Sau nhiều năm tiến trình cổ phần hóa và thoái vốn diễn ra chậm chạp, thị trường đang đứng trước cơ hội đón nhận một làn sóng hàng hóa chất lượng mới khi Chính phủ ban hành Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg về tiêu chí phân loại doanh nghiệp để thực hiện cơ cấu lại vốn nhà nước. Đây không chỉ là một thay đổi về chính sách quản lý vốn, mà còn mở ra dư địa hình thành những thương vụ quy mô lớn, thu hút dòng vốn trong và ngoài nước, đồng thời nâng tầm thị trường chứng khoán Việt Nam.
Điểm đáng chú ý là quyết định mới đã phân định rõ những lĩnh vực Nhà nước cần tiếp tục nắm giữ 100% vốn, trên 65%, trên 50% và những lĩnh vực có thể giảm tỷ lệ sở hữu hoặc thoái toàn bộ. Sau nhiều năm thiếu một khung tiêu chí đủ rõ ràng khiến nhiều kế hoạch thoái vốn bị đình trệ, đây sẽ là cơ sở pháp lý để các bộ, ngành và đặc biệt là Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) xây dựng lộ trình cơ cấu lại danh mục đầu tư trong giai đoạn mới.
Sức hút đến từ chất lượng của nguồn cung mới. Khác với giai đoạn trước khi nhiều thương vụ gắn với các doanh nghiệp bất động sản hoặc ngân hàng, danh mục dự kiến trong thời gian tới có thể xuất hiện nhiều doanh nghiệp đầu ngành trong lĩnh vực sản xuất, công nghiệp, hàng tiêu dùng, logistics hay dịch vụ thiết yếu. Đây đều là những doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, dòng tiền ổn định, tài sản lớn, thương hiệu mạnh và năng lực cạnh tranh đã được kiểm chứng qua nhiều năm hoạt động.
Đây cũng là nhóm tài sản được các nhà đầu tư chiến lược nước ngoài, các quỹ đầu tư dài hạn quan tâm. Trong bối cảnh dòng vốn quốc tế ngày càng ưu tiên các doanh nghiệp có khả năng tạo dòng tiền ổn định thay vì chỉ kỳ vọng tăng trưởng ngắn hạn, việc bổ sung thêm các doanh nghiệp chất lượng sẽ góp phần cải thiện đáng kể sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Một yếu tố thuận lợi khác là mặt bằng định giá cổ phiếu sau giai đoạn điều chỉnh mạnh đã trở nên hợp lý hơn. Thực tế cho thấy, khi giá cổ phiếu phản ánh sát giá trị doanh nghiệp, nhà đầu tư sẽ dễ dàng tham gia với tầm nhìn dài hạn, trong khi Nhà nước cũng có cơ hội thực hiện thoái vốn theo cơ chế thị trường, hạn chế tình trạng phải trì hoãn vì không đạt kỳ vọng về giá.
Nguồn cung chất lượng sẽ giúp giải quyết một trong những điểm nghẽn lớn nhất của chứng khoán Việt Nam hiện nay. Trong nhiều năm, quy mô dòng tiền liên tục gia tăng nhưng hàng hóa thực sự hấp dẫn lại không nhiều. Nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn đã kín room ngoại, trong khi số lượng doanh nghiệp đầu ngành đủ tiêu chuẩn để các quỹ đầu tư giải ngân quy mô hàng trăm triệu USD vẫn còn hạn chế. Nếu quá trình thoái vốn được thúc đẩy mạnh mẽ, thị trường sẽ có thêm những doanh nghiệp quy mô lớn, gia tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, cải thiện thanh khoản cũng như nâng cao chất lượng vốn hóa.
Nhìn ra khu vực, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng vào những thương vụ huy động vốn quy mô hàng đầu Đông Nam Á. Ngay trong nửa đầu năm 2026, thị trường khu vực ghi nhận những đợt IPO lớn với Sunway Healthcare Holdings của Malaysia huy động khoảng 707 triệu USD và Điện Máy Xanh huy động khoảng 508 triệu USD, đưa doanh nghiệp Việt Nam vào nhóm các thương vụ IPO lớn nhất Đông Nam Á trong giai đoạn này. Điều đó cho thấy khi doanh nghiệp có chất lượng tốt, quy mô đủ lớn và được chuẩn bị bài bản, Việt Nam hoàn toàn có khả năng cạnh tranh với các trung tâm vốn trong khu vực.