Theo công ty dữ liệu hàng hóa Argus, giá ure ở Trung Đông đã giảm khoảng 50% xuống còn 475 USD/tấn từ mức đỉnh 918 USD/tấn vào tháng 4, giảm xuống mức trước xung đột bất chấp sự gián đoạn liên tục đối với thương mại thông qua một trong những tuyến đường xuất khẩu quan trọng nhất thế giới.
Tuy nhiên, không phải tất cả giá phân bón đều giảm, với phân lân đang khan hiếm do giá lưu huỳnh tăng mạnh.
Khoảng 50% sản lượng lương thực toàn cầu phụ thuộc vào các loại phân đạm tổng hợp, trong đó ure là loại được sử dụng phổ biến nhất.
Tuy nhiên, đà giảm của giá ure đã bắt đầu từ trước khi thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran làm dấy lên kỳ vọng về việc khôi phục xuất khẩu từ khu vực Vùng Vịnh. Giá ure giảm khi thị trường tập trung nhiều hơn vào nhu cầu theo mùa suy yếu và triển vọng Trung Quốc nối lại hoạt động xuất khẩu ure.
“Giá ure tăng nhanh và mạnh nhất sau khi eo biển Hormuz đóng cửa và đã giảm nhanh và mạnh nhất ngay cả trước khi eo biển mở cửa trở lại”, Sarah Marlow, người đứng đầu bộ phận định giá phân bón tại Argus cho biết.
Máximo Torero, nhà kinh tế trưởng của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), cho biết giá giảm là do nhu cầu giảm, nhưng nhu cầu thấp hơn không phải là tin tốt.
Các chuyên gia cảnh báo tác động của đợt tăng giá phân bón có thể vẫn còn kéo dài, ngay cả khi thị trường đã hạ nhiệt. Do phải mua phân bón với chi phí cao hoặc cắt giảm lượng sử dụng để tiết kiệm chi phí, nhiều nông dân có nguy cơ đối mặt với năng suất thấp hơn trong vụ mùa sắp tới. Điều này có thể tạo thêm áp lực lên nguồn cung nông sản và giá lương thực toàn cầu.
Ngoài việc sử dụng ít phân bón hơn, một số nông dân có thể đã chuyển sang trồng các loại cây trồng cần ít phân bón hơn. “Mọi người đã đưa ra quyết định trồng những loại cây nhất định thay vì những loại khác, vì vậy tác động đến năng suất sẽ thấy rõ trong ba đến bốn tháng tới…Việc giá ure hiện nay thấp hơn so với trước xung đột không ảnh hưởng đến vụ mùa sắp thu hoạch”, Alzbeta Klein, Tổng giám đốc Hiệp hội Phân bón Quốc tế cho biết.
Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng thời điểm xảy ra xung đột đã hạn chế mức độ sụt giảm nhu cầu vì phần lớn các nước ở bán cầu bắc đã đảm bảo nguồn cung phân bón trước khi hoạt động thương mại qua eo biển bị gián đoạn, trong khi các người mua chính ở bán cầu nam vẫn chưa bắt đầu mua hàng cho mùa vụ tiếp theo.
“Khi giá tăng vọt ngay sau xung đột, phân bón đã phải đối mặt với tình trạng thiếu nhu cầu…Hầu hết các nước ở bán cầu bắc đã có đủ phân bón trong kho, và bán cầu nam vẫn chưa bắt đầu mua hàng cho mùa vụ”, Willis Thomas, Trưởng bộ phận phân bón tại nhóm nghiên cứu hàng hóa CRU cho biết.
Trong khi đó, triển vọng xuất khẩu phân bón của Trung Quốc quay trở lại thị trường đã giúp giá giảm từ mức đỉnh. Trung Quốc – một trong những nhà sản xuất ure lớn nhất thế giới – đã nối lại xuất khẩu từ ngày 1/6, làm giảm bớt lo ngại về nguồn cung toàn cầu.
Tuy nhiên, trong khi thị trường phần lớn đã xóa bỏ phần bù rủi ro chiến tranh khỏi giá ure, thị trường vật chất vẫn còn xa trạng thái bình thường.
Ngay cả khi các tàu bắt đầu hoạt động trở lại, nhiều tuần gián đoạn đã khiến tàu và hàng hóa không được đặt đúng vị trí. Việc định vị lại tàu kéo dài dự kiến sẽ gây ra sự chậm trễ trong việc xếp dỡ và kéo dài sự biến động.
“Sẽ mất thời gian để các nhà sản xuất xây dựng lại lượng hàng tồn kho và trở lại mức sản xuất trước xung đột”, bà Sarah Marlow cho biết.
Theo CRU, gần 900.000 tấn ure vẫn đang được lưu trữ trên các tàu nổi ở Vịnh Ba Tư, phần lớn đã được bán nhưng đang chờ đến tay khách hàng.
Sự mất kết nối giữa thị trường vật chất và thị trường tài chính có thể giải thích tốc độ suy giảm nhanh chóng của giá ure. Mặc dù giới giao dịch phần lớn đã tính toán đến việc dòng chảy thương mại bình thường sẽ trở lại, nhưng người mua vẫn còn do dự.
Trong khi giá ure đã giảm mạnh, phân lân vẫn bị ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu lưu huỳnh. Trước xung đột, khoảng 50% lượng lưu huỳnh thương mại toàn cầu đi qua eo biển Hormuz.
Theo Argus, giá lưu huỳnh tại điểm giao hàng đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu, tăng 110% tại Trung Quốc và 133% tại các thị trường Địa Trung Hải.
