Nhật Bản và Hàn Quốc - vốn đã đóng cửa một số cơ sở sản xuất gặp khó khăn ngay cả trước khi xảy ra chiến sự tại Iran - hiện đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt naphtha, nguyên liệu được chiết xuất từ dầu thô và dùng để sản xuất các sản phẩm nhựa.
Theo dữ liệu từ Sparta Commodities, cả hai quốc gia này nhập khẩu khoảng 2/3 nguồn cung naphtha. Trong đó, khoảng 60% nguồn nhập khẩu của Hàn Quốc đến từ khu vực Vùng Vịnh, trong khi con số này đối với Nhật Bản là khoảng 70%.
Các nhà phân tích cho biết sự gián đoạn nguồn cung sẽ đẩy nhanh quá trình hợp nhất các ngành công nghiệp. Cả hai quốc gia đều đã phải đóng cửa các cơ sở hóa dầu cũ kỹ do tình trạng dư thừa công suất kinh niên từ Trung Quốc. Bộ trưởng Thương mại Hàn Quốc mới đây cho biết nước này sẽ hạn chế xuất khẩu naphtha.
“Nó giống như một tảng băng trôi đâm vào một con tàu đang sắp lật…Sự leo thang xung đột ở Iran tạo thêm một lớp áp lực đáng kể lên tình hình vốn đã mong manh”, Jorge Molinero, nhà phân tích naphtha hàng đầu tại Sparta Commodities cho biết.
Theo S&P Global Energy, giá naphtha đã tăng khoảng 50% so với tháng trước, lên mức 875 USD/tấn. Tuy nhiên, nguồn cung hiện rất khó được đảm bảo sau các cuộc tấn công trả đũa từ Iran khiến hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như bị đình trệ.
| |
Giá naphtha |
Các nhà máy hóa dầu trên khắp châu Á đã bắt đầu cắt giảm sản lượng. Yeochun NCC, nhà sản xuất ethylene lớn nhất Hàn Quốc đã tuyên bố tình trạng bất khả kháng vào tuần trước và cho biết đang hoạt động ở công suất tối thiểu. Trong ba ngày qua, Lotte Chemical và LG Chem cũng đã báo khách hàng rằng họ có thể không đáp ứng được các nghĩa vụ hợp đồng.
Trong khi đó, các nhà sản xuất chưa tuyên bố tình trạng bất khả kháng đang cắt giảm tỷ lệ hoạt động xuống khoảng 60%, từ mức 80 - 90%. Tại Nhật Bản, Mitsubishi Chemical và Mitsui Chemicals đã cắt giảm sản lượng, trong khi Idemitsu Kosan đã cảnh báo khách hàng về khả năng ngừng hoạt động tại hai nhà máy nếu tình trạng thiếu hụt kéo dài.
Các nhà phân tích tại Citi cho biết nếu điều kiện thị trường không cải thiện vào giữa tháng 4, nhiều nhà máy sản xuất ethylene có nguy cơ bị cắt giảm sản lượng hoặc ngừng hoạt động và các sản phẩm hóa dầu liên quan như ethylene, propylene và butane cũng sẽ bắt đầu chịu tác động.
Nhật Bản và Hàn Quốc đã phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc, khi quốc gia này đã xây dựng các khu phức hợp lọc dầu - hóa dầu tích hợp với khả năng cạnh tranh vượt trội. Họ cũng bị ảnh hưởng bởi chi phí nguyên liệu đầu vào và điện năng tăng cao, thị trường nội địa thu hẹp và đồng tiền suy yếu.
Trung Quốc phần nào được bảo vệ khỏi cuộc khủng hoảng hiện tại nhờ năng lực lọc dầu thô trong nước và khả năng chuyển sang Nga như một nguồn cung thay thế, điều mà Nhật Bản và Hàn Quốc khó tiếp cận do lệnh trừng phạt. Mới đây, Mỹ cho biết sẽ cho phép các quốc gia mua dầu của Nga bị mắc kẹt trên biển trong nỗ lực kiềm chế giá năng lượng đang tăng cao.
Ajay Parmar, nhà phân tích tại nhóm nghiên cứu ICIS cho biết sản lượng naphtha có sẵn để lưu trữ rất thấp vì đây không phải là sản phẩm chính của các nhà máy lọc dầu, vì tính ưu tiên sản xuất các mặt hàng có giá trị cao như nhiên liệu máy bay, dầu diesel và dầu sưởi.
Theo Bộ Thương mại Hàn Quốc, nước này chỉ còn lượng tồn kho naphtha đủ dùng trong hai tuần, trong khi Citi ước tính Nhật Bản có lượng tồn kho đủ dùng trong 20 ngày — mức tồn kho mà các nhà sản xuất hóa dầu thường nắm giữ.
Hai quốc gia này đã và đang đóng cửa các nhà máy hoạt động kém hiệu quả và hợp nhất, do tầm quan trọng của hóa dầu trong quốc phòng và khả năng phục hồi chuỗi cung ứng.
Kể từ tháng 8, Hàn Quốc đã thúc đẩy các tập đoàn hóa dầu tái cấu trúc, với mục tiêu cắt giảm 25% công suất.
Vào tháng 1, Mitsubishi Chemical, Mitsui Chemicals và Asahi Kasei đã đồng ý thành lập một công ty mới để hợp nhất sản xuất ethylene ở miền tây Nhật Bản.
Giáo sư danh dự Lee Duckhwan của Đại học Sogang ở Seoul cho biết chính phủ Hàn Quốc nên xem xét các biện pháp như nới lỏng định hoặc trợ cấp để đảm bảo ngành công nghiệp này không phụ thuộc vào Trung Quốc.
“Việc từ bỏ ngành công nghiệp hóa dầu chỉ để phục vụ nhu cầu trong nước sẽ là một thảm họa đối với nền kinh tế và an ninh quốc gia của Hàn Quốc”, ông cho biết.