Hợp đồng tương lai dầu tại Thượng Hải đã giao dịch ở mức 129 USD/thùng vào thứ Tư (16/9), vượt qua mức đỉnh 121,8 USD/thùng ghi nhận trong những tuần đầu khi xung đột Trung Đông bùng nổ. Giá dầu đã tăng 14% kể từ cuối tuần trước, thời điểm Ả Rập Xê Út buộc phải đóng cửa một đường ống huyết mạch dẫn dầu xuất khẩu ra Biển Đỏ sau các cuộc tấn công.
Cú sốc giá đã lan rộng ra thị trường dầu thô và các sản phẩm dầu tinh chế toàn cầu. Theo công ty định giá Argus, giá dầu diesel hàm lượng lưu huỳnh cực thấp tại New York trong tuần này đã chạm mức kỷ lục 221 USD/thùng.
"Ngay cả khi đường ống Đông-Tây được sửa chữa nhanh chóng trong vòng hai tháng tới, khu vực Biển Đỏ hiện đã trở thành vùng chiến sự nóng… Các luồng cung ứng này sẽ không thể phục hồi hoàn toàn”, Michael Every, chuyên gia phân tích tại Rabobank nhận định.
Hợp đồng tương lai dầu tại Thượng Hải thường dao động ở mức tương đương với dầu Brent và hiếm khi cao hơn đáng kể so với giá dầu Brent.
Phần lớn dầu từ vùng Vịnh thường được vận chuyển về phía đông qua eo biển Hormuz để đến Trung Quốc và các thị trường châu Á khác. Khi eo biển này bị đóng cửa, Ả Rập Xê Út đã bắt đầu chuyển hướng dòng chảy dầu qua đường ống Đông-Tây, chạy từ vùng Vịnh băng qua bán đảo Ả Rập để đến Biển Đỏ.
Tuy nhiên, cuộc xung đột tái bùng phát trở lại đã đẩy giá dầu tại Trung Quốc và trên toàn thế giới tăng vọt, đồng thời làm gia tăng lo ngại về nguồn cung dầu thô toàn cầu.
Các nhà máy lọc dầu và những bên mua khác đang chạy đua tìm dầu để giao ngay, đẩy giá giao ngay của dầu Brent lên 146 USD/thùng vào ngày 16/9, tăng 25 USD/thùng so với cuối tuần trước. Theo Argus, Ả Rập Xê Út đã thông báo với một số nhà máy lọc dầu châu Âu rằng các lô dầu dự kiến được bốc hàng trong tháng này đã bị hủy hoặc trì hoãn, trong khi xuất hiện cảnh báo rằng nước này có thể cạn nguồn dầu thô dành cho xuất khẩu chỉ trong vài ngày tới.
Thị trường dầu thô toàn cầu đang thắt chặt với tốc độ mà các chuyên gia phân tích tại Energy Aspects mô tả trong tuần này là "nhanh đến mức chóng mặt", khi người mua đổ xô bù đắp cho nguồn cung bị cắt giảm từ Ả Rập Xê Út. Energy Aspects cho biết, thị trường đang thiếu hụt khoảng 5 triệu thùng dầu thô và nhiên liệu tinh chế mỗi ngày, đồng thời dự báo giá sẽ leo thang mạnh.
Trong phần lớn thời gian của năm nay, Trung Quốc đã tìm cách giảm thiểu tác động của cuộc chiến bằng cách cắt giảm nhập khẩu, sử dụng kho dự trữ và tăng giá bán lẻ để kiềm chế nhu cầu. Những động thái này đã góp phần bảo vệ các quốc gia trên thế giới khỏi mức giá dầu thô thậm chí còn cao hơn nữa.
Tuy nhiên, Bob McNally, nhà sáng lập Rapidan Energy Group cho biết, Trung Quốc đang thoát khỏi quá trình này. Việc Trung Quốc quay lại mua dầu trên thị trường tự do, cùng với việc đóng cửa đường ống dẫn dầu của Ả Rập Xê Út và việc cuộc chiến chưa có giải pháp nhanh chóng đã cộng hưởng tạo nên đợt tăng giá dầu thô mạnh mẽ.
Lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc đã sụt giảm từ mức hơn 12 triệu thùng/ngày trước xung đột xuống còn 7,1 triệu thùng/ngày vào tháng 6, trước khi tăng trở lại mức 8,9 triệu thùng/ngày vào tháng 8. Các dự báo hiện tại của giới phân tích cho thấy mức nhập khẩu sẽ đạt khoảng 9 triệu thùng/ngày trong tháng 9.
Guy Wolf, Giám đốc toàn cầu về phân tích thị trường tại Marex nhận định, do hợp đồng tương lai tại Thượng Hải phụ thuộc nhiều vào dầu thô Trung Đông, khả năng chống đỡ trước đà tăng giá của Trung Quốc đang ngày càng trở nên bấp bênh.
Trong khi các nhà máy lọc dầu nhà nước cắt giảm nhập khẩu dầu thô, thì các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc - vốn là những đơn vị nhập khẩu dầu thô chính từ Iran - gần đây đã đóng vai trò lớn hơn. Tuy nhiên, họ cũng phải đối mặt với những vấn đề nguồn cung ngày càng gia tăng sau khi lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ tại vùng Vịnh làm gián đoạn nghiêm trọng dòng chảy dầu.
Hệ quả là lượng dự trữ xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay của Trung Quốc đang sụt giảm, làm dấy lên đồn đoán rằng nước này có thể tái áp dụng lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu. Trung Quốc là một trong những nhà sản xuất nhiên liệu tinh chế lớn nhất thế giới, và lệnh cấm xuất khẩu được áp dụng vào giai đoạn đầu của cuộc xung đột từng gây chấn động các đối tác thương mại cũng như khiến giá cả toàn cầu tăng vọt.
"Dầu diesel vẫn là loại nhiên liệu dễ bị thiếu hụt nhất… Chỉ cần một sự gián đoạn nguồn cung nhỏ nhất cũng có thể đẩy thị trường từ trạng thái thắt chặt nghiêm trọng sang tình trạng khủng hoảng thực sự", Karim Fawaz, nhà phân tích của S&P Global Energy nhận định.