ông Hoàng Văn Thu, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phát biểu tại hội thảo.
Phát biểu tại hội thảo “Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam” do SSI tổ chức sáng 17/9 ở Hà Nội, ông Hoàng Văn Thu, Phó chủ tịch UBCKNN, chia sẻ định hướng nâng cao chất lượng thị trường vốn và mở rộng sự tham gia của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài.
Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho nền kinh tế ngày càng lớn, ông nhấn mạnh yêu cầu phát triển thị trường vốn thành kênh huy động nguồn lực trung và dài hạn, đồng thời bổ sung những doanh nghiệp có nền tảng tốt cho thị trường chứng khoán.
Doanh nghiệp FDI hiện diện khiêm tốn trên sàn
Theo thống kê từ khi thị trường chứng khoán Việt Nam đi vào hoạt động, mới có 11 doanh nghiệp FDI thực hiện niêm yết, đăng ký giao dịch, chủ yếu trong giai đoạn 2003–2017.
Từ năm 2017 đến nay, có 4 doanh nghiệp FDI chuyển đổi và thực hiện đăng ký công ty đại chúng, nhưng chưa có thêm trường hợp niêm yết, đăng ký giao dịch. Đây là khoảng cách đáng chú ý giữa việc trở thành công ty đại chúng và việc đưa cổ phiếu lên thị trường.
Quy mô của nhóm doanh nghiệp này cũng còn nhỏ. Theo số liệu đến cuối năm 2025, nhóm doanh nghiệp FDI được thống kê trên thị trường chứng khoán có tổng vốn điều lệ 12.629 tỷ đồng và tổng tài sản 44.696 tỷ đồng. Ông Thu đánh giá mức độ tham gia của khu vực FDI trên thị trường còn rất khiêm tốn.
Trong khi đó, khu vực FDI tiếp tục mở rộng đầu tư tại Việt Nam. Theo số liệu vốn thực hiện của các dự án FDI trong tám tháng đầu năm 2026 đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước - đạt mức cao nhất của cùng kỳ trong 5 năm qua. Điểm nổi bật trong 8 tháng đầu năm 2026 là mức tăng trưởng mạnh của vốn đăng ký mới (tăng 96,8%) và giá trị vốn góp, mua cổ phần (tăng 30,1%). Đây là số liệu cập nhật từ Cục Đầu tư nước ngoài - Bộ Tài chính.
Đề cập việc thu hút vốn nước ngoài qua thị trường chứng khoán, ông Thu phân biệt hai nhóm chủ thể: nhà đầu tư nước ngoài tham gia đầu tư và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tham gia huy động vốn. Các giải pháp cải thiện khả năng tiếp cận thị trường đang được triển khai đối với nhà đầu tư, còn sự hiện diện của doanh nghiệp FDI trên sàn vẫn có nhiều dư địa để mở rộng.
Với nhóm nhà đầu tư, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC, cho phép giao dịch thông qua tổ chức môi giới toàn cầu. Cơ chế này giúp giảm thủ tục, thời gian và chi phí tiếp cận thị trường, phù hợp với thông lệ quốc tế.
Cùng với đó là các thay đổi trong quy định hướng dẫn Luật Chứng khoán, hướng tới đơn giản hóa thủ tục chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) gắn với niêm yết, cải thiện quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài và quản trị công ty.
Đối với doanh nghiệp FDI, ông Thu cho biết cơ quan quản lý kỳ vọng sẽ đón nhận thêm những doanh nghiệp mới tham gia thị trường. Theo ông, các doanh nghiệp có nền tảng vững mạnh, hoạt động kinh doanh tốt có thể bổ sung hàng hóa chất lượng, góp phần mở rộng vốn hóa, thanh khoản và sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Khuyến khích IPO gắn với mở rộng đầu tư dài hạn
Trong định hướng thu hút doanh nghiệp FDI được trình bày tại hội thảo, cơ quan quản lý tập trung vào những doanh nghiệp không còn chịu các ràng buộc riêng về chuyển đổi mô hình và chuyển nhượng cổ phần, có nhu cầu tăng vốn để mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh dài hạn tại Việt Nam. Hướng tiếp cận được nêu là khuyến khích IPO gắn với niêm yết.
 |
| Theo Phó chủ tịch UBCKNN, cơ quan quản lý kỳ vọng sẽ đón nhận thêm những doanh nghiệp mới tham gia thị trường |
Ông Thu nhấn mạnh quan điểm đối xử bình đẳng, khuyến khích doanh nghiệp FDI tiếp cận thị trường vốn. Đồng thời, hoạt động huy động vốn cần được thực hiện theo quy định pháp luật và phù hợp với điều kiện của từng doanh nghiệp.
Theo ông, thu hút khu vực FDI còn gắn với mục tiêu tiếp nhận công nghệ, phương thức quản trị, phát triển nhân lực và mở rộng thị trường. Định hướng chính sách ưu tiên nguồn vốn nước ngoài trung và dài hạn, có chất lượng, gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Việc mở rộng các kênh huy động vốn cũng được đặt trong nhu cầu đầu tư lớn của nền kinh tế. Tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội giai đoạn 2026–2030 cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, bình quân 7,7 triệu tỷ đồng mỗi năm, gấp hơn hai lần giai đoạn 2021–2025.
Theo các mục tiêu cải cách thị trường tài chính, giai đoạn 2026–2030 phấn đấu huy động bình quân khoảng 2 triệu tỷ đồng mỗi năm qua thị trường vốn. Riêng tổng giá trị huy động vốn của doanh nghiệp qua thị trường chứng khoán trong cả giai đoạn đặt mục tiêu đạt 5,4 triệu tỷ đồng.
Ông Thu cho rằng thị trường vốn cần phát huy vai trò phân bổ nguồn lực, hỗ trợ tăng trưởng dài hạn và từng bước giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Về thực trạng huy động vốn, năm 2025, tổng giá trị huy động qua thị trường chứng khoán đạt khoảng 1,22 triệu tỷ đồng. Trong đó, huy động qua trái phiếu đạt khoảng 1,036 triệu tỷ đồng; phần huy động qua cổ phiếu chiếm khoảng 15%.
Ông Thu nhận xét các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp bất động sản đã huy động được lượng vốn lớn, nhưng việc tiếp cận nguồn vốn giữa các ngành kinh tế chưa cân đối như kỳ vọng. Cơ quan quản lý sẽ tiếp tục thúc đẩy để các ngành, lĩnh vực có nhu cầu đều có thể huy động vốn thuận lợi hơn.
Về thể chế, Luật Chứng khoán đang tiếp tục được rà soát, sửa đổi theo hướng cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm chi phí cho doanh nghiệp. Theo kế hoạch, dự thảo sửa đổi dự kiến được trình Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp tháng 10 tới.
Các định hướng khác bao gồm nâng cao chất lượng quản trị công ty, phát triển nhà đầu tư tổ chức và hiện đại hóa hạ tầng, đặt mục tiêu vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào năm 2027.
Với cộng đồng doanh nghiệp FDI, ông Thu đề nghị những doanh nghiệp có định hướng gắn bó lâu dài tại Việt Nam chủ động xây dựng phương án huy động vốn bằng cổ phiếu, trái phiếu phù hợp với nhu cầu phát triển. Về phía cơ quan quản lý, ông khẳng định sẽ tăng cường đối thoại, phối hợp với doanh nghiệp và các thành viên thị trường để hỗ trợ hoạt động huy động vốn theo quy định pháp luật.
