Thay vì chỉ là nơi cung cấp mặt bằng sản xuất, các khu công nghiệp của Việt Nam đang được kỳ vọng trở thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, tích hợp hạ tầng logistics, hạ tầng số, trung tâm đổi mới sáng tạo và các dịch vụ hỗ trợ, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao.
Đây là thông điệp xuyên suốt tại Diễn đàn Phát triển Khu công nghiệp Việt Nam (Vietnam Industrial Park Summit 2026) diễn ra ngày 10/7 tại Hải Phòng với chủ đề "Phát triển khu công nghiệp Việt Nam gắn với mục tiêu tăng trưởng công nghiệp quốc gia".
Khu công nghiệp tiếp tục là động lực thu hút FDI
Phát biểu tại diễn đàn, ông Trần Văn Quân, Phó chủ tịch UBND TP. Hải Phòng cho biết, khu công nghiệp và khu kinh tế hiện thu hút khoảng 70-80% vốn FDI đăng ký mới trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo.
 |
| Ông Trần Văn Quân, Phó chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng. |
Theo Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, khu vực FDI - phần lớn hoạt động trong các khu công nghiệp và khu kinh tế - hiện đóng góp khoảng 20% GDP, hơn 70% kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm trực tiếp cho gần 3,83 triệu lao động.
Năm 2025, Việt Nam ghi nhận hơn 38 tỷ USD vốn FDI đăng ký, trong đó vốn giải ngân đạt trên 27,6 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm. Riêng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm hơn 56% tổng vốn đăng ký mới, tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu thu hút đầu tư.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, Việt Nam cũng nổi lên là điểm đến của các dự án công nghệ cao như bán dẫn, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và năng lượng tái tạo. Các nhà đầu tư từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Trung Quốc, Hoa Kỳ và châu Âu tiếp tục mở rộng hiện diện tại các khu công nghiệp Việt Nam.
Theo Bộ Tài chính, cả nước hiện có gần 500 khu công nghiệp với tổng diện tích quy hoạch gần 150.000 ha, trong đó hơn 300 khu đã đi vào hoạt động. Giai đoạn tới dự kiến sẽ có thêm hơn 200 khu công nghiệp mới, kéo theo nhu cầu đầu tư hạ tầng lên tới hàng chục tỷ USD.
Chuyển từ "cho thuê đất" sang hệ sinh thái công nghiệp
Bên cạnh những kết quả đạt được, nhiều ý kiến tại diễn đàn cho rằng mô hình phát triển khu công nghiệp truyền thống đang bộc lộ những hạn chế.
 |
| TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam. |
Theo TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, nhiều khu công nghiệp vẫn phát triển chủ yếu theo hướng cho thuê đất, trong khi hạ tầng logistics chưa đồng bộ, liên kết với đô thị còn yếu, thiếu nhà ở cho công nhân và chuyên gia, còn quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh diễn ra chậm. Quỹ đất sạch, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư cũng tiếp tục là những điểm nghẽn.
Ông Khôi cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, nhà đầu tư không còn chỉ quan tâm đến giá thuê đất mà đánh giá toàn diện hơn về chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực, tốc độ xử lý thủ tục hành chính, các tiêu chuẩn ESG cũng như khả năng phát triển bền vững.
Do đó, các khu công nghiệp cần chuyển từ mô hình "cung cấp mặt bằng sản xuất" sang "hệ sinh thái công nghiệp hiện đại", tích hợp trung tâm logistics, hạ tầng số, trung tâm nghiên cứu - đổi mới sáng tạo cùng hệ thống nhà ở, y tế, giáo dục và thương mại nhằm đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và người lao động.
 |
| TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng ban Chính sách Chiến lược Trung ương. |
Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho rằng, khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030, lợi thế cạnh tranh dựa vào đất đai và lao động giá rẻ sẽ không còn đủ sức hấp dẫn. Thay vào đó, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chất lượng thể chế sẽ quyết định khả năng thu hút dòng vốn đầu tư thế hệ mới.
Theo ông, Kết luận số 18-KL/TW về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 cũng xác định nhiệm vụ xây dựng nền công nghiệp hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngành công nghiệp nền tảng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Là địa phương đăng cai diễn đàn, Hải Phòng được xem là một trong những trung tâm phát triển khu công nghiệp năng động của cả nước. Ông Trần Văn Quân cho rằng, để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trong giai đoạn 2026-2030, hệ thống khu công nghiệp cần được quy hoạch đồng bộ hơn, đẩy mạnh chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, nâng cao năng lực tiếp nhận các dự án công nghệ cao, bán dẫn, đồng thời tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư và cải cách thủ tục hành chính.
