Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thảo luận tại tổ ngày 18/10 Ảnh: quochoi.vn
Tăng trưởng hai con số phải dựa vào năng lực nội sinh
Tiếp chương trình Kỳ họp thứ hai - Quốc hội khoá XVI, Quốc hội dành phần lớn thời gian trong ngày 18/10 để thảo luận tổ về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2026 và kế hoạch năm 2027; cùng với các vấn đề đầu tư công, điều hành ngân sách.
Thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá tăng trưởng GDP 9 tháng đầu năm 2026 đạt 9,01% là kết quả đáng ghi nhận.
Tuy nhiên, theo Chủ tịch Quốc hội, một số nền tảng tăng trưởng chưa thực sự vững chắc; đầu tư tư nhân chưa bứt phá, hiệu quả sử dụng nguồn lực còn hạn chế, trong khi doanh nghiệp và hộ kinh doanh vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận vốn, chịu áp lực từ lãi suất, chi phí đầu vào, logistics và đất đai.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời tạo đột phá trong huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Bài toán không chỉ là có vốn hay không, mà còn là khả năng giải ngân, sử dụng vốn đúng mục tiêu và tạo ra hiệu quả thực chất. Đây cũng là yêu cầu quan trọng khi xây dựng các giải pháp nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong năm 2027.
Ở góc độ năng lực nội tại của nền kinh tế, đại biểu Đoàn Thu Hà (đoàn Lạng Sơn) lưu ý sự chênh lệch giữa khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và khu vực doanh nghiệp trong nước.
Theo số liệu được đại biểu nêu tại phiên thảo luận, trong 9 tháng đầu năm, khu vực FDI xuất siêu 14 tỷ USD, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước nhập siêu 33,42 tỷ USD. Tỷ lệ nội địa hóa tại một số ngành công nghiệp chủ lực vẫn chỉ khoảng 40%.
 |
Đại biểu Đoàn Thu Hà (đoàn Lạng Sơn) đề nghị nâng cao giá trị giữ lại của DN nội. Ảnh: quochoi.vn |
Những con số này đặt ra câu hỏi về khả năng doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và giữ lại nhiều giá trị hơn trong nước khi hoạt động sản xuất, xuất khẩu mở rộng.
Tăng trưởng xuất khẩu hay thu hút thêm dự án FDI sẽ khó tạo tác động lan tỏa tối đa nếu doanh nghiệp nội địa chưa trở thành nhà cung ứng có năng lực, chưa kết nối được với các doanh nghiệp đầu chuỗi.
Đại biểu đề xuất thúc đẩy phát triển nhà cung ứng Việt Nam, kết nối doanh nghiệp nhỏ và vừa với các doanh nghiệp đầu chuỗi, đồng thời đánh giá hiệu quả chính sách hỗ trợ thông qua hợp đồng cung ứng thực tế và giá trị gia tăng được tạo ra trong nước.
Đây là hướng tiếp cận gắn mục tiêu tăng trưởng với năng lực sản xuất, khả năng cạnh tranh và mức độ tham gia của doanh nghiệp nội địa, thay vì chỉ nhìn vào quy mô vốn đầu tư hay kim ngạch xuất khẩu.
Bên cạnh đó, đại biểu đoàn Lạng Sơn cũng cho rằng, hiệu quả chính sách ưu đãi, hỗ trợ cần được đo bằng số doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng, hợp đồng cung ứng thực tế, năng suất và tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, thay vì chỉ thống kê số doanh nghiệp được tập huấn hay kinh phí đã chi.
Đại biểu cũng đề nghị đưa nguồn lực khoa học, công nghệ vào sản xuất thông qua hoạt động nghiên cứu, đào tạo xuất phát từ nhu cầu đổi mới công nghệ của doanh nghiệp. Cùng với đó, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ tiếp cận phòng thí nghiệm, chuyên gia và nền tảng số dùng chung, qua đó nâng năng suất, sức cạnh tranh và khả năng tự chủ.
Tăng thu nhập thực tế, cải thiện sức mua
Đại biểu Đoàn Thu Hà cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển thành quả tăng trưởng thành những cải thiện thực chất trong đời sống người dân.
Dẫn số liệu tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 9 tháng tăng khoảng 13,4%, nhưng nếu loại trừ yếu tố giá thì chỉ còn tăng gần 8%, đại biểu đề nghị Chính phủ quan tâm hơn đến thu nhập thực tế, chất lượng việc làm và khả năng tiếp cận nhà ở, giáo dục, y tế, nhất là với lao động thu nhập thấp, người dân vùng sâu, vùng xa, miền núi và biên giới.
"Tăng trưởng hai con số sẽ thiếu bền vững nếu sức mua và chất lượng đời sống không được cải thiện tương ứng", đại biểu nhận định.
Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP Hồ Chí Minh) đề nghị bổ sung các chỉ tiêu phản ánh thực chất mức độ người dân thụ hưởng thành quả tăng trưởng, trong đó có thu nhập thực sau lạm phát, việc làm phi chính thức và tình trạng thất nghiệp trong thanh niên.
 |
Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP Hồ Chí Minh) |
Theo số liệu đại biểu dẫn tại phiên thảo luận, thu nhập bình quân của người lao động trong 9 tháng năm 2026 đạt 9,1 triệu đồng/tháng, tăng 9,1%; tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên ở mức 8,87%.
Đại biểu cho rằng cần phân tách số liệu theo vùng, ngành nghề, nhóm thu nhập và hình thức việc làm để xác định rõ nhóm nào đang được hưởng lợi từ tăng trưởng, nhóm nào vẫn gặp khó khăn. Các mục tiêu kinh tế - xã hội cũng cần gắn với nguồn lực, trách nhiệm thực hiện và thời hạn hoàn thành cụ thể.
"Vấn đề quan trọng nhất là giải bài toán vốn đầu tư"
Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao, nền kinh tế cần nguồn vốn đủ lớn cho hạ tầng, nhà ở, khu công nghiệp và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp vẫn là vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội lưu ý.
Theo đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM), vấn đề quan trọng nhất hiện nay là giải quyết bài toán vốn đầu tư, nhất là khi doanh nghiệp cần vốn với chi phí hợp lý để duy trì sản xuất, kinh doanh.
 |
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP HCM). Ảnh: quochoi.vn |
Đại biểu Ngân phân tích, hiện lãi suất thị trường ở mức 9-10%, lạm phát khoảng 4,5%, khiến lãi suất thực bị cộng thêm 4,5-5%. Mức này tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp, ảnh hưởng khả năng đầu tư và sức chống chịu trước những biến động.
Ông đề nghị cần phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ, kiểm soát lạm phát, bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng, đồng thời nghiên cứu cơ chế hỗ trợ nguồn vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, nhà ở, khu công nghiệp và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó, ông Ngân cũng đề nghị tăng nghiên cứu cơ chế tái cấp vốn dài hạn cho các ngân hàng thương mại nhà nước để cho vay những dự án hạ tầng, nhà ở, khu công nghiệp. Đồng thời, cần tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng như VietinBank, BIDV nhằm mở rộng khả năng huy động và cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Trong khi đó, đại biểu Lê Thị Thúy Sen (đoàn Hưng Yên) gợi ý nghiên cứu cơ chế trái phiếu công trình để huy động thêm nguồn lực xã hội cho các dự án phát triển. Đây là một hướng tiếp cận nhằm đa dạng hóa kênh huy động vốn, bên cạnh tín dụng ngân hàng và nguồn vốn ngân sách.
 |
Đại biểu Lê Thị Thúy Sen (đoàn Hưng Yên) |
Bên cạnh việc duy trì phương thức huy động truyền thống thông qua lãi suất, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế trao hạn mức sử dụng công trình miễn phí vé trong một khoảng thời gian nhất định cho người tham gia mua trái phiếu.
Theo bà, thực tế một số công trình sau khi đưa vào khai thác có thể chưa sử dụng hết công suất tối đa. Vì vậy, việc tận dụng phần công suất còn dư để gia tăng quyền lợi cho người góp vốn có thể tạo thêm động lực tham gia, đồng thời giúp nguồn lực nhàn rỗi trong xã hội được chuyển hóa thành vốn đầu tư phát triển.
Đáng lưu ý, dẫn chứng việc huy động nguồn lực cho Quỹ vắc xin phòng COVID-19, với số tiền 11.084 tỷ đồng trong thời gian ngắn, đại biểu đoàn Hưng Yên để nghị khơi dậy lòng yêu nước để huy động vốn trong dân.
"Tôi đề xuất nghiên cứu giải pháp mới để huy động trái phiếu công trình, trong đó nhấn mạnh đến việc kích hoạt tinh thần yêu nước", bà nói và nhấn mạnh, khi người dân nhìn thấy công trình cụ thể được hình thành từ sự đóng góp của mình, đồng thời nhận được lợi ích thiết thực, niềm tin và tinh thần cống hiến có thể trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển đất nước.
