Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp cho 2,5 triệu người nộp thuế

(ĐTCK) Chính phủ đề xuất cơ chế đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp đối với khoảng 2,5 triệu người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục về mã số thuế, nhằm tháo gỡ vướng mắc tài chính và tạo điều kiện khôi phục hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết quy định chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp chiều 20/11 tại Hội trường Quốc hội

Không phải lập hồ sơ đề nghị xóa nợ

Chiều 20/11, Quốc hội nghe Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra về dự thảo Nghị quyết quy định chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế.

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, từ đầu năm đến nay, ngành Thuế đã xử lý hơn 777.000 mã số thuế. Tuy nhiên, đến ngày 23/10/2026, cả nước vẫn còn 2,5 triệu người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhưng chưa chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Phần lớn những người nộp thuế này có nhu cầu khôi phục kinh doanh hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định, nhưng vướng hồ sơ và nghĩa vụ tài chính tích lũy nhiều năm. Tiền chậm nộp tiếp tục tăng, trong khi người nộp thuế không còn sổ sách hoặc tài sản để thực hiện nghĩa vụ.

Trong khi đó, lệ phí môn bài đã chấm dứt thu, nộp từ ngày 1/1/2026, nhưng các nghĩa vụ phát sinh trước thời điểm này vẫn cần được xử lý. Quy định hiện hành về khoanh, xóa nợ chưa bao quát hết các trường hợp.

Theo dự thảo, chính sách áp dụng với người nộp thuế được cơ quan thuế xác định đến hết ngày 23/10/2026 thuộc trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) hoặc trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).

Người chưa kê khai, nộp lệ phí môn bài thuộc diện áp dụng sẽ không phải khai, nộp và không bị tính tiền chậm nộp. Với các khoản thuế khác, người nộp thuế được xem xét xóa tiền chậm nộp khi đã nộp đủ nợ thuế gốc, tiền phạt vi phạm hành chính nếu có và có hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Chính sách không áp dụng với tiền chậm nộp từ nợ thuế gốc liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; chi nhánh, văn phòng đại diện của doanh nghiệp, tổ chức đang hoạt động hoặc tạm dừng kinh doanh có thời hạn; người nộp thuế vẫn sản xuất, kinh doanh hoặc phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian thuộc trạng thái 03, 06.

Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết quy định chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp chiều 20/11

Đáng chú ý, người nộp thuế không phải lập hồ sơ đề nghị xóa nợ. Cơ quan thuế căn cứ dữ liệu quản lý để thực hiện, công khai kết quả và thông báo qua tài khoản giao dịch thuế điện tử nếu có. Trường hợp phát hiện người nộp thuế không đủ điều kiện, cơ quan thuế sẽ phục hồi khoản tiền chậm nộp đã xóa.

Dự thảo quy định Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/6/2028.

Cần kiểm soát chặt điều kiện xóa nợ

Thẩm tra dự thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra tán thành việc ban hành chính sách đặc thù, có thời hạn để xử lý nghĩa vụ lệ phí môn bài tồn đọng, tháo gỡ rào cản tài chính cho người nộp thuế thực sự đã ngừng hoạt động.

Chính sách cũng góp phần làm sạch dữ liệu thuế, ngăn chặn việc lợi dụng pháp nhân không hoạt động để gian lận hóa đơn.

Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị Chính phủ xác định rõ đây là chính sách áp dụng một lần, không tạo tiền lệ cho các đợt xóa nợ định kỳ; đồng thời bảo đảm việc thực hiện phù hợp với các chuẩn mực, khuyến nghị quốc tế.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi

Theo hồ sơ, nghĩa vụ lệ phí môn bài, kể cả phần chưa hạch toán, ước hơn 16.000 tỷ đồng; tiền chậm nộp thuộc phạm vi xem xét gần 10.000 tỷ đồng, trong đó có các khoản thu về đất. Ủy ban đề nghị đánh giá tác động theo từng cấp ngân sách, lượng hóa kết quả dự kiến và khả năng thụ hưởng của từng nhóm người nộp thuế.

Đối với tiền chậm nộp, cơ quan thẩm tra cho rằng cách tiếp cận xóa nợ có điều kiện, gắn với việc thu đủ nợ gốc là phù hợp.

Tuy nhiên, đề nghị cân nhắc phương án xóa toàn bộ tiền chậm nộp nếu người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ nợ gốc đến hết ngày 20/11/2027; trường hợp nộp đủ từ ngày 21/11/2027 đến hết ngày 30/6/2028 thì giảm 50% tiền chậm nộp.

Ủy ban cũng lưu ý nhóm người nộp thuế ở trạng thái 06 có rủi ro gian lận cao, đề nghị chỉ thực hiện xóa nợ sau khi cơ quan thuế đối chiếu dữ liệu hóa đơn, kê khai thuế.

Với các khoản nợ giá trị lớn, đặc biệt là khoản thu về đất, cần quy định rõ trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan quản lý thuế, bảo đảm lưu vết dữ liệu và kiểm soát kết quả xử lý.

Chính phủ được đề nghị chịu trách nhiệm toàn diện về chính sách, quy định rõ tiêu chí, điều kiện và thẩm quyền xóa nợ, không để lợi ích nhóm cài cắm, gây thất thu ngân sách nhà nước.

Minh Minh

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục