì được thông báo giấy phép này đã được bãi bỏ từ ngày 1/7/2026.
“Sau khi được hướng dẫn, tôi thực hiện đăng ký bổ sung ngành nghề trên Cổng Dịch vụ công quốc gia bằng tài khoản VNeID. Hồ sơ được hệ thống tiếp nhận chỉ trong vài phút, rất nhanh và thuận tiện”, ông Nam cho hay.
Nguyên nhân là từ ngày 1/7/2026, theo Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP về cắt giảm, sửa đổi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện do Chính phủ ban hành ngày 15/5/2026, danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (quy định tại Phụ lục IV của Luật Đầu tư 2025) được cắt giảm từ 198 xuống còn 142 ngành, nghề. Trong đó, kinh doanh dịch vụ phát hành xuất bản phẩm là một trong 56 ngành nghề được bãi bỏ điều kiện kinh doanh.
Nội dung này dự kiến sẽ sớm được luật hóa. Sáng 3/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất - Quốc hội khóa XVI, Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư, đề xuất cắt giảm thêm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều chỉnh phạm vi của 16 ngành, nghề khác.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật thay thế Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư năm 2025, trên cơ sở kế thừa danh mục đã được quy định tại Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP; đồng thời bổ sung đề xuất cắt giảm thêm 2 ngành nghề theo kiến nghị của Bộ Công Thương gồm “hoạt động mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài tại Việt Nam” và “hoạt động dầu khí”.
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, mặc dù Luật Đầu tư năm 2025 đã cắt giảm đáng kể số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, song thực tiễn thi hành và phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp cho thấy vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc.
Điều kiện kinh doanh của một số ngành, nghề còn chồng chéo, phân tán ở nhiều văn bản, làm gia tăng chi phí tuân thủ; đồng thời vẫn duy trì ở một số ngành, nghề không thực sự cần thiết hoặc có thể chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”.
“Việc sửa đổi Luật lần này nhằm tiếp tục đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, giảm bớt “giấy phép con”, giảm chi phí cho doanh nghiệp, xóa bỏ rào cản gia nhập thị trường, thúc đẩy phát triển kinh tế”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.
Theo Tờ trình của Chính phủ, việc cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều chỉnh phạm vi của 16 ngành, nghề dự kiến giúp cắt giảm khoảng 786 điều kiện kinh doanh, 232 thủ tục hành chính, qua đó giảm khoảng 175 tỷ đồng chi phí tuân thủ và 7.500 giờ thực hiện thủ tục mỗi năm.
Việc sửa đổi Luật là một trong những giải pháp thực hiện Kết luận số 18-KL/TW với mục tiêu tạo nền tảng cho tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên. Kết luận yêu cầu cắt giảm khoảng 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện, xóa bỏ các điều kiện kinh doanh không cần thiết, đồng thời giảm 50% thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính.
Năm 2026 được Chính phủ xác định là năm đột phá về thể chế, xử lý dứt điểm các vướng mắc để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt, đồng thời tạo nền tảng cho môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh và thuận lợi hơn. Chủ trương cắt giảm điều kiện kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao.
Đặc biệt, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số đòi hỏi khoảng 38,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030, trong đó gần 80% nguồn lực được kỳ vọng đến từ khu vực xã hội hóa, việc tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh được xem là một trong những yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Kỳ vọng cắt giảm thực chất
Việc cắt giảm thủ tục kinh doanh phải bảo đảm đạt mục tiêu tối thiểu 30%, nhưng quan trọng hơn là thực sự cải thiện môi trường đầu tư, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, thay vì chỉ đáp ứng yêu cầu về số lượng.
Về nội dung cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, khi thẩm tra dự thảo Luật, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết, Ủy ban thống nhất chủ trương của dự thảo, song đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, thuyết minh đầy đủ cơ sở, tính hợp lý và tính thực chất của phương án cắt giảm.
“Việc cắt giảm phải bảo đảm đạt mục tiêu tối thiểu 30%, nhưng quan trọng hơn là thực sự cải thiện môi trường đầu tư, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, thay vì chỉ đáp ứng yêu cầu về số lượng”, ông Mãi nhấn mạnh.
Trước đó, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cũng lưu ý cần kiên quyết tránh tình trạng bãi bỏ điều kiện kinh doanh nhưng biến thành các yêu cầu quản lý dưới hình thức khác, làm giảm hiệu lực cải cách và gia tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Bày tỏ ủng hộ việc tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh, chuyển hướng quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, góp phần mở rộng quyền tự do kinh doanh và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng, “cốt lõi là cắt giảm nhưng phải hậu kiểm thật tốt và xử phạt nghiêm minh đối với các trường hợp vi phạm điều kiện trong hoạt động sản xuất - kinh doanh”.
Trong khi đó, đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) đề nghị tiếp tục rà soát toàn diện Phụ lục IV theo nguyên tắc chỉ duy trì điều kiện kinh doanh đối với những ngành nghề thực sự ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng và môi trường.
Các ngành nghề đã được luật chuyên ngành điều chỉnh đầy đủ cần được cân nhắc loại bỏ khỏi danh mục hoặc quy định rõ Luật Đầu tư chỉ xác lập nguyên tắc, còn nội dung, phạm vi và điều kiện cụ thể được thực hiện thống nhất theo pháp luật chuyên ngành.
Với các ngành công nghệ cao, công nghệ số, nên ưu tiên phương thức quản lý dựa trên mức độ rủi ro và tác động của sản phẩm, dịch vụ thay vì chỉ dựa trên tên gọi ngành nghề.
Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Cao Sơn, Chủ tịch Hội Doanh nhân tỉnh Phú Thọ, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho biết, điều doanh nghiệp quan tâm không chỉ là số lượng ngành, nghề được đưa ra khỏi Phụ lục IV. Quan trọng hơn là liệu sau khi Quốc hội bãi bỏ, các điều kiện kinh doanh đó có thực sự chấm dứt hay lại xuất hiện dưới tên gọi khác trong các văn bản dưới luật hoặc trong quá trình hậu kiểm.
“Từ thực tiễn hoạt động sản xuất - kinh doanh, tôi nhận thấy “giấy phép con” không phải lúc nào cũng mang tên là giấy phép mà có thể tồn tại dưới nhiều hình thức như “xác nhận”, “chấp thuận”, “phê duyệt phương án”, “công nhận đủ năng lực”, “đăng ký kế hoạch”, “lấy ý kiến cơ quan quản lý” hoặc một văn bản đồng ý trước khi doanh nghiệp được hoạt động”, ông Sơn nói.
Theo ông Sơn, mục tiêu của dự án Luật không chỉ là cắt giảm một số thủ tục hiện hành, mà phải hình thành cơ chế đủ mạnh để ngăn chặn việc tái lập các rào cản kinh doanh dưới bất kỳ tên gọi nào.