Trong Báo cáo Triển vọng Rủi ro Toàn cầu quý III, Fitch Ratings nhận định môi trường tín dụng toàn cầu hiện vẫn bị chi phối bởi hai rủi ro ngắn hạn, bao gồm khả năng xảy ra một đợt điều chỉnh của thị trường sau làn sóng tăng nóng nhờ AI và những bất ổn kéo dài xoay quanh xung đột Mỹ - Iran.
"Quy mô đầu tư vào AI lớn đến mức mức độ ảnh hưởng của nền kinh tế và toàn bộ thị trường vốn đối với một sự điều chỉnh như vậy là rất đáng kể”, báo cáo cho biết.
Định giá gần với thời kỳ bùng nổ bong bóng dotcom
Cảnh báo này – được đánh giá là mạnh mẽ nhất từ trước đến nay của một tổ chức xếp hạng tín nhiệm lớn – được đưa ra trong bối cảnh nhóm cổ phiếu liên quan đến AI tại châu Á tiếp tục lao dốc khi các nhà đầu tư ngày càng lo ngại về việc ai sẽ là bên gánh chi phí cho làn sóng đầu tư AI và trước những dấu hiệu cho thấy sự cạnh tranh từ Trung Quốc đang gia tăng.
Báo cáo nhấn mạnh rằng tỷ lệ P/E được điều chỉnh theo chu kỳ của chỉ số S&P 500 đã tăng lên gần bằng mức trong thời kỳ bùng nổ bong bóng dotcom cuối những năm 1990, trong khi phát hành trái phiếu doanh nghiệp của Mỹ tăng vọt 26% trong nửa đầu năm 2026, chủ yếu do việc huy động vốn liên quan đến AI.
Các doanh nghiệp gồm Amazon, Alphabet, Nvidia, Meta, Oracle và SpaceX cùng nhau phát hành 182 tỷ USD trái phiếu hạng đầu tư, trong khi chi tiêu vốn của Alphabet, Amazon, Meta và Microsoft dự kiến sẽ tăng hơn 75% trong năm nay lên 700 tỷ USD.
Theo báo cáo, sự bùng nổ đầu tư công nghệ thông tin đã trực tiếp đóng góp 1,4 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP quý I của Mỹ, trong khi giá cổ phiếu tăng cũng giúp hỗ trợ chi tiêu hộ gia đình thông qua hiệu ứng tài sản.
Tuy nhiên, sự không chắc chắn về doanh thu AI trong tương lai, quy định, cạnh tranh và sự gián đoạn thị trường lao động có thể gây ra một đợt điều chỉnh thị trường đáng kể và kéo dài, với những tác động kinh tế vĩ mô trên diện rộng.
"Mức độ mà thị trường vốn và nền kinh tế trở nên gắn bó chặt chẽ với AI đã tạo ra điểm yếu cho tín dụng”, báo cáo cho biết.
Rủi ro chính trị và hiện tượng El Nino
Rủi ro địa chính trị vẫn là mối lo ngại lớn khác, đặc biệt là với các cuộc xung đột mới giữa Mỹ và Iran trong những tuần gần đây và việc đóng cửa eo biển Hormuz một lần nữa.
Fitch Ratings dự kiến tăng trưởng toàn cầu sẽ chậm lại ở mức 2,4% vào năm 2026 và dự báo lạm phát của Mỹ sẽ kết thúc năm ở mức 3,7%, phản ánh tác động của giá năng lượng cao hơn.
Bên cạnh đó, hiện tượng thời tiết El Nino mạnh cũng là một rủi ro tín dụng tiềm tàng, do khả năng xảy ra hạn hán, lũ lụt và bão lớn, hiện tượng này có thể làm trầm trọng thêm áp lực lạm phát liên quan đến xung đột Mỹ - Iran.
Theo Fitch Ratings, những quốc gia có mức nợ cao và xếp hạng tín nhiệm ở nhóm đầu cơ sẽ chịu tác động nặng nề nhất, do đà tăng của giá lương thực có thể khiến các ngân hàng trung ương khó điều hành chính sách tiền tệ hơn, đồng thời làm tăng gánh nặng trợ cấp và tạo thêm sức ép lên ngân sách nhà nước.
Tại Mỹ Latinh, nơi phân bón và dầu diesel chiếm từ 50% đến 70% chi phí đầu vào nông nghiệp và khoảng 30% nguồn cung phân bón đến từ Trung Đông, chi phí cao hơn và mùa màng kém hơn có thể làm giảm biên lợi nhuận của ngành nông nghiệp và đồng thời ảnh hưởng đến ngành vận tải, từ cảng biển, đường sắt đến các tuyến đường thu phí.
