Trong báo cáo công bố hôm thứ Hai (27/4), SIPRI cho biết các chương trình tái vũ trang quy mô lớn ở châu Á cũng đẩy chi tiêu quốc phòng toàn cầu tăng cao trong năm thứ 11 liên tiếp vào năm 2025. Mức tăng này được thúc đẩy bởi “một năm nữa của xung đột, bất ổn và biến động địa chính trị với các chiến dịch tăng cường vũ trang quy mô lớn".
Báo cáo cũng cho thấy chi tiêu quân sự toàn cầu tính theo tỷ lệ phần trăm GDP đã tăng lên 2,5% - mức cao nhất kể từ năm 2009.
 |
Chi tiêu quốc phòng toàn cầu tăng vọt |
Trong đó, châu Âu là động lực chính của sự gia tăng chi tiêu quốc phòng trên toàn cầu, với chi tiêu tăng 14% lên 864 tỷ USD.
Không tính Nga, Đức là quốc gia chi tiêu quân sự lớn nhất trong khu vực, với chi tiêu tăng 24% so với năm trước lên 114 tỷ USD. Gánh nặng quân sự (tỷ lệ chi tiêu quân sự so với GDP) của Đức đã vượt ngưỡng 2% GDP theo hướng dẫn của NATO lần đầu tiên kể từ năm 1990 - đạt 2,3% vào năm 2025 - một mức chuẩn mà các thành viên liên minh được khuyến khích đạt tới.
Chi tiêu quân sự của Tây Ban Nha tăng vọt 50% lên 40,2 tỷ USD, đưa gánh nặng quốc phòng của nước này vượt quá 2% GDP lần đầu tiên kể từ khi mục tiêu chi tiêu của NATO được nhất trí vào năm 1994.
Vào tháng 6/2025, các thành viên NATO, ngoại trừ Tây Ban Nha, đã vạch ra mục tiêu dài hạn là nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2025.
Chi tiêu quốc phòng của Mỹ giảm
Trong khi chi tiêu quốc phòng toàn cầu tiếp tục tăng, tốc độ tăng trưởng đã chậm lại ở mức 2,9% vào năm 2025, thấp hơn đáng kể so với mức tăng 9,7% vào năm 2024. Điều này phần lớn là do mức giảm 7,5% chi tiêu quân sự của Mỹ sau khi không có khoản viện trợ tài chính mới nào cho Ukraine được nước này phê duyệt trong năm 2025.
Mỹ vẫn là quốc gia chi tiêu quốc phòng lớn nhất thế giới với 954 tỷ USD. Trung Quốc đã tăng chi tiêu 7,4% lên ước tính 336 tỷ USD.
“Sự sụt giảm chi tiêu quân sự của Mỹ trong năm 2025 có thể chỉ diễn ra trong thời gian ngắn”, Nan Tian, Giám đốc chương trình chi tiêu quân sự và sản xuất vũ khí của SIPRI cho biết.
Bộ Quốc phòng Mỹ đã yêu cầu khoảng 1.500 tỷ USD chi tiêu quốc phòng cho năm tài chính 2027, đây sẽ là mức đề xuất lớn nhất trong lịch sử.
Châu Á mạnh tay chi tiêu cho quốc phòng
Chi tiêu cho quốc phòng ở châu Á và châu Đại Dương tăng 8,1% lên 681 tỷ USD trong năm 2025, đánh dấu mức tăng hàng năm lớn nhất kể từ năm 2009.
“Các đồng minh của Mỹ ở châu Á và châu Đại Dương như Úc, Nhật Bản và Philippines đang chi tiêu nhiều hơn cho quân đội, không chỉ do căng thẳng khu vực kéo dài mà còn do sự bất ổn ngày càng tăng về sự hỗ trợ của Mỹ”, Diego Lopes da Silva, nhà nghiên cứu cấp cao tại SIPRI cho biết.
Chi tiêu quân sự của Nhật Bản tăng 9,7% lên 62,2 tỷ USD vào năm 2025, tương đương 1,4% GDP - mức cao nhất kể từ năm 1958.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã cam kết tăng chi tiêu quốc phòng lên 2% GDP khi nhậm chức, phản ánh sự thay đổi rộng hơn trong lập trường an ninh của nước này.
Nhật Bản đã dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí sát thương vào tháng 4 và ký kết dự án xuất khẩu tàu chiến đầu tiên với Úc. Theo đó, Mitsubishi Heavy Industries sẽ đóng ba tàu hộ vệ mới cho Hải quân Hoàng gia Úc.
Cổ phiếu quốc phòng tăng vọt
Sự bùng nổ chi tiêu đã đẩy giá cổ phiếu quốc phòng trên khắp châu Á và châu Âu tăng vọt.
Cổ phiếu của Hanwha Aerospace, công ty quốc phòng lớn nhất Hàn Quốc, đã tăng vọt 193% vào năm 2025, sau mức tăng 154% vào năm 2024.
Công ty này nổi tiếng nhất với việc sản xuất pháo tự hành K9, một trong những hệ thống được xuất khẩu rộng rãi nhất thuộc loại này.
Cổ phiếu các công ty quốc phòng khác, như Hyundai Rotem - nhà sản xuất xe tăng chiến đấu chủ lực K2 Black Panther - cùng với nhà sản xuất hệ thống phòng không LIG Nex1 cũng ghi nhận mức tăng lần lượt 278% và 91% trong năm 2025.
Tại Nhật Bản, việc Thủ tướng Takaichi tăng cường cam kết quốc phòng đã thúc đẩy giá cổ phiếu của các công ty trong lĩnh vực này, ngay cả trước khi Nhật Bản nới lỏng các hạn chế xuất khẩu vũ khí. Cổ phiếu của Mitsubishi Heavy Industries tăng 72,7%, trong khi Kawasaki Heavy Industries tăng 42,6% trong năm 2025. IHI Corp tăng vọt 107,1% trong năm.
Các công ty quốc phòng châu Âu cũng đã tăng mạnh. Rheinmetall của Đức tăng 154% trong khi ThyssenKrupp tăng 215%.
Năm 2025, Liên minh châu Âu đã vạch ra kế hoạch huy động tới 800 tỷ euro (883 tỷ USD) vào năm 2030 để tăng cường an ninh khu vực.
Đức đã thông qua một cuộc cải cách nợ lịch sử vào tháng 3/2025, mở đường cho việc tăng đáng kể chi tiêu quốc phòng.
Tại Anh, cổ phiếu BAE Systems - nhà sản xuất linh kiện cho Eurofighter Typhoon và F-35 Lightning II - đã tăng 49,2% trong năm 2025, khi chính phủ Anh cam kết nâng chi tiêu quốc phòng.
