Ảnh Internet
Thời đại mới, công việc mới
Việt Nam hiện xếp thứ 38 toàn cầu về tỷ lệ người sử dụng AI, trong khi tốc độ ứng dụng tại doanh nghiệp tiếp tục gia tăng nhanh chóng, với mức tăng trưởng 39% trong năm 2025. Những con số này cho thấy AI không còn là xu hướng tương lai, mà đã trở thành một phần của hiện tại, đóng vai trò ngày càng lớn trong việc nâng cao hiệu suất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Dưới góc nhìn của người làm quản lý nguồn nhân lực, tác động của AI không dừng lại ở việc thay đổi công cụ làm việc, mà đi xa hơn, làm biến đổi bản chất công việc, nhu cầu nhân sự cũng như cách các phòng ban phối hợp với nhau trong tổ chức.
“AI đã thay đổi bản chất công việc, nhu cầu nhân sự và cách các phòng ban phối hợp cùng nhau”, bà Trần Thị Nguyệt Oanh, Giám đốc quản lý nguồn nhân lực HSBC Việt Nam nhận định.
Trên phạm vi toàn cầu, đã có tới 88% tổ chức ứng dụng AI trong ít nhất một nghiệp vụ kinh doanh. Công nghệ này ngày càng đảm nhận nhiều tác vụ quen thuộc như soạn thảo văn bản, tóm tắt nội dung, tìm kiếm thông tin, biên dịch hay phân tích dữ liệu. Nếu nhìn theo hướng tích cực, AI giúp giải phóng con người khỏi các công việc mang tính lặp lại, từ đó tạo điều kiện để người lao động tập trung hơn vào việc xây dựng chiến lược, đưa ra quyết định và kiểm soát rủi ro.
Sự dịch chuyển này kéo theo một thay đổi quan trọng trong cách định nghĩa công việc. Ranh giới giữa các vị trí không còn rõ ràng như trước. Một nhân sự ở khối vận hành không thể chỉ làm đúng phần việc của mình mà cần hiểu thêm về dữ liệu và tự động hóa; ngược lại, người làm công nghệ cũng cần hiểu sâu hơn về hoạt động kinh doanh và cách doanh nghiệp tương tác với khách hàng.
Đi cùng với đó là yêu cầu về kỹ năng cũng thay đổi nhanh chóng. Theo PwC, các kỹ năng trong những công việc liên quan đến AI thay đổi nhanh hơn tới 65% so với các công việc ít liên quan. Điều này đồng nghĩa với việc hầu hết các vị trí hiện nay đều cần có hiểu biết nhất định về AI, đi kèm với tư duy hệ thống, khả năng nhận diện vấn đề và đưa ra quyết định hợp lý.
Đáng chú ý, khi AI ngày càng đảm nhận nhiều tác vụ mang tính kỹ thuật, thì những giá trị cốt lõi của con người lại càng trở nên nổi bật.
“Giá trị của con người nằm ở đạo đức, sự đồng cảm và khả năng đưa ra quyết định có trách nhiệm trong bối cảnh cụ thể”, bà Oanh nhấn mạnh.
Trong những lĩnh vực như tài chính - ngân hàng, nơi niềm tin là yếu tố then chốt, khách hàng không chỉ quan tâm đến tốc độ xử lý mà còn đặt kỳ vọng vào sự công bằng, tính an toàn và việc lợi ích của họ được đặt lên hàng đầu. Đây là những yếu tố mà AI, dù phát triển đến đâu, vẫn khó có thể thay thế hoàn toàn.
Cũng theo bà Oanh, nhìn ở góc độ rộng hơn, những thay đổi này đang từng bước định hình lại cấu trúc tổ chức doanh nghiệp. Mô hình quản trị theo dạng kim tự tháp truyền thống dần dịch chuyển sang cấu trúc phẳng hơn, linh hoạt hơn, được tổ chức theo các cụm chức năng thay vì phân tầng cứng nhắc. Cùng với đó, nhu cầu đối với các vị trí trung gian mang tính điều phối, kết nối hay giám sát tiến độ cũng có xu hướng giảm dần, buộc doanh nghiệp phải chủ động tạo điều kiện để nhân sự dịch chuyển sang những vai trò tạo ra giá trị cao hơn.
Thời đại mới, chiến lược mới
Trong bối cảnh AI phát triển nhanh và sâu như hiện nay, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc doanh nghiệp sở hữu công cụ công nghệ tiên tiến đến đâu, mà nằm ở mức độ sẵn sàng của đội ngũ nhân sự.
“Ứng dụng AI không thể chỉ phụ thuộc vào một nhóm nhỏ chuyên gia, mà cần được phổ biến rộng rãi trong toàn tổ chức”, bà Oanh lưu ý.
 |
Bà Trần Thị Nguyệt Oanh, Giám đốc quản lý nguồn nhân lực HSBC Việt Nam |
Trước hết, vai trò của lãnh đạo doanh nghiệp trở nên đặc biệt quan trọng. Một là, lãnh đạo cần sớm nhận thức đầy đủ về tác động của AI đối với nguồn nhân lực, từ đó có định hướng rõ ràng cho tổ chức. Hai là, cần chủ động hỗ trợ nhân viên hiểu cách sử dụng AI, bao gồm việc sử dụng trong hoàn cảnh nào, sử dụng ra sao cho hiệu quả và vì sao công cụ này lại quan trọng đối với công việc. Ba là, cần xây dựng văn hóa học hỏi liên tục để nhân sự có thể thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.
Song song với đó, doanh nghiệp cần nhìn nhận việc ứng dụng AI không đơn thuần là công cụ mới, mà là quá trình thiết kế lại toàn bộ quy trình vận hành. Một là, cần xác định rõ những quyết định nào vẫn cần con người đóng vai trò “chốt chặn cuối cùng”. Hai là, cần phân loại những quy trình có thể tự động hóa hoàn toàn để tối ưu hiệu quả. Ba là, cần tái cấu trúc lại các vị trí công việc và chức năng phòng ban để phù hợp với mô hình vận hành mới.
Bà Oanh nhấn mạnh: "Một điểm không thể bỏ qua là cuộc cạnh tranh nhân tài trong lĩnh vực AI đang trở nên ngày càng gay gắt. Nhu cầu tăng cao kéo theo mức đãi ngộ leo thang, khiến nhiều doanh nghiệp đứng trước nguy cơ bị động trong việc thu hút nhân sự chất lượng cao".
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào thị trường tuyển dụng bên ngoài. Một là, cần có chiến lược thu hút nhân tài đủ sức cạnh tranh. Hai là, cần đầu tư mạnh mẽ vào việc nâng cấp kỹ năng cho đội ngũ hiện hữu. Ba là, cần xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng để giữ chân và phát huy tối đa năng lực của nhân viên.
Thực tế tại HSBC cho thấy cách tiếp cận mang tính hệ thống đối với AI và nhân sự. Hiện khoảng 85% nhân viên trên toàn cầu đã được trang bị công cụ AI tạo sinh thông qua HSBC Productivity Suite, giúp hỗ trợ các công việc như soạn thảo email, tóm tắt tài liệu hay dịch thuật. Mỗi ngày, hệ thống này xử lý hơn 35.000 câu hỏi, tương đương việc tiết kiệm hơn 3.000 giờ làm việc.
Không dừng lại ở việc triển khai công cụ, HSBC còn thể hiện rõ định hướng chiến lược khi bổ nhiệm vị trí Chief AI Officer đầu tiên vào tháng 3 vừa qua, cho thấy AI đã trở thành một trụ cột năng lực, thay vì chỉ là một dự án công nghệ đơn lẻ.
“Mục tiêu của AI là giúp con người phát huy năng lực trong một thế giới mà AI trở thành người bạn đồng hành mỗi ngày”, bà Oanh chia sẻ.
Có thể khẳng định, AI đang tiếp tục phát triển với tốc độ nhanh chóng và chưa có dấu hiệu chậm lại. Những tác động của công nghệ này không chỉ dừng ở hiệu suất làm việc, mà còn lan rộng đến cấu trúc tổ chức, thị trường lao động và cách doanh nghiệp tạo ra giá trị.
Bà Oanh nói: "Trong bối cảnh đó, chiến lược nhân sự không còn là yếu tố hỗ trợ, mà trở thành một trong những trụ cột quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn. Và xét cho cùng, dù công nghệ có phát triển đến đâu, yếu tố cốt lõi vẫn không thay đổi: mọi đổi mới đều cần được xây dựng trên nền tảng con người và hướng tới phục vụ con người".
