Dòng tiền chưa lan tỏa mà đang chọn lọc những doanh nghiệp có định giá hấp dẫn và câu chuyện riêng
Thời điểm thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng đang đến gần, nhưng nhiều cổ phiếu vẫn giao dịch ở vùng định giá thấp so với 3-5 năm qua. Đây là diễn biến đáng chú ý trước một đợt nâng hạng, bởi tại Qatar, Saudi Arabia hay Romania, thị trường thường được định giá lại sớm nhờ kỳ vọng dòng vốn mới.
Trong tháng 8/2026, khối ngoại tiếp tục bán ròng 1.744,5 tỷ đồng trên HOSE. Lũy kế từ đầu năm đến hết tháng 8, giá trị bán ròng lên tới 90.704,3 tỷ đồng.
Cùng với việc khối ngoại rút vốn và lãi suất vẫn neo cao, thanh khoản thị trường có dấu hiệu suy giảm, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư. Những phiên cuối tháng 7, hoạt động bán giải chấp diễn ra mạnh khi nhiều lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư cá nhân bị công ty chứng khoán bán giải chấp cổ phiếu.
Sau cú bán tháo, thị trường đã phục hồi từ cuối tháng 7 đến nay. Tuy nhiên, thanh khoản vẫn ở mức trung bình thấp, cho thấy dòng tiền chưa quay trở lại theo hướng mua lan tỏa trên toàn thị trường.
Phục hồi nhưng không mua đại trà
Kinh nghiệm qua các chu kỳ phục hồi - bùng nổ - thoái trào cho thấy, ở đầu chu kỳ phục hồi, thị trường thường không thiếu cổ phiếu rẻ mà thiếu niềm tin. Vì vậy, dòng tiền thường tập trung vào những doanh nghiệp hội tụ ba yếu tố: nền tảng cơ bản tốt, định giá hấp dẫn và có câu chuyện để kỳ vọng.
Khi chỉ số tăng đủ lâu, nhà đầu tư có lợi nhuận thực tế và khẩu vị rủi ro tăng lên. Khi đó, sự quan tâm chuyển nhiều hơn sang thanh khoản và đà tăng giá, khiến dòng tiền lan từ nhóm dẫn dắt sang các cổ phiếu có tính đầu cơ cao hơn.
Thị trường hiện vẫn ở giai đoạn đầu của quá trình phục hồi, khi định giá và câu chuyện riêng của doanh nghiệp được ưu tiên hơn yếu tố đầu cơ.
Theo dữ liệu của Công ty Chứng khoán VNDIRECT, tính tới ngày 28/8, định giá P/E của thị trường ở mức 12,5 lần. Đây là vùng tương đối thấp trong 5 năm qua, trong khi P/E thị trường từng đạt khoảng 17 lần vào tháng 3/2022.
Mặt bằng định giá này tạo dư địa cho thị trường tăng điểm, nhưng chưa đủ để hình thành xu hướng tăng bền vững nếu thiếu động lực mới. Vì vậy, thay vì mua theo chỉ số, dòng tiền đang tìm đến những doanh nghiệp có khả năng xuất hiện bước ngoặt về lợi nhuận, tài sản hoặc triển vọng kinh doanh.
Một trong những câu chuyện nổi bật là nhóm cổ phiếu có vốn nhà nước, với kỳ vọng về tiến trình thoái vốn giai đoạn 2026-2030 trong bối cảnh Chính phủ thúc đẩy quá trình này. Tuy nhiên, đây vẫn chủ yếu là câu chuyện kỳ vọng. Để trở thành động lực tăng giá bền vững, thị trường cần những thông tin cụ thể hơn về danh sách, tỷ lệ, thời điểm và phương thức thoái vốn.
Trong khi đó, một số câu chuyện đã bắt đầu chuyển hóa thành kết quả kinh doanh đang có sức hấp dẫn rõ hơn. Đáng chú ý là nhóm cao su thiên nhiên.
Từ ngày 6/11/2025 đến 1/9/2026, giá cao su thế giới tăng 44,5%, từ 1,68 lên 2,43 USD/kg, mức cao nhất trong hơn 10 năm. Động lực tăng giá đến từ nguồn cung toàn cầu thắt chặt trong khi nhu cầu, đặc biệt từ ngành sản xuất lốp xe, vẫn duy trì.
Tại các quốc gia sản xuất lớn như Indonesia, diện tích cao su suy giảm, nhiều vườn cây già cỗi, năng suất chịu ảnh hưởng bởi thời tiết và thiếu lao động. Việc mở rộng diện tích mới cũng cần nhiều năm mới có thể đưa vào khai thác. Giá dầu cao khiến cao su tổng hợp đắt đỏ hơn, qua đó cải thiện sức cạnh tranh của cao su tự nhiên.
Trong bối cảnh sản lượng khó tăng nhanh nhưng nhu cầu từ ô tô, lốp xe và công nghiệp vẫn duy trì, giá cao su có cơ sở duy trì ở mức cao, hỗ trợ kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp sở hữu diện tích lớn.
Cao su hưởng lợi, tài sản chờ được đánh thức
Sau nhịp bán tháo, câu chuyện trên thị trường đang dần chuyển từ “cổ phiếu nào đã giảm sâu” sang “doanh nghiệp nào có khả năng tạo ra thay đổi về giá trị”.
Xét tại Công ty cổ phần Cao su Đồng Phú (mã DPR), doanh nghiệp này sở hữu 6.695 ha cao su tại Đồng Nai, 5.108 ha tại Kratie (Campuchia) và 935 ha tại Đắk Nông.
Hưởng lợi từ giá cao su, trong nửa đầu năm 2026, doanh thu của DPR tăng 63,3%, lên 659,89 tỷ đồng; lợi nhuận sau thuế tăng 58,1%, đạt 218,41 tỷ đồng. Tại ngày 30/6, doanh nghiệp không có nợ vay, trong khi tiền mặt lên tới 2.313,2 tỷ đồng, tương đương 47,5% tổng tài sản.
DPR còn có câu chuyện khu công nghiệp. Theo Công ty Chứng khoán DSC, hai dự án Bắc Đồng Phú mở rộng, quy mô 317 ha, và Nam Đồng Phú mở rộng, quy mô 480 ha, được kỳ vọng hoàn tất thủ tục pháp lý trong năm 2026 để có thể triển khai cho thuê từ năm 2027.
DSC ước tính, giai đoạn 2027-2030, hai dự án có thể đóng góp khoảng 965 tỷ đồng doanh thu mỗi năm cho DPR.
Tương tự, Công ty cổ phần Cao su Phước Hòa (mã PHR) đang hưởng lợi kép từ giá cao su và triển vọng chuyển đổi quỹ đất. Nửa đầu năm 2026, doanh thu tăng 28,7%, lên 874,6 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế tăng 231,9%, đạt 655,3 tỷ đồng. Cuối tháng 6, doanh nghiệp chỉ có 160 tỷ đồng nợ vay ngắn hạn, trong khi tiền mặt đạt 2.664,4 tỷ đồng, tương đương 38,1% tổng tài sản.
Theo quy hoạch sử dụng đất khu công nghiệp giai đoạn 2025-2030, khoảng 2.700 ha trong tổng quỹ đất 8.796 ha của PHR có thể được chuyển từ đất cao su sang đất khu công nghiệp.
Công ty Chứng khoán SSI ước tính giai đoạn 2026-2027, PHR có thể ghi nhận khoảng 1.440 tỷ đồng tiền đền bù đất cao su tại dự án Khu công nghiệp Cơ khí Thaco Bình Dương và 2.104 tỷ đồng từ phần còn lại của dự án Khu công nghiệp VSIP 3.
Đáng chú ý, dù kinh doanh thuận lợi, sở hữu lượng tiền mặt lớn và duy trì cổ tức tiền mặt, cổ phiếu DPR và PHR vẫn giao dịch dưới đường trung bình động 200 ngày (MA200).
Theo dữ liệu iBoard của SSI, P/E của PHR hiện khoảng 8,94 lần và DPR khoảng 9,04 lần, thấp hơn mức trung bình ngành 15,46 lần.
Không chỉ nhóm cao su, thị trường còn xuất hiện câu chuyện tại những doanh nghiệp sở hữu tài sản lớn nhưng nhiều năm chưa khai thác được giá trị.
Công ty cổ phần Đầu tư Khu công nghiệp Dầu khí Long Sơn (Long Sơn PIC, mã PXL) là một ví dụ. Thành lập năm 2007, Long Sơn PIC đặt mục tiêu phát triển Khu công nghiệp Dầu khí Long Sơn, dự án có quy mô 850 ha và tổng vốn đầu tư 11.759 tỷ đồng.
Tại Đại hội đồng cổ đông đầu năm 2026, lãnh đạo doanh nghiệp cho biết gần như dồn toàn bộ nguồn lực cho dự án. Hiện dự án vẫn ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư, tập trung vào điều chỉnh quy hoạch, cập nhật quy hoạch phân khu 1/2.000, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và giải phóng mặt bằng.
Do dự án chưa thể triển khai như kỳ vọng, từ ngày 3/2 đến 28/8/2026, PXL giảm 39,9%, từ 17.800 đồng xuống 10.700 đồng/cổ phiếu. Với mức giá này, vốn hóa Long Sơn PIC chỉ khoảng 1.883 tỷ đồng.
Nếu thủ tục pháp lý được tháo gỡ và dự án chuyển sang giai đoạn triển khai thực tế, khoảng cách giữa quy mô tài sản và vốn hóa hiện tại có thể trở thành yếu tố thu hút sự chú ý của thị trường.
Tại Công ty cổ phần Bất động sản Sài Gòn Vina (mã LSG), doanh nghiệp có vốn hóa khoảng 3.114 tỷ đồng nhưng sở hữu dự án Dragon Riverside City trên diện tích 31.163,7 m2, tổng vốn đầu tư 6.878 tỷ đồng. Giai đoạn 1 của dự án là khu nhà ở chung cư cao cấp Dragon Hill Premier, có diện tích sàn xây dựng 123.405 m2 với 1.216 căn hộ. Doanh nghiệp đang lên kế hoạch huy động vốn để khởi công trong quý IV/2026.
Sau nhịp bán tháo, câu chuyện trên thị trường đang dần chuyển từ “cổ phiếu nào đã giảm sâu” sang “doanh nghiệp nào có khả năng tạo ra thay đổi về giá trị”.
Đây có thể là đặc điểm của một thị trường đang bước vào giai đoạn phục hồi. Khi niềm tin chưa hoàn toàn trở lại, dòng tiền chưa vội tìm đến mọi cổ phiếu mà ưu tiên những doanh nghiệp có định giá thấp, tài chính lành mạnh, hưởng lợi từ chu kỳ hàng hóa hoặc sở hữu tài sản lớn đang bước vào giai đoạn khai thác.
