Lãi suất liên ngân hàng biến động mạnh và mặt bằng lãi suất huy động tăng trở lại, theo bà, áp lực thanh khoản của hệ thống ngân hàng đang gia tăng hay đây chỉ là diễn biến mang tính thời điểm?
Sau Tết Nguyên đán, Ngân hàng Nhà nước có xu hướng đẩy mạnh hoạt động hút ròng trên thị trường mở khi các yếu tố mùa vụ dần qua đi và thanh khoản hệ thống tạm thời hạ nhiệt. Cụ thể, trong tháng 3, cơ quan điều hành đã bơm gần 491.300 tỷ đồng qua kênh OMO với kỳ hạn từ 7 - 56 ngày, lãi suất 4,5%/năm, trong khi lượng đáo hạn lên tới hơn 605.800 tỷ đồng, qua đó hút ròng khoảng 114.600 tỷ đồng - mức cao nhất kể từ tháng 10/2024. Điều này kéo dư nợ OMO lưu hành về còn hơn 290.000 tỷ đồng, giảm mạnh so với đầu tháng 2.
Sự đảo chiều trong điều tiết thanh khoản đã tác động rõ rệt đến lãi suất liên ngân hàng. Lãi suất qua đêm giảm sâu trong nửa đầu tháng 3, nhưng nhanh chóng bật tăng trở lại vào cuối tháng, phản ánh trạng thái thanh khoản không còn dư giả như trước. Cùng với đó, mặt bằng lãi suất huy động tại các ngân hàng thương mại cũng đi lên, cho thấy nhu cầu củng cố nguồn vốn từ các ngân hàng đang gia tăng.
Tuy vậy, chúng tôi cho rằng, áp lực thanh khoản hiện tại chủ yếu mang tính thời điểm, gắn với sự điều chỉnh ngắn hạn của dòng tiền trong hệ thống, hơn là dấu hiệu của một trạng thái căng thẳng mang tính hệ thống.
 |
| Lãi suất tăng là tín hiệu cho thấy môi trường điều hành đang trở nên phức tạp hơn |
Từ góc độ cân đối vốn, việc lãi suất huy động tăng trở lại đang phản ánh vấn đề gì trong cấu trúc nguồn vốn của hệ thống ngân hàng?
Diễn biến lãi suất huy động đi lên phản ánh rõ sự lệch pha giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. Tính đến ngày 23/3/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã tăng khoảng 2,02% so với cuối năm 2025, trong khi huy động vốn mới chỉ tăng khoảng 0,4%. Khoảng chênh này buộc các ngân hàng phải điều chỉnh tăng lãi suất đầu vào để thu hút dòng tiền.
Bên cạnh đó, vấn đề không chỉ nằm ở quy mô, mà còn ở cơ cấu kỳ hạn. Hiện nay, tiền gửi ngắn hạn vẫn chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 80% tổng huy động, trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn tiếp tục gia tăng, đặc biệt ở các lĩnh vực như hạ tầng. Sự mất cân đối này khiến áp lực thanh khoản không chỉ xuất hiện ở quy mô tổng thể, mà còn tập trung ở cấu trúc vốn, buộc các ngân hàng phải nâng lãi suất để kéo dài kỳ hạn nguồn vốn.
Do đó, việc tăng lãi suất huy động thời gian qua có thể xem là phản ứng nhằm xử lý sự mất cân đối này, thay vì phản ánh một sự thiếu hụt thanh khoản trên diện rộng.
Việc nâng lãi suất đầu vào hiện nay có đang phản ánh kỳ vọng đảo chiều chính sách tiền tệ, hay chỉ là phản ứng kỹ thuật và điều này hàm ý gì đối với dư địa điều hành?
Việc tăng lãi suất huy động hiện nay chủ yếu mang tính kỹ thuật, nhằm đáp ứng nhu cầu thanh khoản ngắn hạn và các yêu cầu về tỷ lệ an toàn như LDR hay SMLR. Những tín hiệu này chưa đủ cơ sở để khẳng định một sự đảo chiều trong chính sách tiền tệ, đặc biệt khi mục tiêu tăng trưởng kinh tế vẫn đang được ưu tiên.
Tuy nhiên, không gian điều hành đang dần thu hẹp. Việc Ngân hàng Nhà nước liên tục sử dụng các công cụ trên thị trường mở để điều tiết thanh khoản cho thấy dư địa nới lỏng không còn dồi dào như trước, nhất là trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế gia tăng.
Ở góc độ quốc tế, chính sách của các ngân hàng trung ương lớn, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, cùng với diễn biến lạm phát và giá năng lượng sẽ là yếu tố then chốt ảnh hưởng tới chính sách tiền tệ trong nước. Nếu mặt bằng lãi suất toàn cầu duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến, áp lực lên tỷ giá và dòng vốn có thể gia tăng, qua đó tiếp tục thu hẹp dư địa chính sách trong nước.
Áp lực thanh khoản mang tính cục bộ này liệu có đang đẩy hệ thống vào một vòng cạnh tranh huy động vốn mới và hệ quả sẽ lan sang lãi suất cho vay như thế nào?
Trong tháng 3, cơ quan điều hành đã hút ròng khoảng 114.600 tỷ đồng - mức cao nhất kể từ tháng 10/2024.
Trong bối cảnh huy động vốn tăng chậm hơn tín dụng, cạnh tranh huy động giữa các ngân hàng là khó tránh khỏi, đặc biệt ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần. Tuy nhiên, mức độ cạnh tranh hiện nay vẫn mang tính cục bộ, chưa lan rộng toàn hệ thống.
Đáng chú ý, do phần lớn các khoản vay trong thời gian qua là trung và dài hạn với lãi suất thả nổi, việc lãi suất huy động tăng sẽ dần phản ánh vào mặt bằng lãi suất cho vay. Các khoản vay mới có thể được áp dụng mức lãi suất cao hơn, trong khi các khoản vay hiện hữu cũng chịu áp lực điều chỉnh theo chu kỳ.
Tuy vậy, nhóm ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước chi phối có thể tiếp tục chịu áp lực giữ mặt bằng lãi suất cho vay ở mức thấp hơn nhằm hỗ trợ nền kinh tế, trong khi sự điều chỉnh mạnh hơn nhiều khả năng sẽ diễn ra ở nhóm ngân hàng tư nhân.
Từ góc độ vĩ mô, việc lãi suất huy động nhích lên có hàm ý gì về áp lực lạm phát, tỷ giá và dòng vốn trong thời gian tới?
Ở thời điểm hiện tại, chúng tôi cho rằng, lãi suất huy động tăng chủ yếu vẫn phản ánh yếu tố nội tại của hệ thống ngân hàng, cụ thể là sự mất cân đối tạm thời giữa tín dụng và huy động. Tuy nhiên, trong trung hạn, diễn biến này có thể gắn với các yếu tố vĩ mô rộng hơn.
Nếu lạm phát gia tăng, đặc biệt do tác động từ giá năng lượng và chi phí nhập khẩu, người gửi tiền sẽ yêu cầu mức lãi suất cao hơn để bảo toàn giá trị tài sản, qua đó tạo áp lực tăng lên lãi suất huy động. Đồng thời, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất toàn cầu duy trì ở mức cao, áp lực tỷ giá và dòng vốn có thể gia tăng, buộc chính sách tiền tệ trong nước phải thận trọng hơn.
Nhìn tổng thể, lãi suất huy động tăng không chỉ là câu chuyện thanh khoản ngắn hạn, mà còn là tín hiệu cho thấy môi trường điều hành đang trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi sự cân bằng chặt chẽ giữa mục tiêu ổn định vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng.
